Αντώνης Βερούχης
μτφρ: Αγγελική Δημουλή
Vakxikon.gr
ISBN: 978-618-5144-44-9

Οι κοινωνικές επιπτώσεις της κρίσης αποκαλύπτονται περισσότερο από οπουδήποτε στα αστικά κέντρα. Αυτά -και όσο μεγαλύτερη η πόλη τόσο εντονότερη η εικόνα- αποτελούν το χώρο όπου οι συνέπειες κάνουν πιο αισθητή την εμφάνισή τους με τη μαζικότητα, δίχως στολίδια και ρητορικές ωραιοποίησης.

Η ποίηση της αγανάκτησης, πιο “κοινωνική” από τις προηγούμενες γενιές, αποτυπώνει στον ποιητικό φακό από την αρχή ακριβώς τούτες τις εικόνες. Σε αυτή την αγανακτισμένη ποιητική εντάσσεται και η πρώτη συλλογή του Αντώνη Βερούχη, «τα χρόνια της κρίσης» (Vakxikon.gr, 2015). Πρόκειται για μία δίγλωσση έκδοση (μτρφ από τα αγγλικά από την Αγγελική Δημουλή) συνοδευόμενη από ένα μικρό ασπρόμαυρο φωτογραφικό ένθετο του ποιητή που αποτυπώνει το άστυ στα χρόνια της κρίσης.

Ο Βερούχης υιοθετεί μία φαινομενικά “πρόχειρη” γραφή. Δίχως στίχους, με πεζολογικά χαρακτηριστικά που μάλλον θα ενέτασσαν την ποιητική του εκτός στιχουργικής, αντικρούει την ωμότητα της εποχής μας με ακόμα πιο βάρβαρες εικόνες. Η ποίηση του Βερούχη έρχεται ως απάντηση στις κυνικές διαπιστώσεις. Αγγίζει την καρδιά και την ουσία της αστικής ζωής “αδιαφορώντας” για την “ομορφιά της ποίησης”.

Νατουραλιστικά αποκαλύπτει τη σαπίλα και την ασθένεια της μητρόπολης της κρίσης χαρακώνοντας την ψυχή του αναγνώστη. Ωμές και σκληρές εικόνες, με πεζολογική γραφή και κυρίαρχη την αμεσότητα ενός φενάκη πρόχειρου σχεδιάσματος, προκαλούν τη μήνιν μας για την κατάντια της κοινωνίας.

Η εικονοπλασία του Βερούχη είναι πλούσια, σχεδόν κινηματογραφική· γεμάτη κίνηση, συχνά ιλιγγιώδους ταχύτητας, και οχλαγωγία· μουσικές, διαδηλώσεις, κυκλοφοριακό και καρναβαλικά γλέντια γεμίζουν με ήχο τις εικόνες του. Μερικές φορές το κεντρικό μήνυμα “χάνεται” μέσα στο μέγεθος των συνθέσεων. Ωστόσο, ο ίδιος ο ποιητής αδιαφορεί για κάποιο “κεντρικό μήνυμα”. Το δικό του μήνυμα είναι η κατάντια της πόλης, όπως αποτυπώνεται στον ποιητικό του φακό.

Προτιμά την τραχύτητα της εικόνας, την αμεσότητα της γλώσσας, χωρίς στιχουργικά τεχνάσματα. Η ποικιλία των ποιητικών υποκειμένων δίνει μία αίσθηση θεατρικού μονολόγου. Το εξομολογητικό ύφος εναλλάσσεται με το αφηγηματικό και τον ψευδοδιάλογο με τον αναγνώστη. Η προφορικότητα και τα πεζολογικά χαρακτηριστικά μετατρέπουν με αμεσότητα τις πλούσιες εικόνες σε συναίσθημα οργής και μία ιδιότυπης απογοήτευσης που συμπλέκεται με την αναζήτηση της ευκαιρίας για δραπέτευση κι έρωτα.

Η εικαστική του είναι σκοτεινή, νυχτερινή, δίχως όμως να υστερεί σε χρωματικό πλουραλισμό. Η κοινωνική δυσωδία που αναδύεται στα χρόνια της κρίσης (τζόγος, ουσιοεξάρτηση, βία και καταστολή, φτώχεια και μετανάστευση, άστεγοι, μοναξιά κι αλλοτρίωση) συνδέεται με τη βρωμιά της ίδιας της πόλης. Το κυκλοφοριακό, η ηχορύπανση, η κυριαρχία του τσιμέντου σε βάρος του φυσικού περιβάλλοντος, η βία της απομόνωσης και του περιθωρίου στολίζουν τα ποιητικοπεζογραφικά του κάδρα.

Πλάι στις χωματερές ανθρώπινων ψυχών που κρύβονται στα σκοτάδια της νύχτας, κρύβονται απορρίμματα κι όνειρα που πνίγονται στο αλκοόλ, την παρηγοριά της ηρωίνης και την καταστολή. Η πρωτεύουσα της κρίσης τρέφεται από τη δυστυχία και την αποξένωση των πολιτών· ωστόσο, σε τούτο το άστυ οι άνθρωποι καταφέρνουν να έρθουν κοντά, να ερωτευτούν, να αγκαλιαστούν ακόμα και μέσα στις σκληρότερες δοκιμασίες.

Η ποιητική Αθήνα του Βερούχη ζει με δανεικές αναμνήσεις, χωρίς κατοίκους, αλλά με επισκέπτες που θυμίζουν ομηρικούς μνηστήρες. Αρχαία μνημεία ερωτοτροπούν με μοντέρνες άχρωμες κατασκευές δανείζοντας αίγλη από το παρελθόν και αυτάρεσκη -εθνική, θα λέγαμε- μνήμη. Απλώνει το καταχρηστικό σώμα της στους οικιακούς καναπέδες και τους καρναβαλικούς εορτασμούς άφθονου αλκοόλ μέσα σε έναν νεόκτιστο κόσμο που διασπάται σε ατομικά/οικογενειακά κομμάτια κρίσης.

Η ποίηση της αγανάκτησης γίνεται η φωνή της πόλης. Η τραχύτητα του Βερούχη την μετατρέπει σε μία μολότωφ που ανάβει σε φιέστες εποχιακές ή στο σαλόνι ενός απομονωμένου και φοβισμένου ζευγαριού που ερωτεύεται. Τη στιγμή που η συνείδηση του αστού κατοίκου κλειδώνεται μέσα σε τοίχους γεμάτους ανούσιες εικόνες και παραστάσεις παρακμής, η ποίηση του Βερούχη λειτουργεί ως κραυγή αγανάκτησης, φωνή αντιεξουσιαστική, που νατουραλιστικά υιοθετεί μία “αντιποιητική” γραφή.