Ο Άγγελος Σικελιανός στην ιστορία

2.05.2017

Ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός αποδίδει μία ποίηση ιστορικού βάθους, πρωταρχικών ιδεών, ταυτοτική και καταστατική συνάμα. Ο ποιητής αδιάκοπα αναζητεί τις κατάλληλες συνθέσεις και υπερβάσεις για να συγκροτήσει το όραμα, ανατέμνοντας την ελλειπτική ιστορία του, την ιστορία ενός τόπου καθώς και  σημεία ρήξης.

Ο Άγγελος Σικελιανός προσδιορίζει μία ποίηση η οποία εγκιβωτίζεται στο χώρο, ποίηση που συνιστά την ενσάρκωση υποκειμενικών δυνατοτήτων. Η κάθε του λέξη μία επερχόμενη έκρηξη. Μία συμβολική αναπαράσταση. Γράφει ο ποιητής: «Τόσο αναστέναξα βαθιά, που τ’ αναστέναγμα μου σα να μου γίνηκε ραβδί και καρδιοστήριγμα μου. Κ’ είπα: «Κι αν είσαι μοναχός, τι τάχατε σημαίνει, μια κ’ είν’ απόμακρα η κορφή που ν’ ανεβείς σου μένει; Και γιατί τάχατε ζητάς να σου ‘ρθούνε συντρόφοι, μια κ’ είν’ ακόμα ανέβασμα για σένα, όχι πιστρόφι;» Κι ως ολοένα απλώνονταν η νύχτα γύραθε μου  τα μάτια μου ανασήκωσα στη νύχτα, κ’ είπα: «Θε μου, δεν ήρτε πια ο απόδειπνος, ο μέγας της σαρκός μου; Δεν έδιωξα απ’ τα μέλη μου την άργητα του κόσμου; Δεν είμαι τάχατ’  έτοιμος, σ’ ένα τρανό Σου νέμα, σα μια αστραπή το σύννεφο, όλο να δώσω το αίμα;».[1]

Σε μια στιγμή ανάβασης-αποκάλυψης, ο ποιητής διευρύνει τα όρια των αναφορών του, προχωρά σε μία λειτουργία μετωνυμίας: ανεβαίνει & ορθώνεται για να ονομάσει ξανά το γίγνεσθαι, το όραμα ως ποίηση και την ποίηση ως όραμα ζωής, ως όραμα θεϊκό, των διαρκών υπερβάσεων, των λέξεων, που, μέσα από χάσματα, νοηματοδοτούν την ιστορία, τα συμβάντα της ελληνικής μνήμης..

Ο δικός του θεός είναι η ποιητική δημιουργία, η άφεση και η ταυτόχρονη ανάθεση καθηκόντων στον ποιητή: «μύστης» των ορίων αυτού του κόσμου που διαπερνάται από αντιθέσεις. Και εντός των ποιητικών του εγκλήσεων, συγκροτεί τους ‘Δελφούς’ της μνημειώδους προσπάθειας, παλινδρομεί μεταξύ προμηθεϊκής δύναμης και ενστικτώδους μοίρας, μεταξύ της εδαφικής επικράτειας-πατρίδας και της σχεδόν «χρονικής» μνήμης της, με την ποίηση στραμμένη προς μία κοινωνία που τελεί εν κινδύνω.

Ο Σάββας Μιχαήλ σε μία εμβριθή ανάλυση της ποίησης του ποιητή από τη Λευκάδα, επισημαίνει: «Είναι αυτή η ετερογένεια του ελληνικού κοινωνικοοικονομικού σχηματισμού που συντίθεται μέσω της αλληλοδιείσδυσης διαφορετικών  βαθμίδων ιστορικής εξέλιξης σε μια ιδιότυπη ενότητα «σύγχρονων και μη σύγχρονων αντιφάσεων» (Ε. Βloch), είναι η εσωτερική ανισομέρεια του ίδιου του ιστορικού χρόνου, η Ungleichzeitig-keit,  για να θυμηθούμε πάλι τον Μπλοχ, η μη συγχρονικότητα του σύγχρονου, αυτό που προσδιορίζει τη Σικελιανική ποίηση. Η ποίηση του Σικελιανού συνδέει παράδοση και νεωτερικότητα, καθιστώντας ανοίκειο το οικείο και οικείο το ανοίκειο, σύγχρονο το αρχέγονο και ασύγχρονο το παρόν».[2]

Ο Άγγελος Σικελιανός  είναι ο ποιητής του 20ου αιώνα που απεικονίζει ποιητικά δυνατότητες, που δομεί ‘βάθρα’ για να τα γκρεμίσει ο ίδιος, ποιητής που, δεν συνδέει απλά «παράδοση και νεωτερικότητα», όπως αναφέρει ο Σάββας Μιχαήλ, αλλά και την απεντάσσει από αθέλητες προσμείξεις, της προσδίδει φανερούς και μυστικούς πόθους, δύναται να την «απελευθερώσει» από τα δεσμά του ορθού, του ‘ιεροποιημένα’ κανονικού.  Η ποίηση του Λευκαδίτη ποιητή ενέχει την έννοια της ‘μυθικής’ βίας του Walter Benjamin, η οποία και ζητά να μάθει επί του κοινωνικού πεδίου, να μετουσιώσει την ποίηση σε κυκλωτική κίνηση, να συγκρουστεί ορμητικά, βίαια, με το σύμβολο του αίματος-λέξης με τις «θυελλώδεις» απολήξεις της ιστορίας..

 Είναι το ατελεύτητο και το λυτρωτικό ως συνάρθρωση της ανθρώπινης-κοινωνικής ιστορίας. «Τι εδώ ψυχή είν’ η θέληση· και πέλαγο είν’ η μνήμη· και μούσα η μάνα των Μουσών, μια αθάνατη Επιστήμη. Κ’ εδώ είν’ ο λόγος προσταγή και δύναμης πλημμύρα, για να βυθίσεις μέσα του των νεύρων σου τη λύρα, κι ωσά γιομίσεις εντολή την καθεμιά σου φλέβα, μεστός από ύμνο αθάνατο, μην καρτερείς· κατέβα!».[3]

Ο ποιητικός λόγος του Σικελιανού μετουσιώνεται ολικά, διαμορφώνει όρους ανάδυσης και αποκρυστάλλωσης μίας ‘τεχνολογίας’ της αλήθειας, εγκαλεί και εγκαλείται από το απροϋπόθετα ασύγγνωστο: «μην καρτερείς· κατέβα!». Σε μάχες και σε λόγους που αναφέρονται σε συνθήκες ύπαρξης.. 

Ο Άγγελος Σικελιανός, όσο περισσότερο συγκροτεί το όραμα της κοινότητας, τόσο περισσότερο γειώνεται στην κοινωνική γη των πειστικών και μη προσλήψεων & αναπαραστάσεων, την ίδια στιγμή που η ποίηση του οξύνεται από αυτές τις προσλήψεις και τους αιτιολογικούς λόγους των άλλων. Το πρόταγμα του είναι η διαρκής κίνηση των «παρθένων» ωσμώσεων, της ασυνέχειας ως συνέχειας, του υποδείγματος που φέρει αίμα μαζί με πολύ ιστορικότητα, με μία ανοιχτή φυσικότητα που όντας γίγνεσθαι προκαλεί, συμμετέχει και δύναται να παρακάμψει.

 Σε αυτό που προσδιορίζεται ως ποίηση, ο Άγγελος Σικελιανός προσφέρει το πλαίσιο της αξιολόγησης και της ανάδυσης των δυνατοτήτων της ποίησης να ακουστεί ως ‘εκτατική’ έγκληση ή ως ανεπίκριτη εκτατικότητα.

Πέρα από την εννοιολογική πλαισίωση του ‘ η ποίηση δεν ανατρέπει εξουσίες’ προκύπτει η αφήγηση της Σικελιανής ποίησης που υπενθυμίζει, που δύναται να μετουσιώσει σε αξία και να επαναφέρει τις προκείμενες ενός ποιητή (Κωστής Παλαμάς) ως ανατομία της Κατοχικής εξουσίας..

Ο χρόνος στον Σικελιανό, είναι ο χρόνος του άλλου ανθρώπου, της αφιέρωσης στο ‘βωμό’ της ‘ενσώματης’ αναγέννησης, του συστηματοποιημένου θανάτου,  του φυσικά και μη κρυμμένου σε ‘ορθολογικούς’ καιρούς, της Ελληνικότητας ως ιστορίας που δύναται να διαβαστεί ξανά. Η ποίηση είναι πολιτεία και η πολιτεία ισομερής και ισοβαρής ποίηση, σύμβολο ‘γυναικείο’ της ερωτικής καμπής.

 

_

γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης

 

_____

[1] Βλέπε σχετικά, Σικελιανός Άγγελος, ‘Δελφικός Λόγος- Η αφιέρωση Τρίτο σχεδίασμα, ‘Λυρικός Βίος’, Τόμος Πέμπτος, Αθήνα, 1975, σελ. 158.

[2] Βλέπε σχετικά, Μιχαήλ Σάββας, ‘Η Νύχτα της Δικαιοσύνης ή ο Άγγελος Σικελιανός είναι δικός μας’, Homo Poeticus, Εκδόσεις Άγρα, Αθήνα, 2006, σελ. 168-169.

[3] Βλέπε σχετικά, Σικελιανός Άγγελος…ό.π, σελ. 162.

Μην ξεχνάτε πως το σχόλιό σας είναι πολύτιμο!

Ακολουθήστε μας

Η Ποίηση στον κινηματογράφο

Η Ποίηση στον κινηματογράφο

- - γράφει η Βάλια Καραμάνου - Όταν η Ποίηση «εισβάλλει» στον χώρο της έβδομης Τέχνης προκύπτουν μικρά αριστουργήματα που συμπληρώνουν την μουσική, τις ερμηνείες και τα σκηνικά υπογραμμίζοντας κάθε καρέ της ιστορίας που λαμβάνει σάρκα και οστά. Παραθέτω μερικές μόνο...

Αν μείνουν τα πράγματα, όπως έχουν

Αν μείνουν τα πράγματα, όπως έχουν

  γράφει η Άντια Αδαμίδου - Αν μείνουν τα πράγματα, όπως έχουν   Αν μείνουν τα πράγματα, όπως έχουν, είστε ηττημένοι. Ο φίλος σας είναι η αλλαγή. Η συμμαχία σας είναι το δίλλημα. Από το τίποτα, εσείς πρέπει να κάνετε το κάτι. Ωστόσο και το παντοδύναμο οφείλει να...

Ακούγοντας λογοτεχνία

Ακούγοντας λογοτεχνία

Σήμερα, όταν αναφερόμαστε στον όρο «λογοτεχνία» εννοούμε τα έντυπα βιβλία και ίσως να συμπεριλαμβάνουμε σε αυτά και τις ιστοσελίδες λογοτεχνικού περιεχομένου στο διαδίκτυο, τα ιστολόγια (blogs) συγγραφέων και τις πύλες εκδοτών ή πανεπιστημιακών ιδρυμάτων. Έτσι, τα...

Πότε γράφτηκαν τα ομηρικά έπη; Οι φιλόλογοι απαντούν

Πότε γράφτηκαν τα ομηρικά έπη; Οι φιλόλογοι απαντούν

Σύμφωνα με το ενδιαφέρον άρθρο του Βαγγέλη Κανσίζογλου στο lavart.gr, "η απόλυτη χρονολόγηση συγκρότησης των ομηρικών επών είναι αδύνατη, εικάζεται ότι αυτά, στη μνημειώδη μορφή που γνωρίζουμε σήμερα, συντέθηκαν ήδη κατά τον 8o προχριστιανικό αιώνα, δηλαδή ακριβώς την...

Ερωτικό

Ερωτικό

  γράφει η Άντια Αδαμίδου - Ερωτικό oι πόλεις συντρίβονται λίγο πριν εκτοξευθούμε στο φως μη με κοιτάζεις έτσι μόνο δώσε μου ένα μενεξέ του απρίλη -μα είναι χειμώνας- μια σταγόνα της αυγής -μα εδώ είναι έρημος- κοίταξε από το παράθυρό σου βλέπεις ό,τι βλέπεις δεν...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Ερωτικό

Ερωτικό

  γράφει η Άντια Αδαμίδου - Ερωτικό oι πόλεις συντρίβονται λίγο πριν εκτοξευθούμε στο φως μη με κοιτάζεις έτσι μόνο δώσε μου ένα μενεξέ του απρίλη -μα είναι χειμώνας- μια σταγόνα της αυγής -μα εδώ είναι έρημος- κοίταξε από το παράθυρό σου βλέπεις ό,τι βλέπεις δεν...

Παρ’ ολίγον μέλλον!

Παρ’ ολίγον μέλλον!

Είναι εξόχως αυθαίρετη η σκέψη πως η επιλογή και η ‘διαλογή’ μπορεί να λειτουργήσει θετικά μέσα στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Θαλασσινοί θρήνοι

Θαλασσινοί θρήνοι

- γράφει η Βάλια Καραμάνου - Η μοναξιά, το αναπόφευκτο του θανάτου και η πανίσχυρη Μοίρα είναι θέματα που απαντώνται συχνά στην λογοτεχνία και μάλιστα συχνά σε ειδυλλιακά φυσικά τοπία. Ίσως γιατί ο αφανισμός είναι κομμάτι της υπόστασής μας και κατ’ επέκταση της φύσης...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου