Περί σαφήνειας στη ποίηση

27.07.2014

 

Banner_7

Γνώρισμα του ανθρώπου, η μεγαλύτερη κατάκτηση που τον ξεχώρισε και τον χωρίζει από τα ζώα είναι ο λόγος, γραπτός ή προφορικός.

Ο λόγος, η γλώσσα που χρησιμοποιούμε καθημερινά στη δουλειά, στις συναλλαγές και στις συναναστροφές μας υπόκειται στους κανόνες της λογικής. Έτσι οι λέξεις και οι προτάσεις οφείλουν να είναι σαφείς και να κυριολεκτούν. Όταν πάμε στο φούρνο και ζητάμε ψωμί εννοούμε ψωμί, όταν λέμε πως θα πάμε το σκύλο μας βόλτα μιλάμε για το σκύλο κι όχι τη γάτα.

Στη λογοτεχνία και ειδικά στην ποίηση όλα αυτά διαφέρουν. Η γλώσσα λειτουργεί υποβλητικά, οι λέξεις δεν μένουν αγκυλωμένες στη σημασία τους, αποκαλύπτονται κι ανακαλύπτονται εκ νέου μέσα στην προσωπικότητα και τη μοναδικότητα του ποιητή που εκθέτει από τη μεριά του το φάσμα των πραγμάτων όπως το αντιλαμβάνεται ακριβώς τη στιγμή που γράφει. Ο ποιητής απελευθερώνει τις λέξεις στην ουσία του και στο όραμά του. Έτσι η υπόστασή του ελευθερώνεται, δραπετεύει. Η φαντασία, το συναίσθημα, η συγκίνηση ακόμα και το δέος είναι έννοιες ζητούμενες προς κατάκτηση, είναι ο σκοπός της ποίησης. Η αίσθηση της γαλήνης και της ηρεμίας, η ευφορία ή ο βαθύς προβληματισμός είναι στοιχεία που μένουν έπειτα από τη συγγραφή ή την ανάγνωση ενός ποιήματος. Χειρότερο όλων είναι ένα αδιάφορο και κοινότυπο ποίημα. Αυτό πραγματικά δεν αντέχεται.

Η ποίηση δεν είναι πολιτική ούτε φιλοσοφία για να χρωστά καθαρότητα και σαφήνεια, στην πραγματικότητα δε χρωστά τίποτε σε κανένα. Πλεονέκτημα και όπλο μοναδικό του ποιητή είναι η γλώσσα. Όμως ακόμα κι αυτό το πλεονέκτημά που διαθέτει μπορεί να το μαστιγώσει, να του φερθεί σαν θηρίο κι αμέσως μετά να το θεραπεύσει, να πάρει τη φρίκη και την τραγικότητα κι αντίστροφα. Το ποίημα είναι η ευκαιρία για αγαλλίαση και ελευθερία, είναι συνθήκη για αλήθεια ομορφιά και ανάπλαση.

Η ποίηση δε χρειάζεται τη σαφήνεια για να εμπνεύσει και να ευεργετήσει. Ποιητής κι αναγνώστης ταυτίζονται σε ένα βαθύτερο νόημα, σε μια κοινή εμπειρία και τόπο.

Η σαφήνεια και το ξεκάθαρο νόημα, είναι στοιχεία απαραίτητα σε ένα άρθρο, φιλοσοφική διάλεξη, πολιτική τοποθέτηση. Όταν μπουν στην ποίηση ρηχαίνουν το συναίσθημα, εκμηδενίζουν το συγκινησιακό φορτίο, περιορίζουν ή και αναστέλλουν την έμπνευση, εξαναγκάζουν τον ποιητή να γράψει κατά παραγγελία.

 

γράφει ο Λουκάς Λιάκος

Μην ξεχνάτε πως το σχόλιό σας είναι πολύτιμο!

Ακολουθήστε μας

Μέντιουμ, μεσάζοντες, μάγισσες στην λογοτεχνία

Μέντιουμ, μεσάζοντες, μάγισσες στην λογοτεχνία

- - γράφει η Βάλια Καραμάνου - Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, δεν λείπουν οι περιπτώσεις ανθρώπων που υποτίθεται πως λειτουργούν ως μεσάζοντες ανάμεσα στον πραγματικό κόσμο και σε εκείνο τον αόρατο, των πνευμάτων. Μάλιστα, συχνά γίνεται μνεία στο ιδιαίτερο χάρισμα...

Ο μεταφραστής Αχιλλέας Κυριακίδης στο Α.Π.Θ.

Ο μεταφραστής Αχιλλέας Κυριακίδης στο Α.Π.Θ.

Στη διάρκεια της εφηβείας μου και καθώς μυούμουν στη λογοτεχνία των ενηλίκων, ξετρυπώνοντας βιβλία και συγγραφείς απ’ όποια πηγή έβρισκα εύκαιρη στη μικρή μου πόλη, ξεκίνησα να φτιάχνω τη δική μου βιβλιοθήκη την οποία εμπλούτιζα με ό,τι θεωρούσα τότε θησαυρούς, αλλά...

Αφιέρωμα στην Ζυράννα Ζατέλη

Αφιέρωμα στην Ζυράννα Ζατέλη

Αφιέρωμα στην Ζυράννα Ζατέλη (αναμένοντας το μυθιστόρημά της «Ορατή σαν Αόρατη» από τις εκδόσεις Καστανιώτη) (αναμένοντας το μυθιστόρημά της «Ορατή σαν Αόρατη» από τις εκδόσεις Καστανιώτη)- - γράφει η Βάλια Καραμάνου - Η Ζυράννα Ζατέλη (το «αληθινό της ψευδώνυμο»,...

Η Ποίηση στον κινηματογράφο

Η Ποίηση στον κινηματογράφο

- - γράφει η Βάλια Καραμάνου - Όταν η Ποίηση «εισβάλλει» στον χώρο της έβδομης Τέχνης προκύπτουν μικρά αριστουργήματα που συμπληρώνουν την μουσική, τις ερμηνείες και τα σκηνικά υπογραμμίζοντας κάθε καρέ της ιστορίας που λαμβάνει σάρκα και οστά. Παραθέτω μερικές μόνο...

Αν μείνουν τα πράγματα, όπως έχουν

Αν μείνουν τα πράγματα, όπως έχουν

  γράφει η Άντια Αδαμίδου - Αν μείνουν τα πράγματα, όπως έχουν   Αν μείνουν τα πράγματα, όπως έχουν, είστε ηττημένοι. Ο φίλος σας είναι η αλλαγή. Η συμμαχία σας είναι το δίλλημα. Από το τίποτα, εσείς πρέπει να κάνετε το κάτι. Ωστόσο και το παντοδύναμο οφείλει να...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Αν μείνουν τα πράγματα, όπως έχουν

Αν μείνουν τα πράγματα, όπως έχουν

  γράφει η Άντια Αδαμίδου - Αν μείνουν τα πράγματα, όπως έχουν   Αν μείνουν τα πράγματα, όπως έχουν, είστε ηττημένοι. Ο φίλος σας είναι η αλλαγή. Η συμμαχία σας είναι το δίλλημα. Από το τίποτα, εσείς πρέπει να κάνετε το κάτι. Ωστόσο και το παντοδύναμο οφείλει να...

Ακούγοντας λογοτεχνία

Ακούγοντας λογοτεχνία

Σήμερα, όταν αναφερόμαστε στον όρο «λογοτεχνία» εννοούμε τα έντυπα βιβλία και ίσως να συμπεριλαμβάνουμε σε αυτά και τις ιστοσελίδες λογοτεχνικού περιεχομένου στο διαδίκτυο, τα ιστολόγια (blogs) συγγραφέων και τις πύλες εκδοτών ή πανεπιστημιακών ιδρυμάτων. Έτσι, τα...

Πότε γράφτηκαν τα ομηρικά έπη; Οι φιλόλογοι απαντούν

Πότε γράφτηκαν τα ομηρικά έπη; Οι φιλόλογοι απαντούν

Σύμφωνα με το ενδιαφέρον άρθρο του Βαγγέλη Κανσίζογλου στο lavart.gr, "η απόλυτη χρονολόγηση συγκρότησης των ομηρικών επών είναι αδύνατη, εικάζεται ότι αυτά, στη μνημειώδη μορφή που γνωρίζουμε σήμερα, συντέθηκαν ήδη κατά τον 8o προχριστιανικό αιώνα, δηλαδή ακριβώς την...

2 σχόλια

2 Σχόλια

  1. Drmakspy

    Δεν συμφωνώ ως επί το πλείστον με το άρθρο…. Δεν θεωρώ ότι ο ποιητής πρέπει να ακροβατεί στο αόριστο και ακατάληπτο γιατί αν δεν το κάνει, με την σαφήνεια πέφτει το συναισθηματικό φορτίο…. Η ποίηση πρέπει να μεταφέρει ατόφιο το συναίσθημα του ποιητή κατά την γραφή…. Αλλά για να γίνει αυτό θεωρώ ότι πρέπει να είναι κατανοητή από όλους κι όχι από μια μικρή Ελίτ….

    Απάντηση
  2. Ανώνυμος

    Μετά τη μόρφωση και της μεσαίας τάξης δεν υπάρχει ελίτ στη διανόηση. Δε μιλάμε για αοριστίες και ακατάληπτους αλαλαγμούς χάριν παράνοιας ή δαιμονισμού ή και άλλων μυστηριωδών δυνάμεων που καταλαμβάνουν το πνεύμα του ποιητή. Απλώνοντας και αναθεωρώντας συνεχώς το χώρο ο ποιητής αποκτά πρόσβαση σε όλες τις ιδέες, σε όλο το φάσμα νοήματος και φαντασίας. Σε όλο το συναίσθημα που τον συγκροτεί. Η ποίηση μπορεί να είναι διφορούμενη; Ναι μπορεί, μπορεί και όχι. Η ποίηση επίσης καταργεί τα όρια; Ναι τα καταργεί. Υπάρχουν αμέτρητα υπέροχα ποιήματα που η ερμηνεία τους είναι μία και αυτή. Όταν όμως μιλάμε για ποίηση δεν έχουμε σαν αφετηρία τη σαφήνεια και σαν σκοπό το ξεκάθαρο νόημα.

    Απάντηση

Υποβολή σχολίου