Περί σαφήνειας στη ποίηση

27.07.2014

 

Banner_7

Γνώρισμα του ανθρώπου, η μεγαλύτερη κατάκτηση που τον ξεχώρισε και τον χωρίζει από τα ζώα είναι ο λόγος, γραπτός ή προφορικός.

Ο λόγος, η γλώσσα που χρησιμοποιούμε καθημερινά στη δουλειά, στις συναλλαγές και στις συναναστροφές μας υπόκειται στους κανόνες της λογικής. Έτσι οι λέξεις και οι προτάσεις οφείλουν να είναι σαφείς και να κυριολεκτούν. Όταν πάμε στο φούρνο και ζητάμε ψωμί εννοούμε ψωμί, όταν λέμε πως θα πάμε το σκύλο μας βόλτα μιλάμε για το σκύλο κι όχι τη γάτα.

Στη λογοτεχνία και ειδικά στην ποίηση όλα αυτά διαφέρουν. Η γλώσσα λειτουργεί υποβλητικά, οι λέξεις δεν μένουν αγκυλωμένες στη σημασία τους, αποκαλύπτονται κι ανακαλύπτονται εκ νέου μέσα στην προσωπικότητα και τη μοναδικότητα του ποιητή που εκθέτει από τη μεριά του το φάσμα των πραγμάτων όπως το αντιλαμβάνεται ακριβώς τη στιγμή που γράφει. Ο ποιητής απελευθερώνει τις λέξεις στην ουσία του και στο όραμά του. Έτσι η υπόστασή του ελευθερώνεται, δραπετεύει. Η φαντασία, το συναίσθημα, η συγκίνηση ακόμα και το δέος είναι έννοιες ζητούμενες προς κατάκτηση, είναι ο σκοπός της ποίησης. Η αίσθηση της γαλήνης και της ηρεμίας, η ευφορία ή ο βαθύς προβληματισμός είναι στοιχεία που μένουν έπειτα από τη συγγραφή ή την ανάγνωση ενός ποιήματος. Χειρότερο όλων είναι ένα αδιάφορο και κοινότυπο ποίημα. Αυτό πραγματικά δεν αντέχεται.

Η ποίηση δεν είναι πολιτική ούτε φιλοσοφία για να χρωστά καθαρότητα και σαφήνεια, στην πραγματικότητα δε χρωστά τίποτε σε κανένα. Πλεονέκτημα και όπλο μοναδικό του ποιητή είναι η γλώσσα. Όμως ακόμα κι αυτό το πλεονέκτημά που διαθέτει μπορεί να το μαστιγώσει, να του φερθεί σαν θηρίο κι αμέσως μετά να το θεραπεύσει, να πάρει τη φρίκη και την τραγικότητα κι αντίστροφα. Το ποίημα είναι η ευκαιρία για αγαλλίαση και ελευθερία, είναι συνθήκη για αλήθεια ομορφιά και ανάπλαση.

Η ποίηση δε χρειάζεται τη σαφήνεια για να εμπνεύσει και να ευεργετήσει. Ποιητής κι αναγνώστης ταυτίζονται σε ένα βαθύτερο νόημα, σε μια κοινή εμπειρία και τόπο.

Η σαφήνεια και το ξεκάθαρο νόημα, είναι στοιχεία απαραίτητα σε ένα άρθρο, φιλοσοφική διάλεξη, πολιτική τοποθέτηση. Όταν μπουν στην ποίηση ρηχαίνουν το συναίσθημα, εκμηδενίζουν το συγκινησιακό φορτίο, περιορίζουν ή και αναστέλλουν την έμπνευση, εξαναγκάζουν τον ποιητή να γράψει κατά παραγγελία.

 

γράφει ο Λουκάς Λιάκος

Μην ξεχνάτε πως το σχόλιό σας είναι πολύτιμο!

Ακολουθήστε μας

Ο Ουγκώ για την Ελληνική Επανάσταση

Ο Ουγκώ για την Ελληνική Επανάσταση

Το όνομα του Βίκτωρος Ουγκώ (1802-1885) είναι περισσότερο συνδεδεμένο με τα μυθιστορήματά του, όπως «Η Παναγία των Παρισίων» και «Οι Άθλιοι», ωστόσο το έργο του περιλαμβάνει, επίσης, δοκίμια, διηγήματα, θεατρικά  και ποιήματα, με μία ευρεία θεματολογία γύρω από τις...

Οι μικροί γαλαξίες – Νικηφόρος Βρεττάκος

Οι μικροί γαλαξίες – Νικηφόρος Βρεττάκος

γράφει η Άντια Αδαμίδου - Οι μικροί γαλαξίες Του Νικηφόρου Βρεττάκου Πᾶνε κι ἔρχονται οἱ ἄνθρωποι πάνω στὴ γῆ. Σταματᾶνε γιὰ λίγο, στέκονται ὁ ἕνας ἀντίκρυ στὸν ἄλλο, μιλοῦν μεταξύ τους. Ἔπειτα φεύγουν, διασταυρώνονται, μοιάζουν σὰν πέτρες ποὺ βλέπονται. Ὅμως, ἐσύ, δὲ...

15 Απριλίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Λεονάρντο ντα Βίντσι

15 Απριλίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Λεονάρντο ντα Βίντσι

- γράφει η Άννα Αργύρη - Οι μορφές χάνονται η μια μέσα στην άλλη, καθώς οι χρωματικοί τόνοι μεταβαίνουν απαλά από τη σκιά στο φως, "σαν τον καπνό που διαλύεται" (Sfumato). Τα περιγράμματα σβήνουν και δημιουργείται το ασαφές. Το αίνιγμα. 15 Απριλίου 1452 γεννιέται ο...

Πληγωμένη Άνοιξη

Πληγωμένη Άνοιξη

- γράφει η Βάλια Καραμάνου - Η Άνοιξη, ως περίοδος Αναγέννησης και άνθησης, συχνά αποτελεί συνώνυμο της ζωής και της ευτυχίας. Ωστόσο, καμιά γέννα δεν προκύπτει χωρίς ωδίνες και μάλιστα – σε ορισμένες περιπτώσεις- ο πόνος ξεπερνά κατά πολύ και επισκιάζει την ακμή της...

30 Μαρτίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Βίνσεντ βαν Γκογκ

30 Μαρτίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Βίνσεντ βαν Γκογκ

- γράφει η Άννα Αργύρη - 1888. Ο Σερά απασχολεί με τον Pointillism τα φιλότεχνα καφενεία στη Rive Gauche του Παρισιού. Ο Σεζάν από την άλλη απομονώνεται δημιουργικά στο Αιξ. Κι ένας νέος με ασκητική μορφή και γεμάτος πάθος αναχωρεί από το Παρίσι για τη Νότια Γαλλία....

Διαβάστε κι αυτά

30 Μαρτίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Βίνσεντ βαν Γκογκ

30 Μαρτίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Βίνσεντ βαν Γκογκ

- γράφει η Άννα Αργύρη - 1888. Ο Σερά απασχολεί με τον Pointillism τα φιλότεχνα καφενεία στη Rive Gauche του Παρισιού. Ο Σεζάν από την άλλη απομονώνεται δημιουργικά στο Αιξ. Κι ένας νέος με ασκητική μορφή και γεμάτος πάθος αναχωρεί από το Παρίσι για τη Νότια Γαλλία....

Ο Τζόναθαν Κόου, ο κ. Γουάιλντερ και η Ελλάδα

Ο Τζόναθαν Κόου, ο κ. Γουάιλντερ και η Ελλάδα

Ο Τζόναθαν Κόου είναι ένας ευφυής συγγραφέας που δεν αρκείται στο να αφηγηθεί απλώς μια ιστορία. Καταβάλλει πάντα κόπο ως προς την επιλογή και τη δόμηση των χαρακτήρων του, στην επιλογή της γλώσσας και τη διερεύνηση των πολιτικών γεγονότων που συνιστούν τη συνήθη...

Το 1821, η ιστορία, και η πρόσληψη του από τον ποιητή Βαγγέλη Χρόνη

Το 1821, η ιστορία, και η πρόσληψη του από τον ποιητή Βαγγέλη Χρόνη

  Βαγγέλης Χρόνης Κωνσταντίνος Μπούρας ‘Μελλοντική ελευθερία’   «Ο χορευτής αφού λειτούργησε στην σκηνή υπό τον ήχο των στίχων αποχώρησε εξαντλημένος. Είχε καταφέρει να προσθέσει νέες λέξεις όπως δεν τις είχε διανοηθεί ο ποιητής. Γράφει και ο χορευτής...

2 σχόλια

2 Σχόλια

  1. Drmakspy

    Δεν συμφωνώ ως επί το πλείστον με το άρθρο…. Δεν θεωρώ ότι ο ποιητής πρέπει να ακροβατεί στο αόριστο και ακατάληπτο γιατί αν δεν το κάνει, με την σαφήνεια πέφτει το συναισθηματικό φορτίο…. Η ποίηση πρέπει να μεταφέρει ατόφιο το συναίσθημα του ποιητή κατά την γραφή…. Αλλά για να γίνει αυτό θεωρώ ότι πρέπει να είναι κατανοητή από όλους κι όχι από μια μικρή Ελίτ….

    Απάντηση
  2. Ανώνυμος

    Μετά τη μόρφωση και της μεσαίας τάξης δεν υπάρχει ελίτ στη διανόηση. Δε μιλάμε για αοριστίες και ακατάληπτους αλαλαγμούς χάριν παράνοιας ή δαιμονισμού ή και άλλων μυστηριωδών δυνάμεων που καταλαμβάνουν το πνεύμα του ποιητή. Απλώνοντας και αναθεωρώντας συνεχώς το χώρο ο ποιητής αποκτά πρόσβαση σε όλες τις ιδέες, σε όλο το φάσμα νοήματος και φαντασίας. Σε όλο το συναίσθημα που τον συγκροτεί. Η ποίηση μπορεί να είναι διφορούμενη; Ναι μπορεί, μπορεί και όχι. Η ποίηση επίσης καταργεί τα όρια; Ναι τα καταργεί. Υπάρχουν αμέτρητα υπέροχα ποιήματα που η ερμηνεία τους είναι μία και αυτή. Όταν όμως μιλάμε για ποίηση δεν έχουμε σαν αφετηρία τη σαφήνεια και σαν σκοπό το ξεκάθαρο νόημα.

    Απάντηση

Υποβολή σχολίου