Γιατί η Εκπαίδευση φοβάται την Τέχνη;

Δημοσίευση: 5.02.2022

Ετικέτες

Κατηγορία

γράφει ο Κώστας Θερμογιάννης

Η άχρονη ψυχή τού ανθρώπου καθορίζει εν πολλοίς τον τρόπο τής σκέψης και της συμπεριφοράς του. Θα έλεγε δε κανείς, πως η ψυχή μαζί και η συνείδησή του, αποτελούν την άυλη ταυτότητά του, αυτή που καθορίζει λεπτομερώς την πορεία του στη ζωή, ενδεχομένως και στο θάνατο. Για να σμιλέψει λοιπόν κάθε σκεπτόμενος άνθρωπος την αυτοσυνειδησία του θα πρέπει, αναπόδραστα, να βουτήξει το γενετικό του υλικό μέσα στα κύματα μιας ιδιότυπης και ασύχαστης θάλασσας, αυτής που το πολιτικό, το οικονομικό, το κοινωνικό αλλά και το πολιτιστικό σύστημα δημιουργεί ολόγυρά του και στη συνέχεια να το ανασύρει για να κατανοήσει ποιος είναι. Διότι η εμπειρία είναι αυτή που βεβαιώνει την ύπαρξη του εαυτού, και όχι το αντίθετο. Η ισχυρότερη σμίλη, τουλάχιστον για τα πρώτα χρόνια της ζωής τού ανθρώπου, αυτή που θα του δώσει σχήμα και μέγεθος και χαρακτηριστικά, είναι αδιαμφισβήτητα το εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο, εκτός από γνώσεις, θα του προσφέρει και παραδείγματα ατομικής, κυρίως όμως κοινωνικής γνωστικής και συμπεριφορικής εμπειρίας.

Η Τέχνη, ως κοινωνικό έργο που σκοπό έχει τη δημιουργία τού ωραίου, καθ’ όλη τη διάρκεια της ενσυνείδητης ανθρώπινης ιστορίας δημιουργούσε επαναστάσεις στη σκέψη, κατά τον ίδιο τρόπο που και οι επαναστάσεις δημιουργούσαν Τέχνη. Με δεδομένη λοιπόν την εγγενή ιδιότητα της Τέχνης να προκαλεί εσωτερικό -αλλά και κοινωνικό- διάλογο, θα μπορούσε κανείς εύλογα να υποθέσει πως πρέπει να αποτελεί το πρώτο ίσως εργαλείο, το οποίο το εκπαιδευτικό σύστημα θα χρησιμοποιούσε για να παράγει τους σκεπτόμενους πολίτες τής επόμενης γενιάς. Αλλά, από την πρακτική καθημερινότητα, τουλάχιστον στη χώρα μας, αποδεικνύεται ακριβώς το αντίθετο, η Τέχνη είναι παραγκωνισμένη στις σκονισμένες γωνίες τής εκπαίδευσης παρά το γεγονός ότι αυτή η πρακτική βρίσκει αντίθετη την πλειοψηφία τόσο των εκπαιδευτικών όσο και της ίδιας της κοινωνίας. Γιατί λοιπόν η πραγμάτωση της γνώσης στα σχολεία να γίνεται ερήμην της Τέχνης από αυτά;

Το εκπαιδευτικό σύστημα θα έπρεπε να υπάρχει για να μάθει ο άνθρωπος τι τού ταιριάζει. Τι θέλει. Τι είναι της καρδιάς του τα ποθητά. Και τι μισεί. Τι δε θέλει. Τι δεν είναι ο εαυτός του. Για το πρόγραμμα των σπουδών στα ελληνικά σχολεία αποφασίζει η πολιτική ηγεσία τού τόπου, η οποία προφανώς θεωρεί ότι σχολείο είναι εκπαιδευτικοί και μαθητές σε έναν καθημερινό και ασθμαίνοντα αγώνα δρόμου για να καλυφθεί η αχανής (ενίοτε δε και ανούσια) διδακτέα ύλη. Ύλη που έχει στριμωχτεί σε υπερβολικά μεγάλες δόσεις μέσα στα σχολικά βιβλία και είναι ανθρωπίνως αδύνατο να μπορέσει να διδαχτεί, πολύ δε περισσότερο να αφομοιωθεί. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός ενοχικού και φοβικού σχολείου που παράγει παιδιά κι εφήβους σε σύγχυση! Κι αυτή ακριβώς η σύγχυση επιβάλλεται από τους έχοντες την αποφασιστική αρμοδιότητα να γίνει η κανονικότητα στον ίδιο τόπο που γεννήθηκε η τραγωδία και άνθισε η ποίηση και το θέατρο. Η ποίηση και το θέατρο και η ζωγραφική και η μουσική και όλες οι Τέχνες που σμίγουν τα θραύσματα αυτού του κόσμου σαν κόλλα ισχυρή και τον καθιστούν διαυγή και ξεκάθαρο χωρίς ομίχλη και σύγχυση και δόγματα. Η συντεταγμένη πολιτεία όμως, δια του εκπαιδευτικού της συστήματος, φαίνεται πως εκβιάζει τις νέες γενιές αντί να τις εμπνέει.

Οι κύκλοι της ζωής και της φύσης πάντοτε κλείνουν, της πολιτικής, δυστυχώς, όχι. Ακριβώς εκεί θα μπορούσε κανείς να εστιάσει την προσοχή του προκειμένου να διερευνήσει την αιτία που το σύστημα της εκπαίδευσης στη χώρα μας έχει επιλέξει τη σιωπή της Τέχνης μέσα στο ωρολόγιο πρόγραμμά του. Έχει επιλέξει τη δημιουργία σχολείων – εργοστασίων που συσκευάζουν έτοιμα όνειρα και αυριανούς ‘πελάτες’ του συστήματος, χωρίς κριτική σκέψη και χωρίς να είναι μπολιασμένοι με το ωραίο, το μεγάλο και τ’ αληθινό τής Τέχνης και του αθάνατου πνεύματος, για το οποίο μίλησε ο Παλαμάς. Οι πολιτικές για την παιδεία που έρχονται ως θέσφατα και παρέρχονται το ίδιο εύκολα την επομένη των εκλογών, έχουν δημιουργήσει μια κατάσταση άγονη και πνιγηρή, η οποία όμως είναι εξόχως βολική γιατί παράγει υπηκόους αντί για πολίτες. Κι επειδή κάθε θεσμός είναι τόσο γερός όσο ο πιο αδύναμος κρίκος του, αβίαστα προκύπτει το συμπέρασμα πως όποιος επιθυμεί ανίσχυρες κοινωνίες θα στοχεύσει στο εκπαιδευτικό της σύστημα και βεβαίως θα αφαιρέσει από μέσα του κάθε ίχνος της Τέχνης. Διότι αφαιρώντας το συστατικό εκείνο που καθιστά την παιδεία ισχυρή, αφαιρείται ταυτόχρονα και το κομμάτι εκείνο της κοινωνικής δυναμικής που μπορεί να αλλάξει την καθεστηκυία τάξη και κάθε παθογενές status quo που δεν επιθυμεί να απωλέσει τη δύναμή του. Αφαιρώντας την κριτική σκέψη που παράγεται μέσα από την ενασχόληση με την Τέχνη, αφαιρείται ένα μεγάλο μέρος τής ίδιας τής ταυτότητας της κοινωνίας καθιστώντας την επιρρεπή στην παραχάραξη και τη διαστρέβλωση. Αφαιρείται το όνειρο και η ελπίδα μέσα από τη μήτρα της κοινωνικής δημιουργίας που είναι το σχολείο. Το είχε κατανοήσει τόσο βαθιά αυτό ο διαυγής ο Ρίτσος:
«Τρέξανε τα παιδιά, πήραν στα παχουλά τους χέρια το φεγγάρι κι όλη τη νύχτα παίζανε στον κάμπο.
Τώρα τα χέρια τους είναι χρυσά, τα πόδια τους χρυσά, κι όπου πατούν αφήνουνε κάτι μικρά φεγγάρια στο νοτισμένο χώμα. Μα, ευτυχώς, οι μεγάλοι που ξέρουν πολλά, δεν καλοβλέπουν. Μονάχα οι μάνες κάτι υποψιάστηκαν.
Γι’ αυτό τα παιδιά κρύβουνε τα χρυσωμένα χέρια τους στις άδειες τσέπες, μην τα μαλώσει η μάνα τους που όλη τη νύχτα παίζανε κρυφά με το φεγγάρι».

Ακολουθήστε μας

Οι προσφορές των εφημερίδων για το Σαββατοκύριακο 13 – 14 Απριλίου 2024

Οι προσφορές των εφημερίδων για το Σαββατοκύριακο 13 – 14 Απριλίου 2024

Real News https://youtu.be/3eXtyfebkQcΚαθημερινή Πρώτο Θέμα Το Βήμα της Κυριακής Δώστε μας το email σας και κάθε Παρασκευήθα έχετε στα εισερχόμενά σας τις προσφορές των εφημερίδων (Δεν στέλνουμε ανεπιθύμητη αλληλογραφία ενώ μπορείτε να...

Για την ποιητική συλλογή του Λευτέρη Χονδρού «ΔΕΚΑ ΜΗΝΕΣ ΑΥΤΑΡΕΣΚΕΙΑΣ»

Για την ποιητική συλλογή του Λευτέρη Χονδρού «ΔΕΚΑ ΜΗΝΕΣ ΑΥΤΑΡΕΣΚΕΙΑΣ»

_ γράφει ο Ηρακλής Μίγδος - Ο Λευτέρης Χονδρός είναι ένας νέος ηλικιακά ποιητής (γεννημένος το 1997). Παρά το νεαρό της ηλικίας του έχει εκδώσει τρεις ποιητικές συλλογές. Το 2019 εξέδωσε τη πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «Το τελευταίο χειρόγραφο» από τις εκδόσεις...

Για τη συλλογή διηγημάτων «Η νοσταλγία της απώλειας» του Θεόδωρου Γρηγοριάδη

Για τη συλλογή διηγημάτων «Η νοσταλγία της απώλειας» του Θεόδωρου Γρηγοριάδη

_ γράφει ο Ηρακλής Μίγδος - Έπεσε στα χέρια μου, αρκετά καθυστερημένα, η συλλογή διηγημάτων του Θεόδωρου Γρηγοριάδη με τίτλο «Η νοσταλγία της απώλειας» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη. Αφορμή ήταν η επικείμενη μετάφραση του εν λόγω έργου στα γαλλικά. Το...

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Η ευγένεια ως ένδειξη του πολιτισμού

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Η ευγένεια ως ένδειξη του πολιτισμού

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου Η ευγένεια ως ένδειξη του πολιτισμού   του Κωνσταντίνου Μάντη -   Κείμενο 1 Η ευγένεια ως ένδειξη του πολιτισμού Απόσπασμα από άρθρο του Θεμιστοκλή Κατσαούνη, απόφοιτου ΕΑΠ, Τμήμα Ευρωπαϊκού Πολιτισμού, 11/01/2020,...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Επιμέλεια άρθρου

Διαβάστε κι αυτά

Αρθρογραφία
Για την ποιητική συλλογή του Λευτέρη Χονδρού «ΔΕΚΑ ΜΗΝΕΣ ΑΥΤΑΡΕΣΚΕΙΑΣ»

Για την ποιητική συλλογή του Λευτέρη Χονδρού «ΔΕΚΑ ΜΗΝΕΣ ΑΥΤΑΡΕΣΚΕΙΑΣ»

_ γράφει ο Ηρακλής Μίγδος - Ο Λευτέρης Χονδρός είναι ένας νέος ηλικιακά ποιητής (γεννημένος το 1997). Παρά το νεαρό της ηλικίας του έχει εκδώσει τρεις ποιητικές συλλογές. Το 2019 εξέδωσε τη πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «Το τελευταίο χειρόγραφο» από τις...

Αρθρογραφία
Για τη συλλογή διηγημάτων «Η νοσταλγία της απώλειας» του Θεόδωρου Γρηγοριάδη

Για τη συλλογή διηγημάτων «Η νοσταλγία της απώλειας» του Θεόδωρου Γρηγοριάδη

_ γράφει ο Ηρακλής Μίγδος - Έπεσε στα χέρια μου, αρκετά καθυστερημένα, η συλλογή διηγημάτων του Θεόδωρου Γρηγοριάδη με τίτλο «Η νοσταλγία της απώλειας» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη. Αφορμή ήταν η επικείμενη μετάφραση του εν λόγω έργου στα γαλλικά. Το...

Γ ΛυκείουΕκπαίδευσηΕκπαιδευτικό υλικόΚριτήρια αξιολόγησης
Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Η ευγένεια ως ένδειξη του πολιτισμού

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Η ευγένεια ως ένδειξη του πολιτισμού

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου Η ευγένεια ως ένδειξη του πολιτισμού   του Κωνσταντίνου Μάντη -   Κείμενο 1 Η ευγένεια ως ένδειξη του πολιτισμού Απόσπασμα από άρθρο του Θεμιστοκλή Κατσαούνη, απόφοιτου ΕΑΠ, Τμήμα Ευρωπαϊκού Πολιτισμού, 11/01/2020,...

Αρθρογραφία
Η Αναβίωση της Ανάγνωσης: Τα Οφέλη των Audiobooks για τον Σύγχρονο Βιβλιόφιλο

Η Αναβίωση της Ανάγνωσης: Τα Οφέλη των Audiobooks για τον Σύγχρονο Βιβλιόφιλο

_ Στην εποχή της ψηφιακής επανάστασης, η αγάπη για το βιβλίο παραμένει αμετάβλητη. Όμως, οι τρόποι με τους οποίους απολαμβάνουμε τη λογοτεχνία έχουν υποστεί μια εξέλιξη που μας προσφέρει νέες δυνατότητες και προοπτικές. Τα Audiobooks αναδεικνύονται ως μια σημαντική...

EditorialΑρθρογραφία
Η ουσία της Φύσης απέναντι στην αλήθεια του ανθρώπου

Η ουσία της Φύσης απέναντι στην αλήθεια του ανθρώπου

- γράφει ο Κώστας Θερμογιάννης - Η Φύση ουδέποτε υπαγόρευσε την Ηθική, η οποία άλλωστε, ως σύνολο θεσμοθετημένων κανόνων, καθορίζεται αποκλειστικά και μόνο από τις κοινωνικές ανάγκες των ανθρώπων αλλά και την ιστορική συγκυρία. Τι είναι όμως ‘Φύση’; Τι είναι φυσικό...

Αρθρογραφία
Πέντε αγαπημένα βιβλιοκαφέ στην Αθήνα

Πέντε αγαπημένα βιβλιοκαφέ στην Αθήνα

_ γράφει ο Ηρακλής Μίγδος - Τα βιβλιοκαφέ δεν εμφανιστήκαν ξαφνικά. Στο εξωτερικό υπάρχουν εδώ και χρόνια και με μεγάλη επιτυχία. Τα τελευταία χρόνια ήρθαν και στη χώρα μας και ενώ πολλοί πίστευαν πως είναι άλλη μια ξενόφερτη μόδα που θα περάσει γρήγορα όλα...

Αρθρογραφία
Μπουκόφσκι: Ο καλλιτέχνης του πεζοδρομίου

Μπουκόφσκι: Ο καλλιτέχνης του πεζοδρομίου

_ γράφει ο Ηρακλής Μίγδος - Πριν από περίπου 3 μήνες κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μεταίχμιο η συλλογή «Μερικές ακόμα… σημειώσεις ενός πορνόγερου». Με αφορμή αυτή την έκδοση ας μιλήσουμε για την ζωή και το έργο του Μπουκόφσκι που συνεχίζει να διχάζει.   Γίνεται...

Γ ΛυκείουΕκπαίδευσηΕκπαιδευτικό υλικόΚριτήρια αξιολόγησης
Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Τα οφέλη της αλληλεπίδρασης του ανθρώπου με τα ζώα

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Τα οφέλη της αλληλεπίδρασης του ανθρώπου με τα ζώα

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου Τα οφέλη της αλληλεπίδρασης του ανθρώπου με τα ζώα   του Κωνσταντίνου Μάντη -   Κείμενο 1: Τα οφέλη της αλληλεπίδρασης του ανθρώπου με τα ζώα Ο δεσμός ανθρώπου-ζώου είναι ιδιαίτερα σημαντικός αφού τα κατοικίδια ζώα όχι μόνο...

Γ ΛυκείουΕκπαίδευσηΕκπαιδευτικό υλικόΚριτήρια αξιολόγησης
Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Κριτήρια επιλογής των θετών γονιών

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Κριτήρια επιλογής των θετών γονιών

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου Κριτήρια επιλογής των θετών γονιών   του Κωνσταντίνου Μάντη -   Η ενημέρωση του παιδιού για το ζήτημα της υιοθεσίας Η συζήτηση για την υιοθεσία δεν διαφέρει από τη συζήτηση για άλλα σημαντικά ζητήματα που αντιμετωπίζουν από...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου