–

γράφει η Ανθή Λεκάτη

–

Ο Παδούρα έχει γράψει ένα μυθιστόρημα- ύμνο στην αξία της τέχνης, της ελευθερίας και της διαφορετικότητας- που οικοδομείται στα θεμέλια τεσσάρων αρχικά παράλληλων και στη συνέχεια διασταυρούμενων ιστοριών, που διαδραματίζονται σε διαφορετικές ιστορικές στιγμές. Η πρώτη ιστορία ξεκινά το 1939 με βασικό χαρακτήρα τον Ντάνιελ Καμίνσκι, έναν νεαρό Πολωνοεβραίο που μεγαλώνει με τον θείο του στην Κούβα, η δεύτερη το 2007 όπου συναντάμε τον γιο του, Ελιάς Καμίνσκι, να ζητά τη βοήθεια του Μάριο Κόντε, τον γνωστό πρώην αστυνομικό –ντεντέκτιβ που πρωταγωνιστεί σε πολλά βιβλία του Παδούρα, η τρίτη μας πάει πίσω στο 1643 στο Άμστερνταμ και σ’ έναν επίσης νεαρό Εβραίο τον Ελιάς Αμπρόσιους, μαθητή του μεγάλου Ολλανδού ζωγράφου Ρέμπραντ, Δάσκαλο όπως τον φωνάζουν όλοι, και η τέταρτη πάλι στην Κούβα το 2008 με τον Κόντε να προσπαθεί να εξιχνιάσει την εξαφάνιση μίας νεαρής emo. Τι κοινό έχουν όλοι αυτοί; Πρώτον: οι ζωές τους έχουν διαμορφωθεί και καθοριστεί σε μεγάλο βαθμό από έναν πίνακα του Ρέμπραντ που αναπαριστά το πρόσωπο του Χριστού με τα χαρακτηριστικά ενός νεαρού Εβραίου. Δεύτερον: είναι όλοι με τον τρόπο τους αιρετικοί.

Ο Παδούρα, με όχημα την αναζήτηση του χαμένου πίνακα του Ρέμπραντ και τις δολοφονίες που γίνονται για χάρη του, διαπερνά το δραματικό παρελθόν των Εβραίων αφηγούμενος πραγματικά γεγονότα μέσα από την δική του μυθιστορηματική οπτική, μιλά για την τέχνη και την ζωγραφική που ξεπερνά θρησκείες, δόγματα και κοινωνικούς περιορισμούς, φέρνει στο προσκήνιο τα διαφορετικά και συγκρουόμενα πρόσωπα της Κούβας, αναδεικνύοντας κυρίως τα προβλήματα της νεότερης κουβανέζικης γενιάς που κουβαλά το ιστορικό βάρος των κοινωνικών αλλαγών. Γι’ αυτό όμως που ουσιαστικά μιλά είναι η ατομική ελευθερία, η προσωπική υπέρβαση και ο σπόρος της αμφισβήτησης που μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο στα μεγαλύτερα επιτεύγματα.

Το βιβλίο δεν μπορεί να το κατατάξει κανείς σε μία μόνο κατηγορία: είναι αστυνομικό, είναι ιστορικό, φιλοσοφικό, πολιτικό, θρησκευτικό και πάει λέγοντας αποδεικνύοντας για πολλοστή φορά πως την αστυνομική λογοτεχνία δεν την αφορά μόνο το έγκλημα, αλλά κάτι πολύ περισσότερο από αυτό. Είχε πει ο Παδούρα σε συνέντευξη για τις Κεραίες της εποχής μου (Καστανιώτης, 2013): «Προσπαθώ να γράψω ένα αστυνομικό στο οποίο οι λογοτεχνικές αξίες να είναι πιο σημαντικές από τη διερεύνηση μίας δολοφονίας, από τη διαλεύκανση ενός μυστηρίου. Αυτά παραμένουν σε δεύτερο επίπεδο. Και υπάρχει ένα επίπεδο κοινωνικό, ένα επίπεδο αισθητικό, που βρίσκονται στο πρώτο επίπεδο[…] Ειδικά όμως στην περίπτωση της Κούβας, ήξερα ότι γράφοντας ένα αστυνομικό μυθιστόρημα τοποθετούσα τον εαυτό μου κατευθείαν στη σκοτεινή πλευρά της πραγματικότητας.»

Το βιβλίο αριθμεί 800 σελίδες. Σε κάποιους οι σε βάθος αφηγήσεις του, ειδικά σε δύο-τρία σημεία, φαίνονται κουραστικές. Προσωπικά εγώ τις απόλαυσα γιατί περιείχαν συμπυκνωμένη γνώση σχετικά με ορισμένα ιστορικά γεγονότα των Εβραίων ή σχετικά με τη ζωή του Ρέμπραντ στο Άμστερνταμ, που μου ήταν άγνωστα. Άλλωστε η αφηγηματική δεινότητα του συγγραφέα που συνδυάζεται με βαθιά μελέτη και γνώση του αντικειμένου, δημιουργούν ένα πολυεπίπεδο σύμπαν χαρακτήρων και ιστοριών από το οποίο δύσκολα απομακρύνεται κανείς.

Ο Παδούρα, γέννημα θρέμμα της Κούβας, θεωρείται ένας από τους κορυφαίους συγγραφείς παγκοσμίως, πολυμεταφρασμένος και πολυβραβευμένος. Έχει γράψει μεταξύ άλλων το υπέροχο Ο άνθρωπος που αγαπούσε τα σκυλιά, που για μένα βρίσκεται ανάμεσα στα δέκα καλύτερα βιβλία που έχω διαβάσει.