“Τρεις ανάσες και μία σιωπή” στην ποίηση

13.12.2016

Ματθαίος Ζευγόλης
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-336-541-9

Έχουμε υπογραμμίσει και παλαιότερα ότι ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ποιητικής παραγωγής μετά το 2004 είναι η εμφάνιση ποιητών σε προχωρημένη σχετικά ηλικία, ώστε να είναι επικίνδυνη –κριτικά- η ένταξή τους σε γενιά είτε με βάση βιολογικά χαρακτηριστικά είτε με λογοτεχνικά, αφού εμφανίζονται πολύ αργότερα από τους συνομηλίκους τους και έχουν εντελώς διαφορετική εμπειρία από τους νεότερους ηλικιακά που εμφανίζονται όμως για πρώτη στα ελληνικά γράμματα κατά την ίδια περίοδο. Για αυτό το λόγο, άλλωστε, κάνουμε λόγο για ποιητές της αγανάκτησης και όχι για "γενιά"[1].

Μία περίπτωση είναι και ο Ματθαίος Ζευγόλης γεννημένος το 1960 που εμφανίζεται όμως στην ελληνική ποίηση μόλις το 2010 με τη συλλογή «το μυστικό μου πρόσωπο» (Γαβριηλίδης, 2010). Πρόκειται για ποίηση εικονιστική που σε σύντομη φόρμα αποτυπώνει τη σκέψη της στιγμής, με κεντρικό θέμα τον έρωτα που δομείται σε μία έκφραση που αναδύει έναν ερωτικό λυρισμό. Άλλωστε, η επί έτη ενασχόλησή του με τη γλυπτική αποτυπώνεται στην ιδιόμορφη λιτότητα της γραφής του.

Ο δημιουργός, στα τιτλοφορημένα με λατινική αρίθμηση ποιήματα, μιλά για το όνειρο με αισιοδοξία (37, 39), εκμυστηρεύεται την προσωπική του -υπαρξιακής φύσης- αγωνία (36, 35) και εκθέτει την ατομική απογοήτευση (34, 29). Ταυτόχρονα, όμως, εκθέτει την προσωπική του αγωνία για τα κύματα μετανάστευσης και τον πόνο όσων παραμένουν πίσω και αποτυπώνει ποιητικά την κοινωνική απογοήτευση (28, 41) ή την κοινωνική αγωνία (40). Με την ίδια λογική διάθεση πραγματεύεται σκηνές από παραμύθια άλλοτε με ρομαντική απογοήτευση και άλλες φορές με αισιοδοξία (47, 48, 49).

Ο Ζευγόλης δίνει έμφαση στις αισθήσεις διαστέλλοντας το συναίσθημα. Μία φυσιολατρική εικαστική με σταθερή αναφορά σε άψυχα αντικείμενα (σύννεφα, άνθη, αστέρια, θάλασσα) ντύνουν τις ολιγόστιχες συνθέσεις. Οι ανοιχτοί χώροι και σχετική φωτεινότητα εντείνουν τη ρομαντική διάθεση στο νυχτερινό κατά βάση καναβάτσο. Οι ρομαντικές μεταφορές εντείνουν την ερωτική αισιοδοξία και έναν λανθάνοντα συναισθηματισμό με δόσεις υπερβάλλοντος αισθησιασμού που επηρεάζει συχνά ανισομερώς τη συναισθηματική ένταση του ποιήματος.

Ματθαίος Ζευγόλης
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-576-491-3

Στη νεότερη του όμως συλλογή, «τρεις στιγμές και μία σιωπή» (Γαβριηλίδης, 2016),  αποκαλύπτεται ένα τελείως διαφορετικό ύφος. Η έκφρασή του έχει μετασχηματιστεί, ενώ υιοθετεί μία μεγαλύτερη φόρμα και αλλάζει πια και η θεματική του.

Τα κοινωνικά στιγμιότυπα, που ενσωματώνονται αβίαστα στη στιχουργική του, λειτουργούν ως κοινωνικό φόντο στην ανάδειξη της υπαρξιακής αγωνίας. Η κοινωνική εμπειρία δίνει την αφορμή στον ποιητή να στοχαστεί για διάφορες πτυχές του ανθρώπινου βίου με επίκεντρο τις αλλαγές της ζωής και να αναδεύσει τα συναισθήματα του κοινού και κυρίως την ευαισθησία του. Μέσα στη σουρεαλιστική αχλή (εκθεση, το γράμμα, Νάξος, πριν αλλάξουν όλα, μετάβαση, φως και σκιά) η μετάβαση από την εικόνα στο στοχασμό γίνεται με φυσικότητα με οδηγό την υπερρεαλιστική συνειρμικότητα (καληνύχτα, μετακόμιση, επικοινωνία, αποκάλυψη).

Η λυρική πνοή στις εκφράσεις του ευνοεί τη συναισθηματική αυτή ανάδευση. Η ώριμη πια αξιοποίηση του φυσιολατρικού στοιχείου (ειμαρμένη, επικοινωνία, Νάξος, εσωστρέφεια, πριν αλλάξουν όλα, μαραθίτης, ερμηνεία) σε συνδυασμό με τις πρωτότυπες ιμπεριαλιστικής φύσης μεταφορές κεντρίζουν τις αισθήσεις (όλα τελειώνουν, ειμαρμένη, ενδοσκόπηση). Ωστόσο, η εικονοπλασία δεν μονοπωλεί την προσοχή του αναγνώστη ακροατή.

Η εικαστική του μέσα στη μεταφορική δύναμη της ρεαλιστικής γραφής παραμένει ζωντανή. Με κινηματογραφική ακρίβεια αποτυπώνει σε ασπρόμαυρο φιλμ κίνηση και ήχους τόσο σε κλειστούς όσο και σε ανοιχτούς χώρους. Διαρκής είναι και η ανθρώπινη παρουσία των προσώπων που άλλοτε εκφράζονται άμεσα και ενίοτε μέσα από το αποτέλεσμα της δράσης τους.

Δήμος Χλωπτσιούδης
Μανδραγόρας, 2016
ISBN: 978-960-592-032-6

Η εικαστική του διατηρώντας σαφώς λιγότερα φυσιολατρικά στοιχεία κινείται πια στο πεδίο της κοινωνικής παρατήρησης (ειμαρμένη, μαραθίτης, μεταφυσική) ή αναζήτησης (εσω ους) με ένα υπαρξιακό υπόβαθρο για τις μεταβολές της ζωής (το καφενείο, όλα τελειώνουν, ερώτηση, ενδοσκόπηση). Συλλογάται ποιητικά για τη μοίρα (ειμαρμένη, γενέθλια), τη μνήμη (Ναύπλιο, για μία συνάντηση, επιθυμία, η βόλτα) και το χρόνο (αιωνιότητα, ανεκπλήρωτο παρελθόν, πριν αλλάξουν όλα, γενέθλια) με το χαμό (μετάβαση, μεταφυσική, μαραθίτης) και το όνειρο (φως και σκιά, ενδοσκόπηση).

Αξίζει όμως να υπογραμμίσουμε ότι το γενικό συναίσθημα που εξάγεται από τη συλλογή είναι μία συγκρατημένη αισιοδοξία. Παρά τα μελαγχολικά ζητήματα που θίγονται στις σκοτεινές εικόνες αποπνέει έναν ελεγχόμενο οπτιμισμό που ισορροπεί με το υπαρξιακό περιεχόμενο. Η αισιοδοξία του ότι αναδύεται τόσο από την υπερρεαλιστική έκφραση όσο και από τους χαμηλούς τόνους που γενικώς υιοθετεί ο Ζευγόλης.

__________________
[1] βλ. Δήμος Χλωπτσιούδης, Οι ποιητές της αγανάκτησης, τοβιβλίο (12.05.2015).

Ακολουθήστε μας

«Ο Δράκος», της  Καίτης Δροσίνη

«Ο Δράκος», της Καίτης Δροσίνη

γράφει η Βάλια Καραμάνου - Ο Δράκος ζει σ’ ένα παραθαλάσσιο χωριό της Πελοποννήσου, όπου το Φως πλημμυρίζει τα σοκάκια με τις βουκαμβίλιες και τα μικρά γραφικά σπίτια  σκαρφαλώνουν το ένα πάνω στο άλλο. Ένα μέρος παραδεισένιο, όπου νομίζεις πως το Κακό δεν μπορεί να...

Το τρένο των παιδιών, της Βιόλα Αρντόνε

Το τρένο των παιδιών, της Βιόλα Αρντόνε

- γράφει η Λεύκη Σαραντινού - "Μερικές φορές αυτός που σε αφήνει να φύγεις σε αγαπάει περισσότερο από αυτόν που σε κρατάει κοντά του..." Αυτή είναι η φράση η οποία αντιπροσωπεύει εν ολίγοις το νόημα του βιβλίου "Το τρένο των παιδιών" της Ναπολιτάνας λογοτέχνιδας Βιόλα...

Ο ουρανός που δεν ήθελε να είναι μόνος του, της Ελένης Θεοδοσίου

Ο ουρανός που δεν ήθελε να είναι μόνος του, της Ελένης Θεοδοσίου

Συνήθως όταν διαλέγουμε παραμύθια ψάχνουμε αυτά που έχουν ένα κοινωνικό μήνυμα να περάσουν, αυτά που είναι διασκεδαστικά ή αυτά που κινητοποιούν τις δεξιότητες των παιδιών. Τα τελευταία χρόνια η παιδική λογοτεχνία καταπιάνεται όλο και συχνότερα με πιο «δύσκολες»...

Έγκλημα στον Νείλο, της Agatha Christie

Έγκλημα στον Νείλο, της Agatha Christie

Ο Βέλγος ντετέκτιβ Ηρακλής Πουαρό είναι σε μια κρουαζιέρα στον Νείλο και απολαμβάνει τις ξεναγήσεις στους ναούς και στις παραποτάμιες πόλεις. Όλα κυλάνε υπέροχα όταν η πλούσια κληρονόμος Λινέτ Ρίτζγουεϊ βρίσκεται δολοφονημένη αφήνοντας απαρηγόρητο τον σύζυγό της, με...

Κορίτσια και Άνοιξη

Κορίτσια και Άνοιξη

Απρίλης, Μάης καθοδόν.  Κορίτσια στου έρωτα το ρουν.  Έχουν το ένστικτο των λουλουδιών:  να μην ανθίσουν δε μπορούν.   _ γράφει ο Σπύρος...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Κορίτσια και Άνοιξη

Κορίτσια και Άνοιξη

Απρίλης, Μάης καθοδόν.  Κορίτσια στου έρωτα το ρουν.  Έχουν το ένστικτο των λουλουδιών:  να μην ανθίσουν δε μπορούν.   _ γράφει ο Σπύρος...

Η φλόγα της Ελεγκάντι, της Χριστίνας Ψύλλα

Η φλόγα της Ελεγκάντι, της Χριστίνας Ψύλλα

«Είμαι η Ελίζ Γουάιτ. Είμαι το απαγορευμένο, ο μύθος σας, και θα διεκδικήσω τη θέση μου σε αυτόν τον κόσμο». Έτσι συστήνει την ηρωίδα της στο αναγνωστικό κοινό η Χριστίνα Ψύλλα, η οποία, με το συγγραφικό της ντεμπούτο Η φλόγα της Ελεγκάντι, διεκδικεί επάξια μια θέση...

Πύρινη κόλαση – (Στέλλα Άνταμς #2), της Κικής Τσιλιγγερίδου

Πύρινη κόλαση – (Στέλλα Άνταμς #2), της Κικής Τσιλιγγερίδου

Ο Αλέξανδρος Κορρές, δημοσιογράφος και παρουσιαστής στη μεσημεριανή τηλεοπτική ζώνη, βρίσκεται δολοφονημένος, βασανισμένος και φριχτά ακρωτηριασμένος στο διαμέρισμά του στον Λυκαβηττό. Τι θέλει να δείξει ο δολοφόνος με τον τρόπο που τοποθέτησε το θύμα αφού αφαίρεσε τη...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου