Κατερίνα Λιάτζουρα
Βακχικόν
ISBN:978-618-5286-04-08
Έχουμε γράψει και παλαιότερα ότι μολονότι η «ποίηση της αγανάκτησης» δεν εκφράζει κάποια κοινωνική αναζήτηση με σαφή οραματικό στόχο, διατηρεί όμως έναν αυστηρό κριτικό προσανατολισμό που εκθέτει μία κοινωνική αγωνία. Αν και συχνά τούτη η ποιητική πορεία έχει έναν επικαιρικό χαρακτήρα, ο οποίος αντιστέκεται σε μία βαθύτερη θέαση τόσο της αγωνίας όσο και του διαχρονικού της βάθους, χαρακτηρίζεται από μία αυστηρή κριτική ματιά και μία ιδιαίτερη ποιητική ειλικρίνεια που αποτυπώνει τα συναισθήματα απογοήτευσης ή μελαγχολίας της κοινωνίας συνολικά.
Σε αυτό το κλίμα εντάσσεται και η δεύτερη ποιητική συλλογή της Κατερίνας Λιάτζουρα «αποκαΐδια ηθικής» (βακχικόν, 2017). Η ποίηση της Λιάτζουρα κινείται στο χώρο της κοινωνικής αγωνίας με υπαρξιακά χαρακτηριστικά και έντονο το στοιχείο της ειρωνείας. Το υπαρξιακό συναντά το κοινωνικό και το ατομικό συνδέεται με το συλλογικό (κούραση, ανήλιαγες φανφάρες, εξορκισμός) σαν να είναι η κοινωνία μία οικογένεια (συνένοχος).
Η σύμπλευση του υπαρξιακού και του κοινωνικού (εξορκισμός, φωνές ανθρώπινες, ο Δυτικός, ρομφαία νεκροταφείο, η μάνα) προσδίδει έναν στοχαστικό χαρακτήρα που ξεπερνά το επικαιρικό, αν και ορισμένες φορές η στιγμιαία έμπνευση του επίκαιρου περιορίζει την ποιητική ουσία και υποβιβάζει την ποίηση σε πολιτική ρητορεία (πρώτη φορά αριστερά, Ριτσώνα camp, λίζινγκ, άγρα ψήφων, φύλλο συκής, κατήφορος). Ας μη λησμονούμε ότι η τέχνη διακρίνεται από την μετάλλαξη του επίκαιρου σε διαχρονικό σύμβολο και αυτό το αντιλήφθηκαν όλοι οι “πολιτικοί” ποιητές.
Δυναμικές εικόνες (έπαρση, ηλιόφωτη πέτρα, νεκροταφείο, συνένοχος, αμαρτία, φωνές ανθρώπινες), που θεμελιώνονται πάνω σε πρωτότυπα ρηματικά ή ονοματικά σύνολα που ισορροπούν σε έναν λόγο προφορικό, πλάι σε ηχητικές εικόνες (θριαμβικά εγκαύματα, φωνές ανθρώπινες, συνένοχος, φύλλο συκής) εκφράζουν μία πηγαία απογοήτευση για το παρόν (θριαμβικά εγκαύματα) και συνάμα μία επιθυμία για αντίσταση (δώρο σπερματικό). Απογοητευμένη βλέπει όνειρα και σχέδια να ποδοπατούνται (δώρο σπερματικό, αμαρτία, θριαμβικά εγκαύματα). Ταυτόχρονα, καταγράφει την άσχημη εικόνα της Αθήνας (πουτάνα Αθήνα) που την ταλαιπωρεί κι άλλοτε μία Αθήνα πολιτική (πλατεία Συντάγματος 2011) και συγκρουσιακή (μορφές ανθρώπων, ηλιόφωτη πέτρα).
Χαρακτηριστικό, ωστόσο, της ποιητικής της Λιάτζουρα είναι η ποιητική ειρωνεία (αμαρτία) που εκφράζεται είτε στο πλαίσιο ενός ποιητικού ψεδοδιαλόγου είτε προς το τέλος κλιμακώνοντας τη συναισθηματική ένταση και τον βαθύ πόνο (νεκροταφείο, κατήφορος, λίζινγκ, ερπετά) και με την αντίθεση–έκπληξη στο επιμύθιο (μητρική ευχή, ανακύκλωση, ο πρόσφυγας του Αιγαίου, Ειδομένη, Ριτσώνα camp, δελτίο ειδήσεων, κρυπτόλεξο, σκύλευση).
Άλλοτε η ειρωνεία γίνεται δηκτικός σαρκασμός απέναντι σε μικροαστικές συμπεριφορές υποταγής και αποπροσανατολισμού (ερπετά, λίζινγκ, πρώτη φορά αριστερά). Και έχει ενδιαφέρον ότι ειρωνεία τούτη εκφράζεται με το β’ πρόσωπο αφήνοντας σε απόσταση τον τιμητή/ποιήτρια ως μη συμμέτοχο στις στάσεις αυτές. Ειρωνεία, άλλωστε, κρύβεται και πίσω από ποιητικές αναζητήσεις γύρω από μία αφηρημένη έννοια -κατά το παράδειγμα της Κικής Δημουλά με σαφές όμως πολιτικό χαρακτήρα (η αλήθεια, Δημοκρατία, δυστροπία).
Μα πάντα η ειρωνεία εκθέτει τον πόνο και τη βαθιά αγωνία της δημιουργού για το κοινωνικό σύνολο. Η οργισμένη κριτική ξεχειλίζει μία σπάνια ποιητική ειλικρίνεια και μία βαθιά ευαισθησία και αγωνία για το μέλλον της κοινωνίας (ο παραλογισμός της προσφυγιάς, σκύλευση, δελτίο ειδήσεων, προσκυνητές, Ριτσώνα camp, Ειδομένη, πρόσφυγες του Αιγαίου).
Άξιοι αναφοράς όμως είναι και οι τίτλοι που χρησιμοποιεί η ποιήτρια. Συνήθως πρόκειται για μία λέξη από το επιμύθιο, δημιουργώντας έναν κύκλο που προϊδεάζει συναισθηματικά τον ακροατή για το ποίημα και το περιεχόμενό του. Η πλειονότητά τους είναι μονολεκτικοί τίτλοι αποτελούμενοι από άναρθρα ουσιαστικά και σπανιότερα από κάποιο ονοματικό σύνολο ή φράση.
0 Σχόλια