Αποκαλυπτική ποίηση μέσα στην κρίση

28.01.2016

Ανδρέας Πολυκάρπου
Άπαρσις
ISBN: 978-960-9737-61-6

Στην ποίηση ο θάνατος μοιάζει να κατέχει μία πλεονεκτική θέση. Όλοι οι ποιητές -στον έναν ή άλλο βαθμό- έχουν γεμίσει με αίμα τους στίχους τους. Ο θάνατος λειτουργεί συμβολικά ή κυριολεκτικά για την κοινωνία (πολιτική και κοινωνική ποίηση) ή για το άτομο (υπαρξιακή). Συχνά ο θάνατος γίνεται ένα μέσο έκφρασης του ευρύτερου κοινωνικού κλίματος (περίοδοι κρίσης, πολέμου ή εμφυλίων).

Σε ένα τέτοιο κλίμα εντάσσεται και η τρίτη ποιητική συλλογή του Ανδρέα Πολυκάρπου «απρόσωπα φαγιούμ» (άπαρσις, 2013). Ο νεαρός δημιουργός βυθίζεται σε μία υπαρξιακή τρικυμία και καταφέρνει να αναδυθεί με μία ποιητική συλλογή που συνενώνει τις υπαρξιακές αγωνίες με την Αποκάλυψη και ελληνικά μυθολογικά στοιχεία.

Η συλλογή παρά την απαισιοδοξία και την συνεχή παρουσία του θανάτου μαγεύει τον αναγνώστη με τον επεξεργασμένο λόγο του Κύπριου ποιητή. Η μεταφορική χρήση των λέξεων διαμορφώνουν μία πλούσια ποιητική γραφή. Η εκφραστική του δεινότητα αποκαλύπτει ένα δημιουργό που επεξεργάζεται το στίχο και τη γλώσσα χωρίς όμως να χάνεται η απλότητα στο στίχο και ο γλωσσικός αυθορμητισμός.

Ο στίχος του διακρίνεται από την απουσία επιθέτων (συχνά υπάρχουν μόνο ένα ή δύο σε μία σύνθεση) προς όφελος των άλλων μερών του λόγου. Η απουσία όμως αυτή αποκαθίσταται από τη χρήση των μετωνυμικών ιδιοτήτων που προσδίδει η δυναμική της έκφρασης του Πολυκάρπου (η ζωή μου, σε κάποια που έφυγε, η γυναίκα της θάλασσας, οι τοίχοι της πρωτεύουσας, σ’ αυτή την πόλη, η κατάρα της Νιόβης).

Η ηπιότητα και ο ρυθμός του στίχου έρχονται σε πλήρη αντίθεση προς το εσχατολογικό μήνυμα (η ζωή μου, εγκυμονούσα ψυχή, ενδότερος παγανισμός). Η στιχουργική μελωδικότητα υποστηρίζει δημιουργικά τα επικολυρικά χαρακτηριστικά των σκοτεινών -"καρυωτακικών", αποκαλυπτικών ή κοινωνιοϋπαρξιακών- εικόνων και αναδεικνύει τη δυναμική της ελευθεροστιχίας στη μεταφορά μηνυμάτων και συναισθημάτων. Την ίδια όμως στιγμή, η μουσικότητα τούτη ενισχύει τον βαθύ πόνο που νιώθει ο ποιητής.

Με τη δύναμη της εικόνας και τη συνειρμική σύνδεσή τους -με αρκετές επιρροές από τη σουρεαλιστική ποίηση- εντυπωσιάζει τον αναγνώστη. Οι εικόνες του είναι αποκαλυπτικές ή μουντές και πεσιμιστικές (φθινοπωρινές ή χειμωνιάτικες). Ο θάνατος κυριαρχεί, άμεσα ή έμμεσα (το επέκεινα των ανθρώπων, οι μέλισσες του Ονήσιλου). Ωστόσο, η μετωνυμική έκφρασή του μετριάζει την αγριότητα των αποκαλυπτικών τοπίων επιφέροντας μία ισορροπία μεταξύ λόγου και περιεχομένου.

Η ποιητική του Πολυκάρπου δεν μπορεί -κριτικά- να εξεταστεί μακριά από το κοινωνικό περιβάλλον του δημιουργού. Συνδέεται άμεσα με το γενικευμένο αίσθημα απαισιοδοξίας που κυριαρχούσε(2012 και 2013). Η αποκαλυπτική εικόνα της κρίσης (πολιτικά και κοινωνικά) αποτυπώνεται ως εσχατολογική ποίηση μιας κοινωνίας που διαλύεται. Οι "σκοτεινές" πτυχές της αρχαιοελληνικής μυθολογίας συνδέονται με την αποκαλυπτική καινοδιαθηκολογική παράδοση, θυμίζοντας το ύφος σε κάποιο βαθμό Δάντη. Οι Ερινύες συναντούν τον Προμηθέα, τον Κάιν, τον Πάνα, τον Ιούδα.

Και τα καρυωτακικής φύσης ποιήματά του εκφράζουν σε ατομικό επίπεδο το συναίσθημα αυτοχειρίας της εποχής (το όνομα του θανάτου, ποιητής και Εωσφόρος, η νεκράμαξα, ευτυχία, μια σκιά, ύμνος στο θάνατο). Στο ίδιο κλίμα εντάσσονται και συνθέσεις άμεσα υπαρξιακές (άνευ ακολούθων, το όνομα του θανάτου, οι δρόμοι των ανθρώπων, το σχολείο) ή φανερά κοινωνικού περιεχομένου (φιγούρες, "λαθρο"μετανάστες, το σταχτοχώραφο) ή ερωτικές (Αίγινα Ι).

Η ποιητική συλλογή του Δήμου Χλωπτσιούδη στα cosmotebooks ή myebooks.gr

Ωστόσο, η ποίηση του Πολυκάρπου δεν είναι θρησκευτική. Περισσότερο συνδέεται με το σύγχρονο θρησκευτικό συγκρητισμό, παρά με την ομολογία πίστης. Το αποκαλυπτικό στοιχείο βοηθά τον δημιουργό να εκφράσει τις υπαρξιακές του ανησυχίες και να αισθητοποιήσει τις φοβίες του. . Η κλασική μυθολογία γίνεται όχημα έκφρασης κρίσεων και αγωνιών (το δίκαιο του Αιγίσθου, η περιφορά του Οιδίποδα). Ο μύθος και η εκκλησιαστική λογοτεχνική παράδοση, ως συμβολισμοί, αποκτούν ποιητική υπόσταση· τροφοδοτούν εικαστικά τις εσχατολογικές υπαρξιακές αγωνίες και διαχέουν ένα πεσιμιστικό συναίσθημα για το ζοφερό παρόν και μέλλον

Η τρίτη ποιητική συλλογή του Ανδρέα Πολυκάρπου εντυπωσιάζει από την ιδιότυπη σύνθεση αποκαλυπτικών τοπίων-κοινωνικών παραστάσεων και υπαρξιακών αγωνιών σε συνδυασμό με μία πλούσια επεξεργασμένη γλώσσα. Μοιάζει με ένα μαύρο παραπέτασμα σε μία ταλαιπωρημένη κοινωνία. Απέχει όμως πολύ από τη μεταφυσική αντίληψη των πραγμάτων. Η εκκλησιαστική παράδοση αξιοποιείται για να εκφράσει την απαισιοδοξία που βιώνει ο δημιουργός και η κοινωνία γύρω του. Μπροστά στην "αυτοκτονική" πραγματικότητα και την πιθανότητα "κοινωνικού θανάτου" ο ποιητής δεν μπορεί να σταθεί αδιάφορος. Και μόνο του όπλο είναι οι λέξεις και τα συναισθήματα, αξιοποιώντας την ποιητική γλώσσα και παράδοση.

Ακολουθήστε μας

Βαγγέλης Χρόνης: ‘Ποίηση 1999-2020’

Βαγγέλης Χρόνης: ‘Ποίηση 1999-2020’

Εκδόσεις Καστανιώτη _ γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης - Βαγγέλης Χρόνης: ‘Ποίηση 1999-2020’ «Πως νοσταλγείς ωραία καλοκαίρια που δεν έζησες. Μόνο να ονειρεύεσαι μπορείς αυτά που ίσως έλθουν» Βαγγέλης Χρόνης, ‘Νοσταλγία’   Από τις εκδόσεις Καστανιώτη, κυκλοφορούν, το...

Ιστορίες της θάλασσας, της Καρίνας Βέρδη (επιμ.)

Ιστορίες της θάλασσας, της Καρίνας Βέρδη (επιμ.)

Η Καρίνα Βέρδη, σε συνεργασία με τον Γιώργο Δάγλα, ετοίμασαν μια συλλογή διηγημάτων με το αγαπημένο θέμα πολλών, τη θάλασσα, συγκεντρώνοντας κείμενα σκληρά και διασκεδαστικά, πρωτότυπα και διαφορετικά, που όλα μυρίζουν αλάτι και ιώδιο. Φίλοι και γνωστοί που συνδέονται...

Φάκελος Καταρίνα, του Jorn Lier Horst

Φάκελος Καταρίνα, του Jorn Lier Horst

Το Φάκελος Καταρίνα αποτελεί τη δωδέκατη -σύμφωνα με την πρωτότυπη χρονολογική σειρά- περιπέτεια του επιθεωρητή Βίλιαμ Βίστιν, αλλά και την πρώτη ενασχόλησή του με μια από τις αποκαλούμενες «ξεχασμένες υποθέσεις», δηλαδή παλιές ανεξιχνίαστες υποθέσεις που παραμένουν...

Οι 10 χωρισμοί

Οι 10 χωρισμοί

ΟΙ 10 ΧΩΡΙΣΜΟΙ (εφηβικό σατιρικό)   Πρώτη φορά χωρίσανε, όταν ήμουνα 9, Αυτός έπαιζε χαρτιά, Αυτή όλο να φωνάζει, έφυγε για κανά μήνα, αλλά γύρισε κλαμένος και τα βρήκαν φυσικά. Μα η 2η φορά ήρθε μετά από λίγους μήνες, έλειψε όλο το βράδυ, κι όταν ήρθε το πρωί, τον...

Η Ήττα

Η Ήττα

Και τελικά πες μου. Γιατί να πετάξω; Ποιος ο λόγος τα σύννεφα να φτάσω; Έκανα το πρώτο βήμα και τόλμησα, έκανα το πρώτο άλμα με τόσες προσδοκίες. Τόσα σενάρια πιθανά, τόσες ελπίδες επιθυμητές. Αλλά, ξέχασα ότι η ζωή δεν είναι ποτάμι που κυλάει όπως επιθυμώ. Έκανα την...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Η Ήττα

Η Ήττα

Και τελικά πες μου. Γιατί να πετάξω; Ποιος ο λόγος τα σύννεφα να φτάσω; Έκανα το πρώτο βήμα και τόλμησα, έκανα το πρώτο άλμα με τόσες προσδοκίες. Τόσα σενάρια πιθανά, τόσες ελπίδες επιθυμητές. Αλλά, ξέχασα ότι η ζωή δεν είναι ποτάμι που κυλάει όπως επιθυμώ. Έκανα την...

Υπατία, του Δημήτρη Βαρβαρήγου

Υπατία, του Δημήτρη Βαρβαρήγου

ΥΠΑΤΙΑ Δημήτρης Βαρβαρήγος 24 γράμματα εκδόσεις - Γράφει ο Απόστολος Τριφύλλης καθηγητής φιλόλογος στο πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου - Στο έργο του με τίτλο «Υπατία» ο Δημήτρης Βαρβαρήγος τέθηκε ενώπιον της πρόκλησης να σκιαγραφήσει μια μεγάλη μορφή των ελληνικών...

Με 6 κλικ, της Γιώτας Φώτου

Με 6 κλικ, της Γιώτας Φώτου

- γράφει η Χρυσάνθη Τσιαμπαλή -   Το νεανικό μυθιστόρημα της Γιώτας Φώτου, Με 6 κλικ, εκδόσεις Ψυχογιός, κυκλοφόρησε το 2016 και η ιστορία έχει τις ρίζες της στην οικονομική κρίση που βίωσαν έντονα οι Έλληνες την περίοδο εκείνη - είχε ήδη ξεκινήσει λίγα χρόνια...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου