Ο Άγγελος Σικελιανός στην ιστορία

2.05.2017

Ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός αποδίδει μία ποίηση ιστορικού βάθους, πρωταρχικών ιδεών, ταυτοτική και καταστατική συνάμα. Ο ποιητής αδιάκοπα αναζητεί τις κατάλληλες συνθέσεις και υπερβάσεις για να συγκροτήσει το όραμα, ανατέμνοντας την ελλειπτική ιστορία του, την ιστορία ενός τόπου καθώς και  σημεία ρήξης.

Ο Άγγελος Σικελιανός προσδιορίζει μία ποίηση η οποία εγκιβωτίζεται στο χώρο, ποίηση που συνιστά την ενσάρκωση υποκειμενικών δυνατοτήτων. Η κάθε του λέξη μία επερχόμενη έκρηξη. Μία συμβολική αναπαράσταση. Γράφει ο ποιητής: «Τόσο αναστέναξα βαθιά, που τ’ αναστέναγμα μου σα να μου γίνηκε ραβδί και καρδιοστήριγμα μου. Κ’ είπα: «Κι αν είσαι μοναχός, τι τάχατε σημαίνει, μια κ’ είν’ απόμακρα η κορφή που ν’ ανεβείς σου μένει; Και γιατί τάχατε ζητάς να σου ‘ρθούνε συντρόφοι, μια κ’ είν’ ακόμα ανέβασμα για σένα, όχι πιστρόφι;» Κι ως ολοένα απλώνονταν η νύχτα γύραθε μου  τα μάτια μου ανασήκωσα στη νύχτα, κ’ είπα: «Θε μου, δεν ήρτε πια ο απόδειπνος, ο μέγας της σαρκός μου; Δεν έδιωξα απ’ τα μέλη μου την άργητα του κόσμου; Δεν είμαι τάχατ’  έτοιμος, σ’ ένα τρανό Σου νέμα, σα μια αστραπή το σύννεφο, όλο να δώσω το αίμα;».[1]

Σε μια στιγμή ανάβασης-αποκάλυψης, ο ποιητής διευρύνει τα όρια των αναφορών του, προχωρά σε μία λειτουργία μετωνυμίας: ανεβαίνει & ορθώνεται για να ονομάσει ξανά το γίγνεσθαι, το όραμα ως ποίηση και την ποίηση ως όραμα ζωής, ως όραμα θεϊκό, των διαρκών υπερβάσεων, των λέξεων, που, μέσα από χάσματα, νοηματοδοτούν την ιστορία, τα συμβάντα της ελληνικής μνήμης..

Ο δικός του θεός είναι η ποιητική δημιουργία, η άφεση και η ταυτόχρονη ανάθεση καθηκόντων στον ποιητή: «μύστης» των ορίων αυτού του κόσμου που διαπερνάται από αντιθέσεις. Και εντός των ποιητικών του εγκλήσεων, συγκροτεί τους ‘Δελφούς’ της μνημειώδους προσπάθειας, παλινδρομεί μεταξύ προμηθεϊκής δύναμης και ενστικτώδους μοίρας, μεταξύ της εδαφικής επικράτειας-πατρίδας και της σχεδόν «χρονικής» μνήμης της, με την ποίηση στραμμένη προς μία κοινωνία που τελεί εν κινδύνω.

Ο Σάββας Μιχαήλ σε μία εμβριθή ανάλυση της ποίησης του ποιητή από τη Λευκάδα, επισημαίνει: «Είναι αυτή η ετερογένεια του ελληνικού κοινωνικοοικονομικού σχηματισμού που συντίθεται μέσω της αλληλοδιείσδυσης διαφορετικών  βαθμίδων ιστορικής εξέλιξης σε μια ιδιότυπη ενότητα «σύγχρονων και μη σύγχρονων αντιφάσεων» (Ε. Βloch), είναι η εσωτερική ανισομέρεια του ίδιου του ιστορικού χρόνου, η Ungleichzeitig-keit,  για να θυμηθούμε πάλι τον Μπλοχ, η μη συγχρονικότητα του σύγχρονου, αυτό που προσδιορίζει τη Σικελιανική ποίηση. Η ποίηση του Σικελιανού συνδέει παράδοση και νεωτερικότητα, καθιστώντας ανοίκειο το οικείο και οικείο το ανοίκειο, σύγχρονο το αρχέγονο και ασύγχρονο το παρόν».[2]

Ο Άγγελος Σικελιανός  είναι ο ποιητής του 20ου αιώνα που απεικονίζει ποιητικά δυνατότητες, που δομεί ‘βάθρα’ για να τα γκρεμίσει ο ίδιος, ποιητής που, δεν συνδέει απλά «παράδοση και νεωτερικότητα», όπως αναφέρει ο Σάββας Μιχαήλ, αλλά και την απεντάσσει από αθέλητες προσμείξεις, της προσδίδει φανερούς και μυστικούς πόθους, δύναται να την «απελευθερώσει» από τα δεσμά του ορθού, του ‘ιεροποιημένα’ κανονικού.  Η ποίηση του Λευκαδίτη ποιητή ενέχει την έννοια της ‘μυθικής’ βίας του Walter Benjamin, η οποία και ζητά να μάθει επί του κοινωνικού πεδίου, να μετουσιώσει την ποίηση σε κυκλωτική κίνηση, να συγκρουστεί ορμητικά, βίαια, με το σύμβολο του αίματος-λέξης με τις «θυελλώδεις» απολήξεις της ιστορίας..

 Είναι το ατελεύτητο και το λυτρωτικό ως συνάρθρωση της ανθρώπινης-κοινωνικής ιστορίας. «Τι εδώ ψυχή είν’ η θέληση· και πέλαγο είν’ η μνήμη· και μούσα η μάνα των Μουσών, μια αθάνατη Επιστήμη. Κ’ εδώ είν’ ο λόγος προσταγή και δύναμης πλημμύρα, για να βυθίσεις μέσα του των νεύρων σου τη λύρα, κι ωσά γιομίσεις εντολή την καθεμιά σου φλέβα, μεστός από ύμνο αθάνατο, μην καρτερείς· κατέβα!».[3]

Ο ποιητικός λόγος του Σικελιανού μετουσιώνεται ολικά, διαμορφώνει όρους ανάδυσης και αποκρυστάλλωσης μίας ‘τεχνολογίας’ της αλήθειας, εγκαλεί και εγκαλείται από το απροϋπόθετα ασύγγνωστο: «μην καρτερείς· κατέβα!». Σε μάχες και σε λόγους που αναφέρονται σε συνθήκες ύπαρξης.. 

Ο Άγγελος Σικελιανός, όσο περισσότερο συγκροτεί το όραμα της κοινότητας, τόσο περισσότερο γειώνεται στην κοινωνική γη των πειστικών και μη προσλήψεων & αναπαραστάσεων, την ίδια στιγμή που η ποίηση του οξύνεται από αυτές τις προσλήψεις και τους αιτιολογικούς λόγους των άλλων. Το πρόταγμα του είναι η διαρκής κίνηση των «παρθένων» ωσμώσεων, της ασυνέχειας ως συνέχειας, του υποδείγματος που φέρει αίμα μαζί με πολύ ιστορικότητα, με μία ανοιχτή φυσικότητα που όντας γίγνεσθαι προκαλεί, συμμετέχει και δύναται να παρακάμψει.

 Σε αυτό που προσδιορίζεται ως ποίηση, ο Άγγελος Σικελιανός προσφέρει το πλαίσιο της αξιολόγησης και της ανάδυσης των δυνατοτήτων της ποίησης να ακουστεί ως ‘εκτατική’ έγκληση ή ως ανεπίκριτη εκτατικότητα.

Πέρα από την εννοιολογική πλαισίωση του ‘ η ποίηση δεν ανατρέπει εξουσίες’ προκύπτει η αφήγηση της Σικελιανής ποίησης που υπενθυμίζει, που δύναται να μετουσιώσει σε αξία και να επαναφέρει τις προκείμενες ενός ποιητή (Κωστής Παλαμάς) ως ανατομία της Κατοχικής εξουσίας..

Ο χρόνος στον Σικελιανό, είναι ο χρόνος του άλλου ανθρώπου, της αφιέρωσης στο ‘βωμό’ της ‘ενσώματης’ αναγέννησης, του συστηματοποιημένου θανάτου,  του φυσικά και μη κρυμμένου σε ‘ορθολογικούς’ καιρούς, της Ελληνικότητας ως ιστορίας που δύναται να διαβαστεί ξανά. Η ποίηση είναι πολιτεία και η πολιτεία ισομερής και ισοβαρής ποίηση, σύμβολο ‘γυναικείο’ της ερωτικής καμπής.

 

_

γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης

 

_____

[1] Βλέπε σχετικά, Σικελιανός Άγγελος, ‘Δελφικός Λόγος- Η αφιέρωση Τρίτο σχεδίασμα, ‘Λυρικός Βίος’, Τόμος Πέμπτος, Αθήνα, 1975, σελ. 158.

[2] Βλέπε σχετικά, Μιχαήλ Σάββας, ‘Η Νύχτα της Δικαιοσύνης ή ο Άγγελος Σικελιανός είναι δικός μας’, Homo Poeticus, Εκδόσεις Άγρα, Αθήνα, 2006, σελ. 168-169.

[3] Βλέπε σχετικά, Σικελιανός Άγγελος…ό.π, σελ. 162.

Μην ξεχνάτε πως το σχόλιό σας είναι πολύτιμο!

Ακολουθήστε μας

Λογοτεχνικά έργα που έγιναν τηλεοπτικές σειρές

Λογοτεχνικά έργα που έγιναν τηλεοπτικές σειρές

- γράφει η Βάλια Καραμάνου - Είναι σύνηθες φαινόμενο λογοτεχνικά έργα να μεταφέρονται – επιτυχώς ή μη- στην μικρή ή μεγάλη οθόνη. Επιλέγοντας λοιπόν την πρώτη περίπτωση (της επιτυχούς μεταφοράς δηλαδή) παραθέτω μια ενδεικτική λίστα με σήριαλ στην μικρή οθόνη –...

Ο Ουγκώ για την Ελληνική Επανάσταση

Ο Ουγκώ για την Ελληνική Επανάσταση

Το όνομα του Βίκτωρος Ουγκώ (1802-1885) είναι περισσότερο συνδεδεμένο με τα μυθιστορήματά του, όπως «Η Παναγία των Παρισίων» και «Οι Άθλιοι», ωστόσο το έργο του περιλαμβάνει, επίσης, δοκίμια, διηγήματα, θεατρικά  και ποιήματα, με μία ευρεία θεματολογία γύρω από τις...

Οι μικροί γαλαξίες – Νικηφόρος Βρεττάκος

Οι μικροί γαλαξίες – Νικηφόρος Βρεττάκος

γράφει η Άντια Αδαμίδου - Οι μικροί γαλαξίες Του Νικηφόρου Βρεττάκου Πᾶνε κι ἔρχονται οἱ ἄνθρωποι πάνω στὴ γῆ. Σταματᾶνε γιὰ λίγο, στέκονται ὁ ἕνας ἀντίκρυ στὸν ἄλλο, μιλοῦν μεταξύ τους. Ἔπειτα φεύγουν, διασταυρώνονται, μοιάζουν σὰν πέτρες ποὺ βλέπονται. Ὅμως, ἐσύ, δὲ...

15 Απριλίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Λεονάρντο ντα Βίντσι

15 Απριλίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Λεονάρντο ντα Βίντσι

- γράφει η Άννα Αργύρη - Οι μορφές χάνονται η μια μέσα στην άλλη, καθώς οι χρωματικοί τόνοι μεταβαίνουν απαλά από τη σκιά στο φως, "σαν τον καπνό που διαλύεται" (Sfumato). Τα περιγράμματα σβήνουν και δημιουργείται το ασαφές. Το αίνιγμα. 15 Απριλίου 1452 γεννιέται ο...

Πληγωμένη Άνοιξη

Πληγωμένη Άνοιξη

- γράφει η Βάλια Καραμάνου - Η Άνοιξη, ως περίοδος Αναγέννησης και άνθησης, συχνά αποτελεί συνώνυμο της ζωής και της ευτυχίας. Ωστόσο, καμιά γέννα δεν προκύπτει χωρίς ωδίνες και μάλιστα – σε ορισμένες περιπτώσεις- ο πόνος ξεπερνά κατά πολύ και επισκιάζει την ακμή της...

Διαβάστε κι αυτά

Πληγωμένη Άνοιξη

Πληγωμένη Άνοιξη

- γράφει η Βάλια Καραμάνου - Η Άνοιξη, ως περίοδος Αναγέννησης και άνθησης, συχνά αποτελεί συνώνυμο της ζωής και της ευτυχίας. Ωστόσο, καμιά γέννα δεν προκύπτει χωρίς ωδίνες και μάλιστα – σε ορισμένες περιπτώσεις- ο πόνος ξεπερνά κατά πολύ και επισκιάζει την ακμή της...

30 Μαρτίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Βίνσεντ βαν Γκογκ

30 Μαρτίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Βίνσεντ βαν Γκογκ

- γράφει η Άννα Αργύρη - 1888. Ο Σερά απασχολεί με τον Pointillism τα φιλότεχνα καφενεία στη Rive Gauche του Παρισιού. Ο Σεζάν από την άλλη απομονώνεται δημιουργικά στο Αιξ. Κι ένας νέος με ασκητική μορφή και γεμάτος πάθος αναχωρεί από το Παρίσι για τη Νότια Γαλλία....

Ο Τζόναθαν Κόου, ο κ. Γουάιλντερ και η Ελλάδα

Ο Τζόναθαν Κόου, ο κ. Γουάιλντερ και η Ελλάδα

Ο Τζόναθαν Κόου είναι ένας ευφυής συγγραφέας που δεν αρκείται στο να αφηγηθεί απλώς μια ιστορία. Καταβάλλει πάντα κόπο ως προς την επιλογή και τη δόμηση των χαρακτήρων του, στην επιλογή της γλώσσας και τη διερεύνηση των πολιτικών γεγονότων που συνιστούν τη συνήθη...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου