Το δράμα της λήψης αποφάσεων
Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου
Κριτήριο Αξιολόγησης
–
Κείμενο I: Το δράμα της λήψης αποφάσεων
Κάθε χρόνο εκατομμύρια νέοι πρέπει να αποφασίσουν τι θα σπουδάσουν στο πανεπιστήμιο. Πρόκειται για μια πολύ σημαντική και πολύ δύσκολη απόφαση. Δέχεσαι πιέσεις από τους γονείς, τους φίλους και τους καθηγητές σου, οι οποίοι έχουν διαφορετικές απόψεις και συμφέροντα. Έχεις επίσης να αντιμετωπίσεις τους φόβους και τις φαντασιώσεις σου. Η κρίση σου συσκοτίζεται και χειραγωγείται από χολιγουντιανές ταινίες, μυθιστορήματα της σειράς και εκλεπτυσμένες διαφημιστικές καμπάνιες. Είναι πολύ δύσκολο να κάνεις μια σωστή επιλογή γιατί δεν ξέρεις τι χρειάζεται για να πετύχεις σε κάθε επάγγελμα και δεν είναι σίγουρο πως έχεις μια ρεαλιστική εικόνα για τις δυνάμεις και τις αδυναμίες σου. Τι χρειάζεται για να πετύχεις ως δικηγόρος; Πώς λειτουργώ υπό πίεση; Είμαι καλός στην ομαδική δουλειά;
Μια φοιτήτρια μπορεί να πάει στη νομική επειδή έχει ανακριβή εικόνα για τις ικανότητές της και μια ακόμα πιο στρεβλή άποψη για την πραγματική δουλειά του δικηγόρου (δεν εκφωνείς δραματικούς λόγους και φωνάζεις όλη μέρα «Ένσταση, κύριε πρόεδρε!»). Στο μεταξύ, η φίλη της αποφασίζει να εκπληρώσει το παιδικό της όνειρο και να κάνει σπουδές επαγγελματικού χορού, παρότι δεν έχει την απαραίτητη σωματοδομή και πειθαρχία. Χρόνια αργότερα μετανιώνουν κι οι δυο πικρά για τις επιλογές τους. Στο μέλλον θα μπορούμε να βασιζόμαστε στην Googleγια τέτοιου είδους επιλογές. Η Googleθα μπορεί να μου πει ότι θα έχανα το χρόνο μου στη νομική ή στη σχολή μπαλέτου – αλλά ότι θα γινόμουν ένας θαυμάσιος (και πολύ ευτυχισμένος) ψυχολόγος ή υδραυλικός.
Όταν η τεχνητή νοημοσύνη θα αρχίσει να παίρνει καλύτερες αποφάσεις για τη σταδιοδρομία και ίσως και για τις σχέσεις μας, η αντίληψή μας για την ανθρωπότητα και για τη ζωή αναγκαστικά θα αλλάξει. Οι άνθρωποι σκέφτονται τη ζωή σαν ένα δράμα που αφορά τη λήψη αποφάσεων. Η φιλελεύθερη δημοκρατία και ο καπιταλισμός της ελεύθερης αγοράς βλέπουν το άτομο σαν έναν αυτόνομο φορέα που κάνει διαρκώς επιλογές σχετικά με τον κόσμο. Τα έργα τέχνης -είτε πρόκειται για θεατρικά του Σαίξπηρ, μυθιστορήματα της Τζέιν Όστεν ή φτηνιάρικες κωμωδίες του Χόλιγουντ- συνήθως περιστρέφονται γύρω από κάποια κρίσιμη απόφαση που πρέπει να πάρει ο ήρωας. Να ζει κανείς ή να μη ζει; Να παντρευτώ τον κ. Κόλινς ή τον κ. Ντάρσι;
Τι θα απογίνει αυτή η άποψη για τη ζωή καθώς θα βασιζόμαστε για τις επιλογές μας όλο και περισσότερο στην τεχνητή νοημοσύνη; Για την ώρα εμπιστευόμαστε το Netflixγια να μας προτείνει ταινίες και τους Χάρτες Googleγια να διαλέξουν αν θα στρίψουμε δεξιά ή αριστερά. Όταν όμως θα αρχίσουμε να βασιζόμαστε στην τεχνητή νοημοσύνη για να αποφασίσουμε τι θα σπουδάσουμε, πού θα εργαστούμε και ποιον να παντρευτούμε, η ανθρώπινη ζωή θα πάψει να είναι ένα δράμα αποφάσεων. Οι δημοκρατικές εκλογές και οι ελεύθερες αγορές δεν θα έχουν πια πολύ νόημα. Το ίδιο και οι θρησκείες και τα έργα τέχνης. Φανταστείτε την Άννα Καρένινα να βγάζει το κινητό της και να ρωτάει τον αλγόριθμο του Facebookαν πρέπει να μείνει παντρεμένη με τον Καρένιν ή να κλεφτεί με τον γοητευτικό κόμη Βρόνσκι.
Καθώς η αυθεντία θα περνάει από τους ανθρώπους στους αλγόριθμους μπορεί να πάψουμε να βλέπουμε τον κόσμο σαν πεδίο αυτόνομων ατόμων που αγωνίζονται να κάνουν τις σωστές επιλογές.
YuvalNoahHarari, 21 μαθήματα για τον 21ο αιώνα, Εκδόσεις Αλεξάνδρεια
Για να δείτε ολόκληρο το κριτήριο κλικ εδώ!
Για να δείτε όλα τα κριτήρια αξιολόγησης κλικ εδώ!
–
