Η τιμή και το χρήμα, του Κωνσταντίνου Θεοτόκη

23.12.2018

γράφει η Μαρία Βασιλειάδου

 

Η γνωριμία μου με κλασικούς Έλληνες συγγραφείς πάντοτε είχε κάτι το ουτοπικό. Θεωρώντας εκείνους που καταγίνονταν με τα γράμματα σε επίπεδο λογοτεχνίας, σε εποχές μακρινές πλέον για εμάς τους σύγχρονους, παιδιά της Σαπφούς και του Ομήρου, στεκόμουν με δέος και νευρικότητα μπροστά σε βιβλία δυναμικής ενός Βάρναλη, ενός Κόντογλου, ενός Πρεβελάκη και πολλών άλλων. Την ίδια νευρικότητα ένιωσα όταν έπεσε στα χέρια μου η ιστορία της «σιόρας Επιστήμης». Ωστόσο, το ενδιαφέρον μου να ανακαλύψω την κοινωνία μιας Ελλάδας και των ανθρώπων της που υπάρχουν πλέον μόνο γραμμένα σε χαρτί, γρήγορα μου έδωσε την ώθηση να χαθώ μέσα στις γραμμές του Θεοτόκη και να προσπαθήσω να βρω τι αντιπροσώπευε η Τιμή και τι το Χρήμα για εκείνον αλλά και για τους ήρωές του.

Σε ένα προάστιο, λοιπόν, της Κέρκυρας, στις αρχές του 20ου αιώνα, ζει η οικογένεια της σιόρας Επιστήμης της Τρινκούλαινας. Με άντρα μέθυσο και ακαμάτη καλείται να φροντίσει το παρόν και το μέλλον των τεσσάρων παιδιών της, μια από τα οποία είναι και η Ρήνη που ερωτεύεται παράφορα τον Αντρέα, γόνο ξεπεσμένης αριστοκρατικής οικογένειας που παλεύει να μη χάσει το τελευταίο κομμάτι της περιουσίας του κάνοντας λαθρεμπόριο. Ο Αντρέας γνωρίζει ότι για να σώσει ό,τι του έχει απομείνει θα πρέπει να κάνει έναν γάμο που θα του αποφέρει μια καλή προίκα. Η σιόρα Επιστήμη, όμως, τα έχει όλα μετρημένα και μοιρασμένα και δε δίνει τίποτα παραπάνω απ’ ότι αναλογεί στη Ρήνη.

Η καρδιά θα υπερισχύσει, αλλά δε θα είναι ικανή να ικανοποιήσει ούτε τις ανάγκες ούτε τα όνειρα του Αντρέα, κάνοντάς τον να χάσει την ευτυχία. Εκείνες, όμως, που θα δοκιμαστούν περισσότερο θα είναι η Ρήνη και η σιόρα Επιστήμη, οι οποίες θα γίνουν οι τραγικές φιγούρες ανάμεσα στο καλό και το κακό, το τίμιο και το ανήθικο, το δίκαιο και το άδικο.

Ο Θεοτόκης δεν εξιστορεί τίποτε παραπάνω από μια ιστορία αγάπης ανάμεσα σε δύο νέους, όμως παράλληλα ασχολείται με διαχρονικές αξίες που ορίζουν τον αγώνα του ανθρώπου για αυτοπραγμάτωση, καταδεικνύοντας μια διαδικασία ωριμότητας και εξύψωσης της ανθρώπινης ύπαρξης. Με υπέρβαση των ορίων και εξυμνώντας την ανθρώπινη αξιοπρέπεια που παραμένει αλώβητη από τον μιασμένο περίγυρο ζωντανεύει με την τέχνη της γραφής του την κοινωνία μιας άλλης εποχής ρεαλιστικά και χωρίς περιττούς ρομαντισμούς.

Με ύφος απλό, ζωντανό και παραστατικό, αξίες, όπως η τιμή και το χρήμα, ξετυλίγονται στον αναγνώστη για να υποδηλώσουν την  υπόληψη της οικογένειας, την τιμή της κοπέλας, το λόγο του άνδρα αλλά και την κινητήρια δύναμη της κοινωνίας και το θεσμό της προίκας, αντίστοιχα. Παράλληλα, η αξιοπρέπεια, η τιμιότητα, η εργατικότητα αλλά και η πολιτική και η ηθική διαφθορά, ο ξεπεσμός της κοινωνικής θέσης αποτελούν κοινωνικές αναφορές που εκφράζουν τις αγωνίες του ίδιου του συγγραφέα.

Σε μια προσπάθεια κοινωνικής και ψυχικής εμβάθυνσης ο συγγραφέας υπερβαίνει την εποχή του, καθώς δεν περιορίζεται στην απλή διαπίστωση και καταγραφή, αλλά παράγει νόημα πέρα από τον χωρόχρονο. Όπως και στην πραγματική ζωή ο άνθρωπος προβάλλει καθαρός και ευάλωτος, ενώ οι μηχανισμοί είναι σκληροί και ανελέητοι επιτρέποντας στην εκάστοτε κινητήρια δύναμη να επιβάλει τον νόμο της.

Και ως δια μαγείας ένα αφήγημα γραμμένο τόσα χρόνια πριν φαντάζει στα μάτια μας τόσο σύγχρονο.

Ακολουθήστε μας

«Ο Δράκος», της  Καίτης Δροσίνη

«Ο Δράκος», της Καίτης Δροσίνη

γράφει η Βάλια Καραμάνου - Ο Δράκος ζει σ’ ένα παραθαλάσσιο χωριό της Πελοποννήσου, όπου το Φως πλημμυρίζει τα σοκάκια με τις βουκαμβίλιες και τα μικρά γραφικά σπίτια  σκαρφαλώνουν το ένα πάνω στο άλλο. Ένα μέρος παραδεισένιο, όπου νομίζεις πως το Κακό δεν μπορεί να...

Το τρένο των παιδιών, της Βιόλα Αρντόνε

Το τρένο των παιδιών, της Βιόλα Αρντόνε

- γράφει η Λεύκη Σαραντινού - "Μερικές φορές αυτός που σε αφήνει να φύγεις σε αγαπάει περισσότερο από αυτόν που σε κρατάει κοντά του..." Αυτή είναι η φράση η οποία αντιπροσωπεύει εν ολίγοις το νόημα του βιβλίου "Το τρένο των παιδιών" της Ναπολιτάνας λογοτέχνιδας Βιόλα...

Ο ουρανός που δεν ήθελε να είναι μόνος του, της Ελένης Θεοδοσίου

Ο ουρανός που δεν ήθελε να είναι μόνος του, της Ελένης Θεοδοσίου

Συνήθως όταν διαλέγουμε παραμύθια ψάχνουμε αυτά που έχουν ένα κοινωνικό μήνυμα να περάσουν, αυτά που είναι διασκεδαστικά ή αυτά που κινητοποιούν τις δεξιότητες των παιδιών. Τα τελευταία χρόνια η παιδική λογοτεχνία καταπιάνεται όλο και συχνότερα με πιο «δύσκολες»...

Έγκλημα στον Νείλο, της Agatha Christie

Έγκλημα στον Νείλο, της Agatha Christie

Ο Βέλγος ντετέκτιβ Ηρακλής Πουαρό είναι σε μια κρουαζιέρα στον Νείλο και απολαμβάνει τις ξεναγήσεις στους ναούς και στις παραποτάμιες πόλεις. Όλα κυλάνε υπέροχα όταν η πλούσια κληρονόμος Λινέτ Ρίτζγουεϊ βρίσκεται δολοφονημένη αφήνοντας απαρηγόρητο τον σύζυγό της, με...

Η φλόγα της Ελεγκάντι, της Χριστίνας Ψύλλα

Η φλόγα της Ελεγκάντι, της Χριστίνας Ψύλλα

«Είμαι η Ελίζ Γουάιτ. Είμαι το απαγορευμένο, ο μύθος σας, και θα διεκδικήσω τη θέση μου σε αυτόν τον κόσμο». Έτσι συστήνει την ηρωίδα της στο αναγνωστικό κοινό η Χριστίνα Ψύλλα, η οποία, με το συγγραφικό της ντεμπούτο Η φλόγα της Ελεγκάντι, διεκδικεί επάξια μια θέση...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Η φλόγα της Ελεγκάντι, της Χριστίνας Ψύλλα

Η φλόγα της Ελεγκάντι, της Χριστίνας Ψύλλα

«Είμαι η Ελίζ Γουάιτ. Είμαι το απαγορευμένο, ο μύθος σας, και θα διεκδικήσω τη θέση μου σε αυτόν τον κόσμο». Έτσι συστήνει την ηρωίδα της στο αναγνωστικό κοινό η Χριστίνα Ψύλλα, η οποία, με το συγγραφικό της ντεμπούτο Η φλόγα της Ελεγκάντι, διεκδικεί επάξια μια θέση...

Πύρινη κόλαση – (Στέλλα Άνταμς #2), της Κικής Τσιλιγγερίδου

Πύρινη κόλαση – (Στέλλα Άνταμς #2), της Κικής Τσιλιγγερίδου

Ο Αλέξανδρος Κορρές, δημοσιογράφος και παρουσιαστής στη μεσημεριανή τηλεοπτική ζώνη, βρίσκεται δολοφονημένος, βασανισμένος και φριχτά ακρωτηριασμένος στο διαμέρισμά του στον Λυκαβηττό. Τι θέλει να δείξει ο δολοφόνος με τον τρόπο που τοποθέτησε το θύμα αφού αφαίρεσε τη...

Το Τζόκερ, της Μαργαρίτας Αλευρίδη

Το Τζόκερ, της Μαργαρίτας Αλευρίδη

Η Σοφία Πετρίδη, που η ζωή της είναι τελματωμένη και κατ’ εκείνη αποτυχημένη, παιδί κλασικής μεσοαστικής οικογένειας, βλέπει ένα προφητικό όνειρο που της δείχνει κάποιους αριθμούς. Μήπως είναι τα νούμερα του Τζόκερ; Σπεύδει λοιπόν και καταθέτει το δελτίο της. Θα...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου