Η επικινδυνότητα του ελεύθερου νου

10.11.2017

«Ο λαός σώπαινε, και κανείς δε μιλούσε, γιατί ήταν φοβισμένος και έβλεπε πως οι συνωμότες ήταν πολλοί» (Θουκυδίδης )

«Τα δαιμόνια επιτίθενται στους φοβητσιάρηδες»

(Ινδική παροιμία)

«Όταν φοβάται κανείς κάποιον, είναι εύκολο να πιστέψει ό,τι κακό λέγεται γι’ αυτόν»

(Marcel Ragnol)

«Το μόνο πράγμα που πρέπει να φοβόμαστε είναι ο ίδιος ο φόβος»

(Φραγκλίνος Ρούζβελτ)

«Αν μπορείς κοίταξε τον φόβο κατάματα και ο φόβος θα φοβηθεί και θα φύγει»

(Νίκος Καζαντζάκης)

«Όποιος φοβάται τους άλλους, γίνεται δούλος χωρίς να το καταλάβει»

(Αντισθένης)

 

Ανέκαθεν ο φόβος ήταν μέσο καταδυνάστευσης. Ανατρέχοντας στο παρελθόν, παρατηρείται ο φόβος ως εργαλείο στα χέρια πολιτικών, οικονομικών και θρησκευτικών συστημάτων. Ο φόβος ήταν και είναι το πρωταρχικό συναίσθημα του ανίσχυρου, του δυστυχισμένου, του ανήμπορου, του αρνητικού και κατηφή ανθρώπου. Ο στόχος είναι να αποδυναμωθεί η μάζα, ούτως ώστε να επικρατήσουν τα συμφέροντα των εξουσιαστών.  

Στις δημοκρατικές μέρες που διανύουμε, απρόσωπα συστήματα τροφοδοτούν τον φόβο με διάφορους τρόπους. Συντηρείται καλώς και θεριεύει ο φόβος με ελεγχόμενες, εκβιαστικές και απειλητικές μεθόδους. Το κράτος, η κυβερνητική εξουσία, η εφορία, οι τράπεζες, εμπορικοί κολοσσοί, τα μέσα μαζικής εξαθλίωσης κ.α. διαδραματίζουν ρόλο εξουσιαστή και δυνάστη έναντι του ποτισμένου με φόβο και τρόμο πολίτη. Ελέγχεται κάθε κίνηση  των άκρων του, ελέγχονται τα βήματά του, οι ανάσες του, καθώς κι οι καρδιακοί του παλμοί. Τίθενται όροι, οι οποίοι, εάν δεν τηρηθούν ή εάν δε γίνουν αποδεχτοί, ανάλογα με τις περιπτώσεις, θα χάσει ο εκφοβισμένος όλα του τα υπάρχοντα, τον αέρα που ανασαίνει, τη γη που πατά, τον ύπνο του, τον ενδεχόμενο ουρανό που ονειρεύεται να πετάξει. Ο εντεταλμένος δημοσιογράφος θα τρομοκρατήσει, προμηνύοντας σεισμούς, λιμούς και καταποντισμούς. Απειλή, τρόμος, άσχημες ειδήσεις, αγχόνη, ανησυχία για το μέλλον και το άγνωστο, αβεβαιότητα, δεσμά δυσβάσταχτα που δεν αντέχει ο φοβισμένος.

Ανθρωπάκια παραδομένα και υπάκουα εξυπηρετούν  το κεφάλαιο, την αγορά, την εξουσία. Η αύξηση υποδούλων τρέφει πάντα το οποιοδήποτε αδηφάγο σύστημα. Η χειραγώγηση της κοινής γνώμης έχει πολλά πρόσωπα και τεχνικές, όπως δημιουργία τεχνιτών προβλημάτων, πλαστοί φόβοι, η προώθηση και η προβολή του μέτριου και του φτηνού (έλλειψη ποιότητας και αισθητικής), η ενοχοποίηση του πολίτη, ο αποπροσανατολισμός της σκέψης,  η αναβολή των θεμάτων, η υποτίμηση της νοημοσύνης, η άγνοια των πολιτών για όσα τους ίδιους αφορούν. Ο χειραγωγημένος είναι πηλός εύπλαστος που αποκτά το οποιοδήποτε επιθυμητό σχήμα. Σε τούτο το έδαφος ο πανικός κι ο τρόμος είναι σπόρος αποδοτικός που ευδοκιμεί κι ανθίζει. Ο εκφοβισμένος είναι  όργανο και υποχείριο που λειτουργεί επιτυχώς και που επιτυγχάνει τους σκοπούς, καθώς και τις επιθυμίες των εξουσιαστών. Ο αδύναμος είναι επιθυμητός και σαφέστατα βολεύει το σύστημα.

Αντίθετα, ο  ελεύθερος άνθρωπος είναι επικίνδυνος. Ο αποδεσμευμένος, ο αχειραγώγητος, ο ακέραιος άνθρωπος φέρει σημάδια ανεξαρτησίας από οποιαδήποτε εξουσία. Ο ελεύθερος άνθρωπος είναι εκείνος που δε θα επηρεαστεί από τα τεχνητά τερτίπια κανενός. Είναι ανεπιθύμητος, παρείσακτος και παράσιτο, γιατί δεν καθοδηγείται, δεν υπόκειται σε εξαναγκασμό και δεν υπακούει τυφλά. Είναι επικίνδυνος, γιατί δεν υιοθετεί δίχως να επεξεργαστεί τη γνώση και τα δεδομένα, αλλά οδηγείται σε συμπεράσματα μέσα από βιώματα, από πνευματική διαύγεια και σκέψη κριτική. Ο ελεύθερα σκεπτόμενος αναλύει, επεξεργάζεται, κινητοποιείται και κινητοποιεί. Δεν αποδέχεται ακατέργαστα. Διαθέτει το προσόν της αμφισβήτησης για το εκάστοτε σύστημα, καθώς και το προσόν της αναζήτησης της αλήθειας και μάλιστα της αλήθειας που τον αφορά. Δεν υποτάσσεται σε σωτήρες, σε ήρωες, σε αυθεντίες. Δεν έχει χαρακτήρα αδρανή, παθητικό και υποταγμένο. Δε συμμορφώνεται αδούλευτα σε υποδείξεις και σε επιταγές ανορθόδοξες. Άκρως επικίνδυνος  ο ελεύθερος άνθρωπος για τους ισχυρούς του κόσμου.

Σήμερα, όσο ποτέ άλλοτε ίσως, είναι απαραίτητα στην κοινωνία τα ελεύθερα σκεπτόμενα μυαλά, εκείνα που μάχονται για να αποκόψουν τα δεσμά της σύγχρονης δουλείας και αιχμαλωσίας. Είναι αναγκαίες οι ψυχές που δε φοβούνται, γιατί «στον φόβο μας ποντάρουν» (Ρίτσος) και γιατί «θέλει τόλμη κι αρετή η ελευθερία» (Κάλβος).

_

γράφει η Νόπη Χατζηιγνατιάδου

Μην ξεχνάτε πως το σχόλιό σας είναι πολύτιμο!

Ακολουθήστε μας

Ο Ουγκώ για την Ελληνική Επανάσταση

Ο Ουγκώ για την Ελληνική Επανάσταση

Το όνομα του Βίκτωρος Ουγκώ (1802-1885) είναι περισσότερο συνδεδεμένο με τα μυθιστορήματά του, όπως «Η Παναγία των Παρισίων» και «Οι Άθλιοι», ωστόσο το έργο του περιλαμβάνει, επίσης, δοκίμια, διηγήματα, θεατρικά  και ποιήματα, με μία ευρεία θεματολογία γύρω από τις...

Οι μικροί γαλαξίες – Νικηφόρος Βρεττάκος

Οι μικροί γαλαξίες – Νικηφόρος Βρεττάκος

γράφει η Άντια Αδαμίδου - Οι μικροί γαλαξίες Του Νικηφόρου Βρεττάκου Πᾶνε κι ἔρχονται οἱ ἄνθρωποι πάνω στὴ γῆ. Σταματᾶνε γιὰ λίγο, στέκονται ὁ ἕνας ἀντίκρυ στὸν ἄλλο, μιλοῦν μεταξύ τους. Ἔπειτα φεύγουν, διασταυρώνονται, μοιάζουν σὰν πέτρες ποὺ βλέπονται. Ὅμως, ἐσύ, δὲ...

15 Απριλίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Λεονάρντο ντα Βίντσι

15 Απριλίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Λεονάρντο ντα Βίντσι

- γράφει η Άννα Αργύρη - Οι μορφές χάνονται η μια μέσα στην άλλη, καθώς οι χρωματικοί τόνοι μεταβαίνουν απαλά από τη σκιά στο φως, "σαν τον καπνό που διαλύεται" (Sfumato). Τα περιγράμματα σβήνουν και δημιουργείται το ασαφές. Το αίνιγμα. 15 Απριλίου 1452 γεννιέται ο...

Πληγωμένη Άνοιξη

Πληγωμένη Άνοιξη

- γράφει η Βάλια Καραμάνου - Η Άνοιξη, ως περίοδος Αναγέννησης και άνθησης, συχνά αποτελεί συνώνυμο της ζωής και της ευτυχίας. Ωστόσο, καμιά γέννα δεν προκύπτει χωρίς ωδίνες και μάλιστα – σε ορισμένες περιπτώσεις- ο πόνος ξεπερνά κατά πολύ και επισκιάζει την ακμή της...

30 Μαρτίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Βίνσεντ βαν Γκογκ

30 Μαρτίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Βίνσεντ βαν Γκογκ

- γράφει η Άννα Αργύρη - 1888. Ο Σερά απασχολεί με τον Pointillism τα φιλότεχνα καφενεία στη Rive Gauche του Παρισιού. Ο Σεζάν από την άλλη απομονώνεται δημιουργικά στο Αιξ. Κι ένας νέος με ασκητική μορφή και γεμάτος πάθος αναχωρεί από το Παρίσι για τη Νότια Γαλλία....

Διαβάστε κι αυτά

30 Μαρτίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Βίνσεντ βαν Γκογκ

30 Μαρτίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Βίνσεντ βαν Γκογκ

- γράφει η Άννα Αργύρη - 1888. Ο Σερά απασχολεί με τον Pointillism τα φιλότεχνα καφενεία στη Rive Gauche του Παρισιού. Ο Σεζάν από την άλλη απομονώνεται δημιουργικά στο Αιξ. Κι ένας νέος με ασκητική μορφή και γεμάτος πάθος αναχωρεί από το Παρίσι για τη Νότια Γαλλία....

Ο Τζόναθαν Κόου, ο κ. Γουάιλντερ και η Ελλάδα

Ο Τζόναθαν Κόου, ο κ. Γουάιλντερ και η Ελλάδα

Ο Τζόναθαν Κόου είναι ένας ευφυής συγγραφέας που δεν αρκείται στο να αφηγηθεί απλώς μια ιστορία. Καταβάλλει πάντα κόπο ως προς την επιλογή και τη δόμηση των χαρακτήρων του, στην επιλογή της γλώσσας και τη διερεύνηση των πολιτικών γεγονότων που συνιστούν τη συνήθη...

Το 1821, η ιστορία, και η πρόσληψη του από τον ποιητή Βαγγέλη Χρόνη

Το 1821, η ιστορία, και η πρόσληψη του από τον ποιητή Βαγγέλη Χρόνη

  Βαγγέλης Χρόνης Κωνσταντίνος Μπούρας ‘Μελλοντική ελευθερία’   «Ο χορευτής αφού λειτούργησε στην σκηνή υπό τον ήχο των στίχων αποχώρησε εξαντλημένος. Είχε καταφέρει να προσθέσει νέες λέξεις όπως δεν τις είχε διανοηθεί ο ποιητής. Γράφει και ο χορευτής...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου