Ας μιλήσουμε για τσιαττιστά – Σημέλα Βωνιάτη

17.07.2018

Ας μιλήσουμε για τσιαττιστά.

Τα τσιαττιστά είναι αυτοσχέδια ποιητικά δημιουργήματα στιγμιαίας έμπνευσης, τα οποία συναντούσαμε σε γιορτές σε όλη την Κύπρο και είχαν συνήθως διαγωνιστικό χαρακτήρα. Τους ποιητάρηδες στο τσιάττισμα συνόδευαν συνήθως λαουτάρηδες και βιολιτζήδες. Παρόλο που ήταν ποιήματα στιγμιαίας έμπνευσης, οι λαϊκοί ποιητάρηδές προετοιμάζονται αρκετό καιρό πριν, δοκιμάζοντας την δεινότητα τους στο τσιαττισμα σε αρκετά θέματα. Γι’ αυτό ονομάζονται και τσιαττιστά του παλιωμάτου (πάλιωμα, από το πάλη). Ήταν δε μέρος της καθημερινότητας των Κυπρίων, που πολλές φορές ακόμα και την καλημέρα την έλεγαν τραγουδιστά. Αυτός που τσιαττίζει, (συν)ταιριάζει στίχους με ενιαίο νόημα και περιεχόμενο σε έμμετρο δεκαπεντασύλλαβο. Στις μέρες μας τα τσιαττιστά, παρόλο που έχουν χάσει την παλιά τους αίγλη είναι ένα είδος διασκέδασης σε πολλές εκδηλώσεις με κυριότερη αυτή του κατακλυσμού στην Λάρνακα.

Στον Ελλαδικό χώρο αν θέλουμε να κάνουμε μια αντιστοιχία, ομοιάζουν με τις κρητικές μαντινάδες.

Το 2011 τα τσιαττιστά έγγράφηκαν ως tsiattista poetic dueling στη διάρκεια της ετήσιας Συνόδου της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Προστασίας της Άυλης κληρονομιάς της UNESCO.

 

Όσο και αν φανεί περίεργο, ένα νέο κορίτσι στις μέρες μας ασχολήθηκε με τα τσιαττιστά , όχι σαν μορφή εργασίας για κάποιο πανεπιστήμιο, πράγμα που θα φαινόταν απολύτως φυσιολογικό αλλά έγραψε η ίδια τσιαττιστά. Η Σημέλα Βωνιάτη Τσιαteaseζει στο ομώνυμο βιβλίο της. Στο τίτλο παίζει με τις λέξεις, τσιαττίζω και tease που σημαίνει, πειράζω. Ένα βιβλίο παιχνιδιάρικο, στην κυπριακή διάλεκτο, που θίγει με ιδιαίτερο τρόπο θέματα της καθημερινότητας.

Η Σημέλα γεννήθηκε στην Λευκωσία. Σπούδασε αισθητική, αλλά δουλεύει σε λογιστικό γραφείο. Άρχισε να δουλεύει από τα δεκατέσσερα γιατί ήθελε να αγοράζει πράγματα μόνη της καθώς λέει. Πιστεύει ότι ο κόσμος είναι καλός αντίθετα με ότι λένε οι άλλοι. Τα τσιαττιστά προέκυψαν χωρίς να το καταλάβει και τα τύπωσε για να τα μοιραστεί.

Μας λέει η ίδια:

Το βιβλίο Τσια-tease-ζω είναι μια συλλογή με αυτοσχέδια κυπριακά τσιαττιστά εμπνευσμένα που περιστατικά μέσα που τα μμάθκια μιας Κυπραίας, κάποια βασισμένα σε πραγματικά γεγονότα τζαι κάποια επειδή έτσι απλά τα έκοψε ο νους της.

Σχέσεις, φαΐ, φαντασία, κοινωνικές παρατηρήσεις που τούτο τον τόπο που ζούμε, ούλλα δοσμένα με χιουμοριστικό τρόπο.

 

Για να πάρεις μια ιδέα για τα τσιαττιστά της, η Σημέλα θα σε κάμει να ερωτευτείς…

“Α μάνα μου ίντα παιδίν με τρίγωνη ραχούα, με μμάθκια που πητούν φωθκιές, τζαι λίκρα φανελλούα”.

θα ανοίξει την όρεξη σου στο σουβλιτζίδικο…

“Ήταν σουβλάκι θεϊκό με νακκουρίν μιλλούα, ήταν το ψήμα τέλειο, ακόμα τζ’ η πιττούα”.

να προβληματιστείς με θέματα της εποχής μας, όπως η ανορεξία σε σύγκριση με…

“εγώ έχω το αντίθετο, τωρά χτυπώ μιαν πίτσα, τζαι στον καθρέφτη όταν θωρώ, χαρκούμαι είμαι βίτσα”.

αλλά τζαι με την οικονομική κρίση…

“φκαίννω να πιώ τα ουίσκια μου για να ξιάσω κρίση, στο μπαρ ο δίπλα μουρμουρά τζαι κλαίει θα παττήσει.

 

Με αυτά και πολλά άλλα το Τσια-tease-ζω υπόσχεται να σε διασκεδάσει!

 

 

 

Αυπνίες

 

Ούφφου τζαι τούτες οι γιορτές

Πάντα με ξεθεώνουν

Το πρόγραμμα του ύπνου μου

Τέλεια το σαντανώνουν

 

 

Εμαθα να το ξενυχτώ

Τζαι να χωρκουρίζω

Μα τούτα ετελειώσασιν

Τζαι στην δουλειά γυρίζω

 

 

Όμως σαν ππέφτω εν δύσκολο

Τα μμάθκια μου εν κλείουν

Φακκώ γυρούς τζαι σκέφτομαι

Τα νεύρα με τυλίουν

 

 

Προσπάθησα πολλά σκληρά

Τον νουν μου να φκαιρώσω

Εμέτρησα τζαι πρόβατα

Αμπα τζαι πω να ενδώσω

 

 

Το μάτιν όμως εν τζιαμέ

Ορθάνοιχτον ππιριλλα

Τζαι σαν μουλάρι με κλωτσά

Να μεν φκάλω γαρίλλα

 

 

Μα αύριον το χάραμα

Με ζόρκα θα ξυπνήσω

Σπίρτα πάνω στα μάθκια μου

θα βάλω για να ανοίξω

 

Θα κάμω λλίην υπομονήν

Για να περάσει η μέρα

Να σσίησω στο κρεβάτι μου

Που μου φωνάζει: Έλααααα

Μην ξεχνάτε πως το σχόλιό σας είναι πολύτιμο!

Ακολουθήστε μας

Άγιο Αίμα, του Θοδωρή Παπαθεοδώρου

Άγιο Αίμα, του Θοδωρή Παπαθεοδώρου

Τι ρόλο έπαιξε η Τεργέστη στο προεπαναστατικό ζύμωμα, αν και κάτω από το αυστηρό βλέμμα του καγκελάριου Μέτερνιχ; Πώς φτάσαμε στην ανατίναξη στο Κούγκι και στον χορό του Ζαλόγγου; Γιατί ο Αλή πασάς των Ιωαννίνων ενόχλησε τελικά την Υψηλή Πύλη και πώς θα εκμεταλλευτούν...

Αργότερα, του Stephen King

Αργότερα, του Stephen King

Πόσο εύκολο είναι για έναν συγγραφέα να συνδυάζει με επιτυχία τον τρόμο, το υπερφυσικό στοιχείο και τη συγκίνηση στο μυθιστόρημά του; Όταν πρόκειται για τον μετρ του είδους, τον Stephen King, η απάντηση είναι αυτονόητη και για άλλη μια φορά το αποδεικνύει μέσα από το...

Το πείραμα, του Sebastian Fitzek

Το πείραμα, του Sebastian Fitzek

Ο Βίκτορ Λάρεντς είναι ο συγγραφέας του «Ψυχοθραύστη», μιας ιατρικής έκθεσης μ’ ένα πρωτότυπο κι ενδιαφέρον πείραμα, γραμμένο όμως με τη μορφή βιβλίου θρίλερ! Ένας καθηγητής προσκαλεί φοιτητές του με χρηματικό έπαθλο για να ανακαλύψουν τον λόγο που ο Λάρεντς έγραψε τη...

Το Γκαμπί της Βασίλισσας, του Γουόλτερ Τέβις

Το Γκαμπί της Βασίλισσας, του Γουόλτερ Τέβις

- γράφει η Κάλλη Κωνσταντινοπούλου - Σκάκι, φεμινισμός, εθισμός: μια συναρπαστική ιστορία ενηλικίωσης που κόβει την ανάσα μέχρι τη δραματική κορύφωσή της, η οποία έχει χάρη ανάλογη με το να κάνεις ματ σε τέσσερις κινήσεις.[1] «Δεν είναι το αρχαιότερο παιχνίδι στην...

Η καλύβα του μπαρμπα-Θωμά, της Χάρριετ Μπίτσερ Στόου

Η καλύβα του μπαρμπα-Θωμά, της Χάρριετ Μπίτσερ Στόου

- γράφει η Ζωή Κώτσου - Λίγα λόγια για το βιβλίο Ο πρωταγωνιστής του βιβλίου είναι ο μπαρμπα-Θωμάς είναι ένας νέγρος που αγαπάει όλους τους ανθρώπους χωρίς καμία διάκριση, είτε είναι λευκοί είτε μαύροι. Δέχεται αδιαμαρτύρητα τη μοίρα του και κάνει πάντα το καλό, γιατί...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Η καλύβα του μπαρμπα-Θωμά, της Χάρριετ Μπίτσερ Στόου

Η καλύβα του μπαρμπα-Θωμά, της Χάρριετ Μπίτσερ Στόου

- γράφει η Ζωή Κώτσου - Λίγα λόγια για το βιβλίο Ο πρωταγωνιστής του βιβλίου είναι ο μπαρμπα-Θωμάς είναι ένας νέγρος που αγαπάει όλους τους ανθρώπους χωρίς καμία διάκριση, είτε είναι λευκοί είτε μαύροι. Δέχεται αδιαμαρτύρητα τη μοίρα του και κάνει πάντα το καλό, γιατί...

Στάχτη και πορφύρα, της Μαρίας Χίου

Στάχτη και πορφύρα, της Μαρίας Χίου

Στην Κωνσταντινούπολη της δεκαετίας του 1950 μεγαλώνουν δύο ξαδέρφια που η μοίρα τα χωρίζει για να τα ξαναφέρει κοντά κάτω από τις πιο τραγικές για τον ελληνισμό στιγμές του 1955. Τα παιδιά θα ακολουθήσουν τη μητέρα του ενός στην Αθήνα για ένα καλύτερο αύριο και εκεί...

Πώς λειτουργεί ο κόσμος, του Noam Chomsky

Πώς λειτουργεί ο κόσμος, του Noam Chomsky

ΤΙΤΛΟΣ: Πώς λειτουργεί ο κόσμος ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Noam Chomsky ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Προβλήματα της σύγχρονης ζωής ΑΛΛΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΙΔΟΣ: ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Αλήθεια, Ενημέρωση, Ηθική, ΗΠΑ, Μέλλον, Φιλοσοφία ΔΙΑΦΟΡΑ: ΣΕΛΙΔΕΣ: 418 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ-ΚΡΙΤΙΚΗ: Μπορεί κανείς να τη...

1 σχόλια

1 Σχόλιο

  1. Έ Σμίθ

    Μοναδικό, καταπληκτικό, χιουμοριστικό που δεν πρέπει να λείπει από κανένα σπίτι. Ένας νέος τρόπος τσιατίσματος του σήμερα. Μπράβο!

    Απάντηση

Υποβολή σχολίου