Η επικινδυνότητα του ελεύθερου νου

10.11.2017

«Ο λαός σώπαινε, και κανείς δε μιλούσε, γιατί ήταν φοβισμένος και έβλεπε πως οι συνωμότες ήταν πολλοί» (Θουκυδίδης )

«Τα δαιμόνια επιτίθενται στους φοβητσιάρηδες»

(Ινδική παροιμία)

«Όταν φοβάται κανείς κάποιον, είναι εύκολο να πιστέψει ό,τι κακό λέγεται γι’ αυτόν»

(Marcel Ragnol)

«Το μόνο πράγμα που πρέπει να φοβόμαστε είναι ο ίδιος ο φόβος»

(Φραγκλίνος Ρούζβελτ)

«Αν μπορείς κοίταξε τον φόβο κατάματα και ο φόβος θα φοβηθεί και θα φύγει»

(Νίκος Καζαντζάκης)

«Όποιος φοβάται τους άλλους, γίνεται δούλος χωρίς να το καταλάβει»

(Αντισθένης)

 

Ανέκαθεν ο φόβος ήταν μέσο καταδυνάστευσης. Ανατρέχοντας στο παρελθόν, παρατηρείται ο φόβος ως εργαλείο στα χέρια πολιτικών, οικονομικών και θρησκευτικών συστημάτων. Ο φόβος ήταν και είναι το πρωταρχικό συναίσθημα του ανίσχυρου, του δυστυχισμένου, του ανήμπορου, του αρνητικού και κατηφή ανθρώπου. Ο στόχος είναι να αποδυναμωθεί η μάζα, ούτως ώστε να επικρατήσουν τα συμφέροντα των εξουσιαστών.  

Στις δημοκρατικές μέρες που διανύουμε, απρόσωπα συστήματα τροφοδοτούν τον φόβο με διάφορους τρόπους. Συντηρείται καλώς και θεριεύει ο φόβος με ελεγχόμενες, εκβιαστικές και απειλητικές μεθόδους. Το κράτος, η κυβερνητική εξουσία, η εφορία, οι τράπεζες, εμπορικοί κολοσσοί, τα μέσα μαζικής εξαθλίωσης κ.α. διαδραματίζουν ρόλο εξουσιαστή και δυνάστη έναντι του ποτισμένου με φόβο και τρόμο πολίτη. Ελέγχεται κάθε κίνηση  των άκρων του, ελέγχονται τα βήματά του, οι ανάσες του, καθώς κι οι καρδιακοί του παλμοί. Τίθενται όροι, οι οποίοι, εάν δεν τηρηθούν ή εάν δε γίνουν αποδεχτοί, ανάλογα με τις περιπτώσεις, θα χάσει ο εκφοβισμένος όλα του τα υπάρχοντα, τον αέρα που ανασαίνει, τη γη που πατά, τον ύπνο του, τον ενδεχόμενο ουρανό που ονειρεύεται να πετάξει. Ο εντεταλμένος δημοσιογράφος θα τρομοκρατήσει, προμηνύοντας σεισμούς, λιμούς και καταποντισμούς. Απειλή, τρόμος, άσχημες ειδήσεις, αγχόνη, ανησυχία για το μέλλον και το άγνωστο, αβεβαιότητα, δεσμά δυσβάσταχτα που δεν αντέχει ο φοβισμένος.

Ανθρωπάκια παραδομένα και υπάκουα εξυπηρετούν  το κεφάλαιο, την αγορά, την εξουσία. Η αύξηση υποδούλων τρέφει πάντα το οποιοδήποτε αδηφάγο σύστημα. Η χειραγώγηση της κοινής γνώμης έχει πολλά πρόσωπα και τεχνικές, όπως δημιουργία τεχνιτών προβλημάτων, πλαστοί φόβοι, η προώθηση και η προβολή του μέτριου και του φτηνού (έλλειψη ποιότητας και αισθητικής), η ενοχοποίηση του πολίτη, ο αποπροσανατολισμός της σκέψης,  η αναβολή των θεμάτων, η υποτίμηση της νοημοσύνης, η άγνοια των πολιτών για όσα τους ίδιους αφορούν. Ο χειραγωγημένος είναι πηλός εύπλαστος που αποκτά το οποιοδήποτε επιθυμητό σχήμα. Σε τούτο το έδαφος ο πανικός κι ο τρόμος είναι σπόρος αποδοτικός που ευδοκιμεί κι ανθίζει. Ο εκφοβισμένος είναι  όργανο και υποχείριο που λειτουργεί επιτυχώς και που επιτυγχάνει τους σκοπούς, καθώς και τις επιθυμίες των εξουσιαστών. Ο αδύναμος είναι επιθυμητός και σαφέστατα βολεύει το σύστημα.

Αντίθετα, ο  ελεύθερος άνθρωπος είναι επικίνδυνος. Ο αποδεσμευμένος, ο αχειραγώγητος, ο ακέραιος άνθρωπος φέρει σημάδια ανεξαρτησίας από οποιαδήποτε εξουσία. Ο ελεύθερος άνθρωπος είναι εκείνος που δε θα επηρεαστεί από τα τεχνητά τερτίπια κανενός. Είναι ανεπιθύμητος, παρείσακτος και παράσιτο, γιατί δεν καθοδηγείται, δεν υπόκειται σε εξαναγκασμό και δεν υπακούει τυφλά. Είναι επικίνδυνος, γιατί δεν υιοθετεί δίχως να επεξεργαστεί τη γνώση και τα δεδομένα, αλλά οδηγείται σε συμπεράσματα μέσα από βιώματα, από πνευματική διαύγεια και σκέψη κριτική. Ο ελεύθερα σκεπτόμενος αναλύει, επεξεργάζεται, κινητοποιείται και κινητοποιεί. Δεν αποδέχεται ακατέργαστα. Διαθέτει το προσόν της αμφισβήτησης για το εκάστοτε σύστημα, καθώς και το προσόν της αναζήτησης της αλήθειας και μάλιστα της αλήθειας που τον αφορά. Δεν υποτάσσεται σε σωτήρες, σε ήρωες, σε αυθεντίες. Δεν έχει χαρακτήρα αδρανή, παθητικό και υποταγμένο. Δε συμμορφώνεται αδούλευτα σε υποδείξεις και σε επιταγές ανορθόδοξες. Άκρως επικίνδυνος  ο ελεύθερος άνθρωπος για τους ισχυρούς του κόσμου.

Σήμερα, όσο ποτέ άλλοτε ίσως, είναι απαραίτητα στην κοινωνία τα ελεύθερα σκεπτόμενα μυαλά, εκείνα που μάχονται για να αποκόψουν τα δεσμά της σύγχρονης δουλείας και αιχμαλωσίας. Είναι αναγκαίες οι ψυχές που δε φοβούνται, γιατί «στον φόβο μας ποντάρουν» (Ρίτσος) και γιατί «θέλει τόλμη κι αρετή η ελευθερία» (Κάλβος).

_

γράφει η Νόπη Χατζηιγνατιάδου

Μην ξεχνάτε πως το σχόλιό σας είναι πολύτιμο!

Ακολουθήστε μας

Πότε γράφτηκαν τα ομηρικά έπη; Οι φιλόλογοι απαντούν

Πότε γράφτηκαν τα ομηρικά έπη; Οι φιλόλογοι απαντούν

Σύμφωνα με το ενδιαφέρον άρθρο του Βαγγέλη Κανσίζογλου στο lavart.gr, "η απόλυτη χρονολόγηση συγκρότησης των ομηρικών επών είναι αδύνατη, εικάζεται ότι αυτά, στη μνημειώδη μορφή που γνωρίζουμε σήμερα, συντέθηκαν ήδη κατά τον 8o προχριστιανικό αιώνα, δηλαδή ακριβώς την...

Ερωτικό

Ερωτικό

  γράφει η Άντια Αδαμίδου - Ερωτικό oι πόλεις συντρίβονται λίγο πριν εκτοξευθούμε στο φως μη με κοιτάζεις έτσι μόνο δώσε μου ένα μενεξέ του απρίλη -μα είναι χειμώνας- μια σταγόνα της αυγής -μα εδώ είναι έρημος- κοίταξε από το παράθυρό σου βλέπεις ό,τι βλέπεις δεν...

Παρ’ ολίγον μέλλον!

Παρ’ ολίγον μέλλον!

Είναι εξόχως αυθαίρετη η σκέψη πως η επιλογή και η ‘διαλογή’ μπορεί να λειτουργήσει θετικά μέσα στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Θαλασσινοί θρήνοι

Θαλασσινοί θρήνοι

- γράφει η Βάλια Καραμάνου - Η μοναξιά, το αναπόφευκτο του θανάτου και η πανίσχυρη Μοίρα είναι θέματα που απαντώνται συχνά στην λογοτεχνία και μάλιστα συχνά σε ειδυλλιακά φυσικά τοπία. Ίσως γιατί ο αφανισμός είναι κομμάτι της υπόστασής μας και κατ’ επέκταση της φύσης...

Ικέτιδες του Ευριπίδη: «αγώνας λόγων» μεταξύ του Θησέα και του Κήρυκα

Ικέτιδες του Ευριπίδη: «αγώνας λόγων» μεταξύ του Θησέα και του Κήρυκα

- γράφει ο Φιλόλογος & Συγγραφέας Χρίστος Σοροβέλης - Στον Επιτάφιο του Θουκυδίδη ο αγορευτής Περικλής υπερασπίζεται το δημοκρατικό πολίτευμα, διότι η πόλη δεν είναι έρμαιο κάποιου ή κάποιων πολιτικών, αλλά αποφασίζει ο λαός για την τύχη του. Ο Αθηναίος πολιτικός...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Ικέτιδες του Ευριπίδη: «αγώνας λόγων» μεταξύ του Θησέα και του Κήρυκα

Ικέτιδες του Ευριπίδη: «αγώνας λόγων» μεταξύ του Θησέα και του Κήρυκα

- γράφει ο Φιλόλογος & Συγγραφέας Χρίστος Σοροβέλης - Στον Επιτάφιο του Θουκυδίδη ο αγορευτής Περικλής υπερασπίζεται το δημοκρατικό πολίτευμα, διότι η πόλη δεν είναι έρμαιο κάποιου ή κάποιων πολιτικών, αλλά αποφασίζει ο λαός για την τύχη του. Ο Αθηναίος πολιτικός...

Η τέχνη μέσα απ’ τα μάτια του Δημήτρη Μαυροκεφαλίδη

Η τέχνη μέσα απ’ τα μάτια του Δημήτρη Μαυροκεφαλίδη

- γράφει η Άντια Αδαμίδου -   Ανάμεσα στις πολλές και διαφορετικές απόψεις που κυκλοφορούν περί τέχνης και έκφρασης στην εποχή μας, μπορεί κανείς να διακρίνει ορισμένες οπτικές, οι οποίες αποτελούν αναμφίβολα μαθήματα και φιλοσοφία ζωής. Ο Δημήτρης...

«Θα πω τραγούδια όμορφα και άσματα σπουδαία»: Η Θέση της Καλεβάλα στη Weltliteratur

«Θα πω τραγούδια όμορφα και άσματα σπουδαία»: Η Θέση της Καλεβάλα στη Weltliteratur

- γράφει ο Ανδρέας Αντωνίου - Στα τελευταία μου άρθρα για τον Νεοφορμαλισμό και για τα προβλήματα που παρουσιάζει η σύγχρονη κυπριακή ποίηση, έχω υποστηρίξει πως ο δρόμος που πρέπει να ακολουθήσει η ελληνική/κυπριακή ποίηση είναι ο δρόμος της weltliteratur, δηλαδή τον...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου