Αφιέρωμα στον Χουάν Ρούλφο (μέρος Β’)

Δημοσίευση: 21.01.2022

Ετικέτες

Κατηγορία

γράφει η Βάλια Καραμάνου

 Αφιέρωμα στον Χουάν Ρούλφο (μέρος Β’)

(δείτε το Α’ μέρος του αφιερώματος εδώ)

Ο Κάμπος στις φλόγες

Το 1953 εκδίδεται η συλλογή δεκαεφτά διηγημάτων με τίτλο «Ο Κάμπος στις φλόγες», λίγο πριν το «Πέδρο Πάραμο», δύο έργα ικανά να καθιερώσουν και να καταξιώσουν τον Μεξικανό συγγραφέα στο λογοτεχνικό στερέωμα. Ο αναγνώστης περνά από τις πρώτες κιόλας προτάσεις στο ιδιαίτερο σύμπαν του Χουάν Ρούλφο, στην άνυδρη και καυτή πεδιάδα της Χαλίσκο, που θα μπορούσε να είναι περισσότερο ένα καθαρτήριο παρά μια πατρίδα για τους φτωχούς κατοίκους του. Η ερήμωση των χωριών, τα εγκαταλελειμμένα σπίτια, οι νεκροί και οι εναπομείναντες ζωντανοί συνθέτουν μια σκληρή πραγματικότητα που αγγίζει συχνά τα όρια της μεταφυσικής απόγνωσης και στοιχειώνει τους ήρωες. Τα όρια μεταξύ πραγματικότητας και επίγειας Κολάσεως δεν είναι πλέον διακριτά. Σε αυτό το σκονισμένο και άγονο τοπίο τρέφεται συχνά το αίσθημα της εκδίκησης για το αίμα αδικοχαμένων συγγενών, που οδηγεί στον ίδιο δρόμο συχνά τους ήρωες. Μάλιστα, η πρωτοπρόσωπη αφήγηση του συγγραφέα με την αφοπλιστική αμεσότητά της, αποδίδει μια εφιαλτική αίσθηση των γεγονότων. Ποτέ άλλοτε δεν ένιωσε ο αναγνώστης τόσο κοντά στον θάνατο, στην εξαθλίωση, σε έναν κόσμο που με παράλογη ευκολία η ανθρώπινη ζωή στερεύει και χάνεται.

Τα δεινά των χωρικών δεν έχουν τέλος, μια και είναι αντιμέτωποι εκτός από την ξηρασία και με τις πλημμύρες που πνίγουν τα ζωντανά τους, τις προίκες νεαρών κοριτσιών που η ανέχεια καθιστά την εκπόρνευσή τους ως τον μοναδικό τους δρόμο. Πολλές είναι οι ιστορίες από το παρελθόν του συγγραφέα, που ως μικρός τσοπάνης, γίνεται μάρτυρας σε καταδιώξεις φυγάδων, που είχαν με την σειρά τους αφανίσει ολόκληρες οικογένειες για να βρουν τελικά και οι ίδιοι παρόμοιο τέλος. Μια ατελείωτη αλυσίδα αιματηρής βίας κρατά δέσμιους τους φτωχούς κτηνοτρόφους ή αγρότες, που φέρονται βάναυσα σε ανθρώπους και ζώα ( χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του παραγιού που σκοτώνει με μια πέτρα τον γελαδάρη γιατί χτυπά ανελέητα ένα μοσχαράκι μέχρι να σπάσει η σπονδυλική του στήλη).

Ο έρωτας είναι και εδώ παρών, μόνο που μοιάζει περισσότερο με απεγνωσμένη προσπάθεια των ανθρώπων να γλιτώσουν τον θάνατο. Τα γυναικεία σώματα είναι ζεστά όπως η γη, αναβλύζουν μυρωδάτο γάλα από τα στήθη τους και οι άντρες ή ακόμα και τα μικρά αγόρια κρατιούνται από αυτήν την παρηγοριά. Ο θάνατος όμως πάντα καραδοκεί. ¨Όταν οι δύο παράνομοι εραστές οδηγούν τον άρρωστο σύζυγο δια της βίας στην Παναγιά της Τάλπα, δεν ελπίζουν στην θαυματουργική ίασή του αλλά στον θάνατό του από εξάντληση. Τις νύχτες κάνουν έρωτα κατάχαμα κρυμμένοι στο σκοτάδι και το επόμενο πρωί τον θάβουν σ’ έναν λάκκο. Όμως, η ενοχή μόλις έχει αρχίσει, μια και «οι νεκροί βαραίνουν περισσότερο από τους ζωντανούς» και δεν αποχωρίζονται ποτέ τους δικούς τους. Για τον λόγο αυτό, τα στόματα και τα μάτια των νεκρών μένουν ανοιχτά, γεμάτα χώμα και επιστρέφουν ξανά στον ρημαγμένο κάμπο συχνά σαν μαυροντυμένες γυναίκες, ή απλά σαν πεθαμένοι την ώρα της δολοφονίας τους.

Ένα «δαιμονισμένο» παιδί ζει με την νονά και την παραδουλεύτρα σαν αγρίμι με ακόρεστη πείνα για φαγητό και γάλα από το στήθος της τελευταίας μόνο και μόνο γιατί φοβάται την Κόλαση που τον περιμένει μετά τον θάνατο. Ωστόσο, η πεδιάδα της Χαλίσκο είναι ήδη μια Κόλαση, καθώς φλέγεται από τον πόλεμο των ανταρτών, ιδιαίτερα του Πέδρο Σαμόρα. Φόνοι, παντός είδους φρικαλεότητες, βιασμοί, εκτελέσεις μετά από βασανιστήρια είναι μια ρεαλιστική πραγματικότητα. Ανάμεσά τους και παλληκαράκια που μπλέχτηκαν στον παράλογο αυτό εμφύλιο των Κριστέρος και τρέχουν έντρομα να γλιτώσουν από τον φριχτό θάνατό τους. Η εκδίκηση και το μίσος είναι τα βασικά χαρακτηριστικά του εμφυλίου που δίνουν στο έργο διαστάσεις συλλογικής μνήμης, ξεπερνώντας τα μεξικανικά σύνορα. Άλλο ένα παράδειγμα είναι η πόλη Λουβίνα, η πόλη των μελλοθανάτων, «των γέρων και όσων δεν έχουν γεννηθεί ακόμα», όπως κάθε πόλη που ζει την ερήμωση μετά την εξαθλίωση του πολέμου και περνά τα όρια της επίγειας Κόλασης μέσα στην μεταφυσική απελπισία του συγγραφέα.

Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον μιας τέτοιας εποχής εκτυλίσσεται και ολόκληρη η παιδική ηλικία του αφηγητή. Οι άνθρωποι είναι σκληροί και συχνά τους συνδέει το μίσος. Βασικό αρχετυπικό παράδειγμα, όπως βέβαια και στο Πέδρο Πάραμο, είναι το μίσος ανάμεσα στον γιο και στον πατέρα, που ωστόσο τους συνδέει μοιραία και άρρηκτα ως το θάνατο. Αυτή η αλληλεξάρτηση καταρρίπτει διαρκώς ευθύνες στην παλιά γενιά που δεν οδήγησε την νεότερη στον τρόπο απεξάρτησης από τους κατακτητές Ισπανούς και αυτονόμησής τους. Συχνά ο γιος σκοτώνει τον πατέρα, ενώ η μητέρα είναι όμορφη και ποθητή αλλά πάντα πρόωρα νεκρή. Η «μέρα της κατάρρευσης», κατά την οποία ο Κυβερνήτης επισκέπτεται τους σεισμοπαθείς του Μεξικού και εκείνοι καταλήγουν να αλληλομαχαιρώνονται, απεικονίζει ακριβώς αυτήν την ολική κατάρρευση μιας νεκρής και εξαθλιωμένης χώρας που ποτίζεται σε καθημερινή βάση από αίμα.

Ο ζοφερός, στοιχειωμένος κόσμος του Χουάν Ρούλφο, άνυδρος και καυτός σαν την Κόλαση, όπου στοιβάζονται νεκροί και ζωντανοί ζητώντας παρηγοριά είναι κάθε χώρα κάθε σκοτεινής εποχής ,όπου όλα καταρρέουν και το μόνο που μένει να μας σώσει είναι ένα: η συντριβή που προκαλείται στον άνθρωπο, η μόνη ελπίδα να αφυπνίσει την ανθρωπιά και την αντίδρασή του. Ο Κάμπος στις φλόγες, ο κόσμος μας στις φλόγες του Καθαρτηρίου ενώνει τους πάντες με το μίσος και την δίψα για αίμα. Απέναντι σε αυτό, μόνο η ανθρωπιά μπορεί να μας σώσει και η αφύπνιση της συλλογικής μνήμης των λαών. Γιατί χωρίς μνήμη, είμαστε όλοι φαντάσματα που περιδιαβαίνουν άσκοπα την πεδιάδα της Χαλίσκο, της Κόλασης κάθε λαού, κάθε ατόμου.

ΥΓ. Το έργο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη σε μετάφραση της Έφης Γιαννοπούλου

Περιεχόμενα:

Μας δώσανε τη γη

Κουέστα δε λας Κομάδρες

Είναι που είμαστε πολύ φτωχοί

Ο άντρας

Το χάραμα

Τάλπα

Μακάριο

Ο κάμπος στις φλόγες

Πες τους να μη με σκοτώσουν

Λουβίνα

Η νύχτα που τον άφησαν μόνο

Πέρασμα του Βορρά

Θυμήσου

Δεν ακούς να γαβγίζουν τα σκυλιά

Η μέρα της κατάρρευσης

Η κληρονομιά της Ματίλντε Αρκάνχελ

Ανακλέτο Μορόνες

Ακολουθήστε μας

Οι προσφορές των εφημερίδων για το Σαββατοκύριακο 13 – 14 Απριλίου 2024

Οι προσφορές των εφημερίδων για το Σαββατοκύριακο 13 – 14 Απριλίου 2024

Real News https://youtu.be/3eXtyfebkQcΚαθημερινή Πρώτο Θέμα Το Βήμα της Κυριακής Δώστε μας το email σας και κάθε Παρασκευήθα έχετε στα εισερχόμενά σας τις προσφορές των εφημερίδων (Δεν στέλνουμε ανεπιθύμητη αλληλογραφία ενώ μπορείτε να...

Για την ποιητική συλλογή του Λευτέρη Χονδρού «ΔΕΚΑ ΜΗΝΕΣ ΑΥΤΑΡΕΣΚΕΙΑΣ»

Για την ποιητική συλλογή του Λευτέρη Χονδρού «ΔΕΚΑ ΜΗΝΕΣ ΑΥΤΑΡΕΣΚΕΙΑΣ»

_ γράφει ο Ηρακλής Μίγδος - Ο Λευτέρης Χονδρός είναι ένας νέος ηλικιακά ποιητής (γεννημένος το 1997). Παρά το νεαρό της ηλικίας του έχει εκδώσει τρεις ποιητικές συλλογές. Το 2019 εξέδωσε τη πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «Το τελευταίο χειρόγραφο» από τις εκδόσεις...

Για τη συλλογή διηγημάτων «Η νοσταλγία της απώλειας» του Θεόδωρου Γρηγοριάδη

Για τη συλλογή διηγημάτων «Η νοσταλγία της απώλειας» του Θεόδωρου Γρηγοριάδη

_ γράφει ο Ηρακλής Μίγδος - Έπεσε στα χέρια μου, αρκετά καθυστερημένα, η συλλογή διηγημάτων του Θεόδωρου Γρηγοριάδη με τίτλο «Η νοσταλγία της απώλειας» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη. Αφορμή ήταν η επικείμενη μετάφραση του εν λόγω έργου στα γαλλικά. Το...

Η Αναβίωση της Ανάγνωσης: Τα Οφέλη των Audiobooks για τον Σύγχρονο Βιβλιόφιλο

Η Αναβίωση της Ανάγνωσης: Τα Οφέλη των Audiobooks για τον Σύγχρονο Βιβλιόφιλο

_ Στην εποχή της ψηφιακής επανάστασης, η αγάπη για το βιβλίο παραμένει αμετάβλητη. Όμως, οι τρόποι με τους οποίους απολαμβάνουμε τη λογοτεχνία έχουν υποστεί μια εξέλιξη που μας προσφέρει νέες δυνατότητες και προοπτικές. Τα Audiobooks αναδεικνύονται ως μια σημαντική...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Επιμέλεια άρθρου

Διαβάστε κι αυτά

Αρθρογραφία
Για την ποιητική συλλογή του Λευτέρη Χονδρού «ΔΕΚΑ ΜΗΝΕΣ ΑΥΤΑΡΕΣΚΕΙΑΣ»

Για την ποιητική συλλογή του Λευτέρη Χονδρού «ΔΕΚΑ ΜΗΝΕΣ ΑΥΤΑΡΕΣΚΕΙΑΣ»

_ γράφει ο Ηρακλής Μίγδος - Ο Λευτέρης Χονδρός είναι ένας νέος ηλικιακά ποιητής (γεννημένος το 1997). Παρά το νεαρό της ηλικίας του έχει εκδώσει τρεις ποιητικές συλλογές. Το 2019 εξέδωσε τη πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «Το τελευταίο χειρόγραφο» από τις...

Αρθρογραφία
Για τη συλλογή διηγημάτων «Η νοσταλγία της απώλειας» του Θεόδωρου Γρηγοριάδη

Για τη συλλογή διηγημάτων «Η νοσταλγία της απώλειας» του Θεόδωρου Γρηγοριάδη

_ γράφει ο Ηρακλής Μίγδος - Έπεσε στα χέρια μου, αρκετά καθυστερημένα, η συλλογή διηγημάτων του Θεόδωρου Γρηγοριάδη με τίτλο «Η νοσταλγία της απώλειας» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη. Αφορμή ήταν η επικείμενη μετάφραση του εν λόγω έργου στα γαλλικά. Το...

Βιβλιοκριτικές
Πορσελάνινες κούκλες, της Δέσποινας Διομήδους

Πορσελάνινες κούκλες, της Δέσποινας Διομήδους

Δέσποινα Διομήδους Εκδόσεις Ελκυστής - γράφει η Βάλια Καραμάνου - Πορσελάνινες κούκλες: η ιστορία τριών ανθρώπων συμπυκνωμένη στην διάρκεια έντεκα ετών (από την Ρωσία μέχρι το Λονδίνο) που έχει ως αφετηρία το τέλος παρεμβάλλοντας μικρές χρονικές διαδρομές γύρω από...

Αρθρογραφία
Η Αναβίωση της Ανάγνωσης: Τα Οφέλη των Audiobooks για τον Σύγχρονο Βιβλιόφιλο

Η Αναβίωση της Ανάγνωσης: Τα Οφέλη των Audiobooks για τον Σύγχρονο Βιβλιόφιλο

_ Στην εποχή της ψηφιακής επανάστασης, η αγάπη για το βιβλίο παραμένει αμετάβλητη. Όμως, οι τρόποι με τους οποίους απολαμβάνουμε τη λογοτεχνία έχουν υποστεί μια εξέλιξη που μας προσφέρει νέες δυνατότητες και προοπτικές. Τα Audiobooks αναδεικνύονται ως μια σημαντική...

EditorialΑρθρογραφία
Η ουσία της Φύσης απέναντι στην αλήθεια του ανθρώπου

Η ουσία της Φύσης απέναντι στην αλήθεια του ανθρώπου

- γράφει ο Κώστας Θερμογιάννης - Η Φύση ουδέποτε υπαγόρευσε την Ηθική, η οποία άλλωστε, ως σύνολο θεσμοθετημένων κανόνων, καθορίζεται αποκλειστικά και μόνο από τις κοινωνικές ανάγκες των ανθρώπων αλλά και την ιστορική συγκυρία. Τι είναι όμως ‘Φύση’; Τι είναι φυσικό...

Αρθρογραφία
Πέντε αγαπημένα βιβλιοκαφέ στην Αθήνα

Πέντε αγαπημένα βιβλιοκαφέ στην Αθήνα

_ γράφει ο Ηρακλής Μίγδος - Τα βιβλιοκαφέ δεν εμφανιστήκαν ξαφνικά. Στο εξωτερικό υπάρχουν εδώ και χρόνια και με μεγάλη επιτυχία. Τα τελευταία χρόνια ήρθαν και στη χώρα μας και ενώ πολλοί πίστευαν πως είναι άλλη μια ξενόφερτη μόδα που θα περάσει γρήγορα όλα...

Αρθρογραφία
Μπουκόφσκι: Ο καλλιτέχνης του πεζοδρομίου

Μπουκόφσκι: Ο καλλιτέχνης του πεζοδρομίου

_ γράφει ο Ηρακλής Μίγδος - Πριν από περίπου 3 μήνες κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μεταίχμιο η συλλογή «Μερικές ακόμα… σημειώσεις ενός πορνόγερου». Με αφορμή αυτή την έκδοση ας μιλήσουμε για την ζωή και το έργο του Μπουκόφσκι που συνεχίζει να διχάζει.   Γίνεται...

Βιβλιοκριτικές
Το μυστικό της ταμπακιέρας, της Καίτης Δροσίνη

Το μυστικό της ταμπακιέρας, της Καίτης Δροσίνη

Καίτη Δροσίνη Εκδόσεις Ελκυστής - γράφει η Βάλια Καραμάνου - Ο κόσμος της Καίτης Δροσίνη, όπως και στα υπόλοιπα έργα της, είναι αναμφίβολα διπλής όψεως: γοητευτικός, όμορφος, συχνά με μια απρόσιτη έννοια και γεμάτος μυστικά. Όλα ξεκινούν έναν Δεκαπενταύγουστο, κατά...

Βιβλιοκριτικές
«…και χορεύω τις νύχτες», της Γαβριέλλας Νεοχωρίτου

«…και χορεύω τις νύχτες», της Γαβριέλλας Νεοχωρίτου

 Γαβριέλλα Νεοχωρίτου Εκδόσεις ΦΙΛΙΠΠΟΤΗ - γράφει η Βάλια Καραμάνου - Τι είναι ο κόσμος μας; «Ένα όνειρο μέσα σε όνειρο» ισχυριζόταν ο Πόε, ένα «καταφύγιο που φθονούμε» έγραφε ο Καρυωτάκης. Ένας τέτοιος κόσμος ξεδιπλώνεται στην ποιητική συλλογή της Γαβριέλλας...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου