γράφει ο Πάνος Τουρλής

Ο Γιάννης Πανούσης, καθηγητής Εγκληματολογίας και Σωφρονιστικής, έγραψε μια συλλογή ποικίλων και διαφορετικών από το συνηθισμένο αστυνομικών διηγημάτων. Μικρά και λίγο μεγαλύτερα κείμενα, με ποικίλες κεντρικές ιδέες και πλοκές, ανατρεπτικά και ενδιαφέροντα, μας συστήνουν τον Φάνη Κρέμο, έναν εγκληματολόγο που δε χρησιμοποιεί βία ή όπλο, δε σκοτώνει. Αντιθέτως, μελετάει, στοχάζεται, αναλύει, συνθέτει και αναζητά τα γεγονότα που οδήγησαν στο έγκλημα και τα αισθήματα του δράστη. Δεκαέξι μικρές ιστορίες το πολύ μέχρι έξι σελίδες, που ποικίλουν σε πλοκή και ύφος αλλά έχουν έναν κοινό παρονομαστή: η μοίρα παίζει παιχνίδια σε αθώους και ενόχους.

Μια μυστηριώδης έκρηξη στη βραχονησίδα απέναντι από το Νησί των Αναθεμάτων, όπου ο μόνος επισκέπτης είναι ο κυρ-Πάνος ο ψαράς με τη βάρκα του, ένας άνθρωπος πηγαίνει στην Τήνο και μπλέκεται σε μια αυτοκτονία που δείχνει δολοφονία, τρία σχεδιάσματα για νέους αστυνομικούς συγγραφείς που αρέσει στον Κρέμο να γράφει, μια δολοφονία στο δημαρχείο Χολαργού λίγο πριν ξεκινήσουν τρεις διαφορετικές εκδηλώσεις στον χώρο, ένα μυστηριώδες μπουκάλι στη θάλασσα που βάζει έναν ψαρά να δολοφονήσει αγαπημένους του ανθρώπους ώστε να πραγματοποιηθεί μία ευχή του, ένας επίδοξος αστυνομικός συγγραφέας που μπλέκεται σε βανδαλισμό δημόσιας περιουσίας, ένα πτώμα θαμμένο από χρόνια που φέρνει στο φως μια εταιρεία αγροτουριστικών επενδύσεων και τις ανορθόδοξες μεθόδους της για απόκτηση γης και άλλες περιπέτειες δημιουργούν την ιδανική συντροφιά για όσους θέλουν να διαβάζουν μικρά κείμενα και να μη χάνονται σε αναλύσεις και κίνητρα για ένα έγκλημα. Ο εγκληματολόγος δεν πρωταγωνιστεί σε όλα, είναι όμως πάντα εκεί με τον έναν ή τον άλλον τρόπο και συμβάλλει στη λύση των αινιγμάτων ή στον εμπλουτισμό των στοιχείων με την οξυδερκή του ματιά.

Στη συλλογή, οι κλασικές δομές του αστυνομικού διηγήματος εναλλάσσονται με αλληγορίες και σουρεαλιστικά κείμενα, ακόμη και με δείγματα επιστημονικής φαντασίας, και συμπληρώνονται από μερικές σκέψεις του συγγραφέα πάω στο είδος εν είδει επίμετρου. Σε όλα έχουμε σασπένς και εκπλήξεις, κάποια μου φάνηκαν ενδιαφέροντα, κάποια απότομα, βεβιασμένα ή και ημιτελή ενώ τα περισσότερα δεν είχαν εμβάθυνση στους χαρακτήρες, κάτι αναμενόμενο λόγω της μικρής τους έκτασης. Γρήγορα, ανατρεπτικά, σύντομα, κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον και κάθε φορά μπλέκουμε σε μια διαφορετική περιπέτεια. Μου άρεσε πολύ «Η συνωμοσία του 17», όπου ένα έγκλημα διαπράττεται στο δημαρχείο Χολαργού την ώρα ενός πολιτικού γάμου, μιας παρουσίασης βιβλίου αστυνομικής λογοτεχνίας και μιας εκδήλωσης αριστερίστικης οργάνωσης. Ο συγγραφέας αναλύει παράλληλα τους εμπλεκόμενους από κάθε γεγονός, βρίσκει κοινά στοιχεία κι ενώ στην αρχή δείχνουν άσχετες αυτές οι εκδηλώσεις μεταξύ τους αρχίζουν να διαφαίνονται κάποιοι συνδετικοί κρίκοι. Από την άλλη, με συγκίνησε το «Στο μπουκάλι κρύβεται η μοίρα…», όπου ένας ψαράς σκοτώνει αγαπημένα του πρόσωπα με την ελπίδα να πραγματοποιηθεί μια κρυφή του ευχή. Με συντομία, δωρικότητα και κοφτές φράσεις, ένας ήσυχος, αταύτιστος άνθρωπος μετατρέπεται σε εγκληματία προσμένοντας κάτι που τελικά δε θα του βγει σε καλό. Ποιος στέλνει τα μηνύματα και σε τι αποσκοπεί; Ένα διήγημα που τονίζει με μαεστρία το «Πρόσεξε τι εύχεσαι».

«Ο Φάνης Κρέμος δεν πυροβολεί και δεν σκοτώνει» είναι μια ενδιαφέρουσα συλλογή αστυνομικών διηγημάτων που ποικίλουν σε περιεχόμενο, πλοκή, στυλ και έκφραση. Το μικρό τους μέγεθος και οι ανατρεπτικές εξελίξεις που περιέχουν κράτησαν αμείωτο το ενδιαφέρον μου και ομολογώ πως δε σταμάτησα να διαβάζω μέχρι να φτάσω στο τελευταίο κείμενο!