Αλέξανδρος Αραμπατζής
Κώστας Κρεμμύδας
Μανδραγόρας
ISBN: 978-960-9476-84-3

Ο διάλογος μεταξύ ποιητών είναι κάτι συνηθισμένο. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που ένας ποιητής απαντά με ένα ποίημά του στη σύνθεση ενός ομοτέχνου του. Χαρακτηριστικός είναι ο ποιητικός διάλογος μεταξύ του Νίκου Εγγονόπουλου (Ποίηση 1948) και του Μανόλη Αναγνωστάκη (Στον Νίκο Ε… 1949), ενώ ανάλογα φαινόμενα έχουμε αρκετά ακόμα, μολονότι δεν εμφανίζονται άμεσα ως διάλογος.

Αν και παλαιότερα τούτο απαιτούσε ένα χρονικό διάστημα, σήμερα φαντάζει ευκολότερο λόγω της συμπίεσης του χρόνου που επέφερε το διαδίκτυο· μάλιστα το τελευταία μειώνοντας και τις αποστάσεις επέτρεψε και πολλούς on line πειραματισμούς αυτού του είδους.

Τι γίνεται όμως όταν ο ποιητικός διάλογος εμφανίζεται στην ίδια συλλογή, σελίδα τη σελίδα; Αυτή την ρηξικέλευθη οπτική έφεραν επισήμως στη νεοελληνική γραμματεία οι Αλέξανδρος Αραμπατζής και Κώστας Κρεμμύδας με τη μακρότιτλη συλλογή τους «ποιήματα μικρόσωμα, άσωτα και φαντασμένα στα όρια του πολίτικαλ κορέκτ» (Μανδραγόρας, 2014).

Στην ουσία πρόκειται για έναν πολιτικό σουρεαλιστικό διάλογο μεταξύ των δύο ποιητών. Στη συλλογή αυτό που διακρίνεται είναι ακριβώς το δηκτικό ύφος. Αν και διαχέεται η αίσθηση της αστειότητας, του ποιητικού παιχνιδίσματος, μία προσεκτικότερη ανάγνωση στα μηνύματα, δείχνει ότι το “παιχνίδι”, είναι ένα διαλογικό μανιφέστο. Όλα μπαίνουν στο στόχαστρο του σαρκασμού τους, ακόμα και οι ίδιοι· κοινωνικές καταστάσεις και μία μεγάλη ποικιλία προσώπων εκτίθενται μέσα σε έναν σκωπτικό στίχο που ξεχωρίζει για τον εσωτερικό του ρυθμό.

Η γλώσσα τους είναι ρεαλιστικά καθημερινή· αθυρόστομη με μία αριστοφανική διάθεση και με την τραχύτητα του προφορικού λόγου “δεν αφήνει τίποτα όρθιο”. Η σκληρότητα της κοινωνίας (σελ. 62, 49), ο ρατσισμός (σελ. 42), οι πολιτικοί και η πολιτική (σελ. 31) με την αστυνομική βία (σελ. 20, 21) δεν αφήνουν κανένα περιθώριο για μικροαστικούς καθωσπρεπισμούς.

Σε αυτήν ακριβώς την ψευδή σοβαροφάνεια και τον αστικό κώδικα συμπεριφοράς, οι δύο ποιητές επιτίθεται με μία αριστοφανική διάθεση συνδυάζοντας το παράλογο με τον -φενάκη- ατημέλητο στίχο. Στον παραλογισμό της εποχής απαντούν με το δικό τους παράλογο στίχο· με βαθιές υπερρεαλιστικές ρίζες ειρωνεύονται τις αυταπάτες και τις πλαστές ανάγκες (σελ. 39).

Οι ποιητές επιστρατεύουν κάθε λογοτεχνικό σχήμα προκειμένου να στηρίξουν τη μελωδικότητα του στίχου. Ο στιχουργικός ρυθμός στηρίζεται στην πλούσια γλώσσα και την ριζοσπαστική έκφραση των δύο δημιουργών. Εκτός από τους ομοιοτέλευτους ή ομοιοκατάληκτους στίχους ξεχωρίζουν οι ομόηχοι φθόγγοι στο εσωτερικό των στίχων ή τα παρώνυμα και οι παρηχήσεις. Ωστόσο, δε λείπουν οι γλωσσικοί πειραματισμοί με όμοια γράμματα (σελ. 51, 53) ή ο υπερρεαλιστικός γλωσσοκεντρισμός (σελ. 68). Συχνά υιοθετούν και τις επαναλήψεις που ενισχύουν με την επιβαλλόμενη έμφαση το συναίσθημα προσφέροντας μουσικότητα (σελ. 60, 58, 63, 66).

Το παράλογο αξιοποιείται για να σημειωθεί ο παραλογισμός της εποχής. Ενισχύει τη σαρκαστική διάθεση φέρνοντας χαμόγελα στα χείλη των αναγνωστών, ωσάν επιθεωρησιακή ποίηση. Πρόσωπα της επικαιρότητας που στιγμάτισαν τον τόπο, τηλεοπτικά ή πολιτικά, στηλιτεύονται, χωρίς προσχήματα (σελ. 11, 55, 65).