Τα πάθη της ανθρώπινης ύπαρξης

21.04.2015

Άτη Σολέρτη
vakxikon.gr
ISBN: 978-960-99765-8-9

Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό νέων ποιητών είναι η πολυεδρικότητα της ποιητικής έκφρασης. Οι στίχοι μοιάζουν σπασμένοι, σα θρύψαλα λέξεων. Απότομες εκφράσεις που δηλώνουν τα ευμετάβολα συναισθήματα της εποχής μας. Στίχοι που παραλλάσσουν σε κραυγές πόνου, σαν αυτό που κρατάμε κλειδωμένο μέσα μας. Η σύγχρονη εκφραστική δεν αποζητά κάποια μουσικότητα στο στίχο. Επιδιώκει τη γέννηση συναισθημάτων στον αναγνώστη (ή τον ακροατή) μέσα από της επιλογή των λέξεων και τη δυναμική χρήση του λόγου.

Σε ένα τέτοιο επίπεδο εντάσσεται η ποιητική συλλογή της Άτη Σολέρτη (ποιητικό ετερώνυμο της Σοφίας Αργυροπούλου) «Ερημία Παθών» (Vakxikon.gr, β΄ έκδοση 2015). Η συλλογή αποτελεί το δεύτερο μέρος μιας τριλογίας αποτυπωμάτων αφιερωμένης στην ανθρώπινη ύπαρξη. Η ποιήτρια χρωμάτισε με την «Εβένινη Δίνη» τη γέννηση, τα όνειρα, την ανθρώπινη μοίρα μέσα από αλληγορικά μοτίβα. Η δεύτερη ενότητα, η «Ερημία Παθών», ιχνηλατεί την ψυχική ερημιά και τη μοναξιά του σύγχρονου ανθρώπου, καθώς έρχεται αντιμέτωπος με τα πάθη του.

Η ποίηση της Σολέρτη κυλά ωσάν ποταμός λάβας που οδηγεί σε κάθαρση, εξαγνίζοντας τη μοναξιά των συναισθημάτων και του αστικού στραγγαλισμού. Η ποιήτρια προσπαθεί να ανοίξει την πόρτα του δωματίου της ανθρώπινης ύπαρξης και να επιτρέψει στον αναγνώστη να γνωρίσει τα ανθρώπινα πάθη πέρα από τα απροσπέλαστα τείχη που έχτισε για την φίλαυτη προστασία του από τους έξω, αλλά τελικά τον φυλάκισαν στη μοναξιά των δικών του παθών.

 

Υπαρξιακή ποίηση που πραγματεύεται την ερημιά της ανθρώπινης ύπαρξης (τίτλος και ομώνυμο ποίημα). Τα πάθη της ψυχής την αφήνουν έκθετη κι απροστάτευτη μέσα στη μοναχικότητα. Πίσω από τους στίχους της ποιήτριας διαφαίνεται το κραδαινόμενο συναισθηματικό υπόβαθρο μιας γνήσιας ανθρώπινης αγωνίας. Αγγίζει θέματα που λειτουργούν σαν αξίες και αρχές, αλλά τελικά καταλήγουν να γίνονται πάθη (καλοσύνη, αδελφοσύνη, όνειρα).

Η μεταφορική χρήση της γλώσσας προσδίδει ιδιαίτερες μετωνυμικές ιδιότητες στα προσηγορικά ουσιαστικά, ενώ έντονη είναι και η χρήση του ρήματος, ένα μέρος του λόγου που είχε εγκαταλειφθεί στο παρελθόν. Μεταχειρίζεται τη γλώσσα με έναν ιδιαίτερο τρόπο αλλάζοντας με ευκολία τη γραμματική και το συντακτικό, δίνοντας έμφαση σε συγκεκριμένες λέξεις. Κυρίαρχη είναι η αφηγηματική έκφραση σε μεγάλης έκτασης στίχους, που συχνότατα θρυμματίζονται έως και μονολεκτικούς. Τα ίδια τα ποιήματα, άλλωστε, είναι μεγάλης ή μέσης έκτασης.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι η συλλογή κινείται σε ένα πεδίο κρυπτικότητας. Έμφαση δίνεται στην αφήγηση και την εικόνα, με επιλεγμένες λέξεις που ξεκλειδώνουν το μήνυμα. Υπάρχει μία αινιγματική ευδιαθεσία στον ποιητικό κώδικα της Σολέρτη που αναζητά τις λέξεις-κλειδιά μέσα από αισθητική προσέγγιση προκειμένου να μετουσιωθεί σε συναίσθημα.

Η απουσία γλωσσικής ελλειπτικότητας σε συνδυασμό με το στιχουργικό θρυμματισμό φέρνει μία αλληγορική διάθεση στην έκφραση καλώντας τον αναγνώστη να εισέλθει στην προσωπική ενδοχώρα της ποιήτριας. Εμφανής είναι σε αρκετά έργα η δηκτική διάθεση μέσα από μία σκοτεινή αθυμία.

Σημαντικές είναι οι επιρροές της δημιουργού από τη θητεία της στη ζωγραφική. Η ποιητική της σαρκώνει μια εικαστική με εκλεπτυσμένες λεπτομέρειες αποφορτισμένη από εντάσεις επιβλητικών όγκων. Οι συνθέσεις της μοιάζουν με πολυκεντρικούς πίνακες ζωγραφικής, από τους οποίους αναδύεται ένας καταιγισμός εικόνων που αγγίζει όμως συχνά τον πλαστικό πληθωρισμό.

Μια ασύνδετη σειρά από εικόνες και συμβάντα δείχνουν την διάλυση του ανθρώπου, τη μοναξιά του, τον πόνο και τα πάθη του. Ένας συνειρμικός ειρμός συσχετίζουν ποιητικά τις αναβλύζουσες εικόνες με κονίαμα τα έντονα υπερρεαλιστικά στοιχεία που δημιουργούν μία ιδιαίτερη -φαινομενική- μετατόπιση θέματος.

Η αφθονία σκοτεινών εικόνων μας θυμίζει τις σκοτεινές εποχές που ζούμε, την απουσία φωτός στις διαδρομές της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης. Ωστόσο, οι εικόνες της διακρίνονται από έντονα χρώματα, θερμά κατά βάση, εντείνοντας την αινιγματικότητα των έργων της.

Μπορείτε να αγοράσετε τη νέα ποιητική συλλογή του Δήμου Χλωπτσιούδη "κατάστιχα" από το cosmotebooks ή από το myebooks.gr

Η ποίηση μετά την υπαρξιακή στροφή της δεκαετίας του '70 και την ιδιωτικότητα του 1980, αναζήτησε την έκφρασή της στον απλό λόγο. Απεμπόλησε τους υπαρξιακούς συμβολισμούς και απεγκλωβίστηκε από τις ελιτίστικες αναζητήσεις του παρελθόντος. Αναζήτησε νέες εκφραστικές οδούς στον ελεύθερο στίχο μέσα από τη λιτότητα του θρυμματισμένου στίχου.

Ο μεγάλος στίχος και οι συνθέσεις μεγάλης έκτασης θεωρείται ότι δεν εκφράζουν αυτή την αφαιρετική εκφραστική πραγμάτωση. Ο λεκτικός, άλλωστε, πληθωρισμός του μεγάλου στίχου, επιβαρύνει συναισθηματικά μία σύνθεση χωρίς να επιτρέπει κάποια πρόσβαση στη στοχαστικότητα του ποιήματος (ας μην ξεχνάμε ότι η ποίηση πάντα στοχάζεται). Και όταν κινείται στα όρια της ερμητικότητας τότε το εξαγόμενο συναίσθημα φορτίζει υπέρμετρα το στίχο και λειτουργεί σε βάρος του ίδιου του υπαρξιακού προβληματισμού.

Ακολουθήστε μας

Εβόρα, του Κώστα Κρομμύδα

Εβόρα, του Κώστα Κρομμύδα

Τι είναι η Εβόρα και πώς μπορεί να τη βρει κανείς; Πώς θα βοηθήσει τον άνθρωπο η επαφή του με τη φύση και με ποιον τρόπο θ’ αλλάξει η ζωή του αν σεβαστεί το οικοσύστημα του οποίου αποτελεί αναπόσπαστο μέρος; Πόσο δυνατός είναι ο έρωτας της Αριάδνης και του Αντώνη;...

Ολική έκλειψη καρδιάς, της Μαρίας Παναγοπούλου

Ολική έκλειψη καρδιάς, της Μαρίας Παναγοπούλου

Η Αρετή, μέλος μιας δεμένης παρέας παιδιών, γνωρίζει τον Αντρέα και ξεμυαλίζεται μαζί του. Ένα βράδυ του Ιουλίου, εν πλω για την Τήνο, ο Αντρέας εξαφανίζεται και τίποτα δε θα είναι ξανά το ίδιο για κείνη. Πέντε χρόνια μετά, η Αρετή έχει προχωρήσει στη ζωή της κι έχει...

Σχετικά με το Τίποτα, του Woody Allen

Σχετικά με το Τίποτα, του Woody Allen

- γράφει η Λεύκη Σαραντινού - Το λιγότερο ιδιαίτερη, όσο και ιδιόρρυθμη θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε την αυτοβιογραφία του μεγάλου κωμικού ηθοποιού, σεναριογράφου και σκηνοθέτη Γούντι Άλεν, μια αυτοβιογραφία, η οποία έχει, όμως, το προνόμιο να είναι τόσο κωμική και...

Σκεπτικόν

Σκεπτικόν

Δολιχό ήττας θρόϊσμα ταλάνιζε την σκέψη, κάννες και υποκόπανοι όμηρο με κρατούν, μα δεν λογίστηκα ποτέ της έπαρσης την στέψη, θωπευτικά δεν ακουμπούν μονάχα οι νικηταί. Της αντοχής υπεροψία, ντύμα της ήττας γιορτινό. Πώς δεν ευδόκησες Επιθυμία! Τι μ’ απομένει να...

Ο βιβλιοπώλης του Σελινούντα, του Roberto Vecchioni

Ο βιβλιοπώλης του Σελινούντα, του Roberto Vecchioni

Τι συμβαίνει στην πόλη του Σελινούντα; Γιατί οι άνθρωποι έπαψαν να μιλούν και να βρίσκουν ακριβή νοήματα στις λέξεις; Τι σχέση έχει με αυτό η άφιξη ενός απρόσιτου και περίεργου βιβλιοπώλη αρκετά χρόνια πριν; Τι το ξεχωριστό είχε αυτός ο άνθρωπος και γιατί τον είχαν...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Ο βιβλιοπώλης του Σελινούντα, του Roberto Vecchioni

Ο βιβλιοπώλης του Σελινούντα, του Roberto Vecchioni

Τι συμβαίνει στην πόλη του Σελινούντα; Γιατί οι άνθρωποι έπαψαν να μιλούν και να βρίσκουν ακριβή νοήματα στις λέξεις; Τι σχέση έχει με αυτό η άφιξη ενός απρόσιτου και περίεργου βιβλιοπώλη αρκετά χρόνια πριν; Τι το ξεχωριστό είχε αυτός ο άνθρωπος και γιατί τον είχαν...

Άδακρυς γη

Άδακρυς γη

Δεν πότισα τότε, στης ανάγκης τον καιρό, και  Ξεράθηκε η γη μου  Το χώμα στέγνωσε και άνοιξαν ρωγμές, Διάβρωσης συμπτώματα Λουλούδια καν δεν πρόλαβαν να ανθίσουν Τα κατάπιε η άβυσσος  Φταίει το ότι δεν έκλαψα… ποτέ  Φταίει που τον πιο άγιο σπόρο δε φύτεψα… ποτέ  ...

Οι ντετέκτιβ της βεράντας, της Ιωάννας Μπαμπέτα

Οι ντετέκτιβ της βεράντας, της Ιωάννας Μπαμπέτα

Η Άννα και ο Δημήτρης επισκέπτονται τα Σαββατοκύριακα τον παππού και τη γιαγιά τους αντίστοιχα που μένουν στις απέναντι πολυκατοικίες κι έτσι γνωρίστηκαν. Μια μέρα διαπιστώνουν πως το σκυλί της γειτόνισσας της Άννας λείπει κι αρχίζουν τις έρευνες. Ποιος το πήρε και...

6 σχόλια

6 Σχόλια

  1. drmakspy

    Ίσως επειδή προσωπικά γράφω μάλλον παραδοσιακά, δεν μπορώ να θεωρήσω ποίηση μια παράθεση σκέψεων με “ψαγμένες” λέξεις, χωρίς μέτρο και ρυθμό… Συχνά δε τυχαίνει όσο και καλλιεργημένος να είναι κανείς να μην βγάζει το παραμικρό νόημα καθότι δεν υπάρχει καν μια στοιχειώδης σύνταξη… Ποιο συναίσθημα μπορεί να μεταδοθεί έτσι;;; Κι αν όντως κάτι μεταδίδει, σε ποιους;;; Σε λίγους εξίσου “ψαγμένους”;;; Τότε λυπάμαι αλλά ο σκοπός δεν επιτυγχάνεται… Συχνά είμαι σχεδόν βέβαιος ότι πολλοί από τους “αυλοκόλακες” σχολιάζουν με περισσή σπουδή και πάλι με “ψαγμένες” λέξεις κάποιο “”””ποίημα”””” που ουσιαστικά όχι μόνο δεν τους αρέσει πραγματικά αλλά ούτε και καταλαβαίνουν καν “τι θέλει να πει ο ποιητής”….

    Απάντηση
    • Δήμος Χλωπτσιούδης

      Περί σύγχρονης ποίησης αδυνατώ να απαντήσω σε ένα σχόλιο. Οι θέσεις μου είναι δημοσιευμένες πολλάκις για το ρόλο της και το ύφος το ποιητικό σε δοκίμιο, σε τούτη εδώ ακριβώς τη στήλη…
      Η ποίηση δεν κρύβεται πίσω από στείρες τεχνικές, αλλά στο συναίσθημα που εκφράζει η τέχνη και το μήνυμα που προωθεί…

      Απάντηση
  2. Ανώνυμος

    Κύριε Χλωπτσιούδη, εκτιμώ πολύ το έργο σας. Όσον αφορά την ποίηση της Άτης, θα διαφωνήσω μαζί σας σε κάποια σημεία. Καταρχάς είναι άδικο για μια τόσο ξεχωριστή φωνή να μπαίνει στο ίδιο καζάνι με τους περισσότερους νέους ποιητές της γενιάς της.
    Αν δεν ωθεί σε στοχασμό η ποίηση της Άτης, τότε θα πρέπει να μας υποδείξετε άλλες νεότερες φωνές που το κάνουν. Και σας θέτω το ερώτημα χωρίς καμία διάθεση να θίξω άλλους νέους ποιητές. Ο λόγος της αινιγματικός όπως είπατε, προβληματίζει. Βαθιά φιλοσοφικός. Οι στίχοι της μακροσκελείς όπως ταιριάζει στον ποιητικό λόγο ενός ερημίτη που σέρνει το βήμα του και κηρύττει αλήθειες. Θεατρικός ενίοτε, ταξιδεύει, χρωματίζει πτυχές της ζωής μας. Η ποίησή της δεν μας στερεί καθόλου το στοχάζειν. Αντιθέτως!
    Πολύ λυπάμαι που δεν εμβαθύνατε όσο θα έπρεπε!

    Στέλλα Κ.

    Απάντηση
    • Δήμος Χλωπτσιούδης

      Στέλλα, δεν κατάλαβα από πού εξάγατε το συμπέρασμα ότι υποβίβασα την ποιητική της Σολέρτη. Κάθε άλλο. Και δεν έκρινα πως χάνεται ο στοχασμός. Κάθε άλλο. Η ποίηση πάντα στοχάζεται.
      Διαφωνώ ωστόσο με τον λεκτικό πληθωρισμό. Μάλλον είναι υπέρ της λιγότερης έκφρασης, χωρίς όμως να γίνει κρυπτική, αλλά και χωρίς να μετουσιώνεται σε πολυδαίδαλα σχήματα, εικόνες και μηνύματα… Θεωρώ ότι η λιτότητα όπως αναπτύχθηκε την τελευταία δεκαετία μπορεί να αποδώσει αρτιότερα τα ίδια μηνύματα και βαθύτερο συναίσθημα

      Απάντηση
  3. Μάχη Τζουγανάκη

    […]Βέβαια, υπάρχουν ποιητές προικισμένοι με αξιοθαύμαστο κριτικό ταλέντο. Υπάρχουν και άλλοι, που δε βγαίνουν ποτέ από τα όρια που τους έχει θέσει η Ποίηση. Το δικό μου αμάρτημα – και πείσμα – είναι ότι, χωρίς ν’ ανήκω στους πρώτους, αρνήθηκα να συμμορφωθώ με τους δεύτερους πιστεύοντας ότι αυτά που κατά κανόνα είναι απαγορευμένα σ΄ένα νόμιμο δοκιμιογράφο, επειδή αποτελούν τεκμήρια κακού ύφους, σ΄έναν ποιητή που θέλει, οπουδήποτε και αν μετατοπίζεται, να μένει εκείνος που πραγματικά είναι, μπορεί όχι μόνο να του συγχωρεθούν, αλλά ίσως-ίσως και να προσγραφούν στο ενεργητικό του.

    Κάτι περισσότερο:θα έλεγα ότι είναι χρέος του ποιητή, ακόμη και στον χώρο αυτόν, το γεωδαιτημένο από τα όργανα ακριβείας που διαθέτει η σκέψη, ν’ αποτολμά κινήματα της ψυχής αιφνιδιαστικά και ανεξέλεγκτα· να προκαλεί επεμβαίνοντας μες στη σύνταξη, πρωτοδοκίμαστους κλυδωνισμούς · το ύφος του, η γλώσσα του, ν’ αποκτούν κάτι από το σκίρτημα του νεανικού οργανισμού, τη φορά του πουλιού προς τα ύψη. […]

    Οδυσσέας Ελύτης, “Ανοιχτά Χαρτιά”

    Απάντηση
    • Δήμος Χλωπτσιούδης

      Εγώ θα συνέχιζα σημειώνοντας ότι ο κριτικός δεν είναι δικαστής-δεσπότης. Όποτε προσπάθησαν να ορίσουν τους κανόνες, πάντα οδηγούσαν σε μορφές λογοκρισίας και πάντα αποτύγχαναν (απόδειξη πολλοί κλασικοί πια ποιητές). Ο κριτικός οφείλει να αναζητεί την καινοτομία, το διαφορετικό που προωθεί την ποιητική τέχνη και πάντα την κρατά δεμένη με την κοινωνία απομακρύνοντας τον ελιτισμό και την κρυπτικότητα.

      Απάντηση

Υποβολή σχολίου