γράφει η Κατερίνα Σιδέρη

Ένα σπίτι μπορεί να στεγάσει μια οικογένεια. Μπορεί να στεγάσει χαρές, θαλπωρή, όμορφες αναμνήσεις. Δεν είναι όμως λίγες οι φορές όπου ένα σπίτι μπορεί να στεγάσει λύπες, προβλήματα, άγχη, φωνές και πολλές παθογένειες. Ένα τέτοιο σπίτι είναι το τριώροφο το οποίο θα μας απασχολήσει σθεναρά. Ένα σπίτι εξωτερικά όμορφο, μα εσωτερικά σαθρό. Ένα σπίτι το οποίο φυλακίζει εντός του θλίψη, κακίες, χαμένα όνειρα και ανθρώπους συναισθηματικά κενούς.

Η Μαρία είναι παντρεμένη με τον Μήτσο, δάσκαλο στο επάγγελμα και έχουν αποκτήσει τρία παιδιά. Δύο κορίτσια και ένα αγόρι. Η Μαρία είναι ανεύθυνη, καπάτσα, φιλοχρήματη και αγαπά τα λούσα. Έχει μια αδερφή, την Ανθή, μια ήπια, συμπονετική, γυναίκα, με αδυναμία στην αδερφή της και τα ανίψια της. Την Ανθή την διακατέχει μια μελαγχολία. Δεν κατάφερε να αποκτήσει δικά της παιδιά πλάι στον Αριστείδη και ίσως αυτός να είναι ένας ακόμη λόγος για να συνδράμει με κάθε τρόπο τα παιδιά της Μαρίας αλλά και την ίδια που το μυαλό της είναι μονάχα στις βόλτες.

Η Μαρία και η οικογένειά της ζουν σε ένα προβληματικό περιβάλλον με καβγάδες και φωνές. Το μόνο όμως που την ενδιαφέρει είναι η ‘καλή’ εικόνα της οικογένειας προς την τοπική κοινωνία. Γι’ αυτό πασχίζει και γι’ αυτό είναι ικανή να κάνει τα πάντα.

Με κύρια πρόσωπα τις δυο αδερφές αλλά και τους οικείους τους, θα περιηγηθούμε στο Αγρίνιο μιας άλλης εποχής, εκεί που οι κουτσομπόλες είχαν ενεργό ρόλο και τα πικρόχολα σχόλια της μικρής κοινωνίας ήταν ικανά να βλάψουν σε μεγάλο βαθμό. Θα επισκεφτούμε τα σπίτια τους, θα αναμοχλευτούμε με τις ζωές τους και θα βγάλουμε τα δικά μας συμπεράσματα.

Η σχεδόν καθημερινή κλοπή από ένα ανδρικό παντελόνι, οι διακοπές στην Αιδηψό, μια ζωή που ήρθε στον κόσμο κατά λάθος, μια αγάπη αγορασμένη με χρήματα, η Ελισάβετ -παλιότερα Σαββούλα-  που αναζητά την καλοπέραση αλλά και ένα μπρελόκ με κλειδιά το οποίο αξίζει λίρες, ανοίγουν την κεντρική θύρα του τριώροφου και μας καλούν στα άδυτά του.

Σε ένα σπίτι ξέχειλο βρισιές, γκρίνια αλλά και ξύλο, μεγαλώνουν η Ρούλα, ο Σπύρος και η μικρότερη όλων Χρύσα. Πρόκειται για μια προβληματική οικογένεια από την οποία λείπει ο σεβασμός, η αγάπη, η κατανόηση αλλά και η αλληλοϋποστήριξη. Η αδιαφορία των γονιών είναι εμφανής. Τα παιδιά τραβούν τον δρόμο τους με όσα αποθέματα διαθέτει ο καθένας τους στη δική του φαρέτρα. Μα πως να αναζητήσεις την αγάπη όταν δεν την έχεις λάβει;

Θα διαβάσουμε για την προίκα που επιβάλει η εποχή για κάθε νύφη, για ένα χέρι το οποίο σηκώνεται συχνά πυκνά πάνω σε νεανικό μάγουλο, για μυριάδες κακοφορμισμένα ‘κοινωνικά πρέπει’ τα οποία χάσκουν σαν ανοιχτές πληγές, για ψέματα που υιοθετούνται για να καλύψουν ψέματα, αλλά και για ένα μαντηλάκι κεντημένο με χρυσή κλωστή.

Πολλά επωάζει το τριώροφο στο Αγρίνιο. Εκμετάλλευση, οργή, απόγνωση, παράνομους έρωτες, ζήλιες, απληστία, απελπισία, αλλά και βιώματα που τείνουν να γίνουν καθημερινότητα. Η Ανθή στέκει ακοίμητος φρουρός. Δεν είναι δυναμικός χαρακτήρας, μα πασχίζει να αγκαλιάσει τους αδύναμους. Άλλοτε τα καταφέρνει, άλλοτε όχι. Προσπαθεί να συνδράμει τη Μαρία, μα και εκείνη δεν είναι σε θέση να της προσφέρει λίγα ψήγματα στοργής που τόσο έχει ανάγκη.

Σειρά έχουν οι αναταραχές στην Κύπρο και τα παρελκόμενά τους που αλλάζουν τη ρότα για κάποιους ήρωες, μια νέα σελίδα η οποία θα γραφτεί στην Αθήνα, η θέση δίπλα στο ψυγείο που επιτρέπει στη Χρύσα να αφουγκράζεται τον παλμό του σπιτιού και τα μυστικά της οικογένειας, αλλά και τα όνειρα που έμειναν όνειρα για να στοιχειώνουν τις ζωές τους. 

Από τα βιβλία που διαβάζω, επιλέγω μια φράση που μου κίνησε το ενδιαφέρον για να την μοιραστώ μαζί σας. Από το βιβλίο της Φωτεινής Σκανδαλή, ένα σύντομο βιογραφικό της οποίας θα βρείτε στο τέλος του άρθρου, επέλεξα την παρακάτω:

… ένα ένα τα προβλήματα και όλα λύνονται!…

Η μονοκατοικία έγινε διώροφη και λίγα χρόνια αργότερα, τριώροφη. Εκεί κατοικεί η ζωή χωρίς αγάπη, διανθισμένη με ανήθικα κόλπα, με φτηνά τερτίπια, με κουτοπονηριές, με κλειστά στόματα, με αρρώστιες που δεν θέλουν να δουν οι ένοικοι, με πιέσεις ανεξέλεγκτες, με παιδιά που παρακαλούν για ένα χάδι.

Πονεμένοι ήρωες, άλλοι πάλι απογοητευμένοι. Έχασαν τα όνειρά τους, βάλτωσαν μέσα στο τριώροφο και κανείς δεν είναι σε θέσει να απλώσει το χέρι, να συνδράμει  τους υπολοίπους, γιατί ο ίδιος έχει περισσότερη ανάγκη.

Λάτρεψα την Ανθή. Την αγκάλιασα με το βλέμμα μου, μα ήταν πλέον αργά. Θύμωσα με τη Μαρία μα και για εκείνη τα λάθη ήταν τόσα πολλά που πλέον ο λογαριασμός τους είχε χαθεί. Όλοι οι ήρωες αναζητούσαν βαθιά μέσα τους την αγάπη. Αν η αγάπη είχε ποτίσει τις καρδιές τους, η ρότα τους θα ήταν ίσως διαφορετική.

Ποιος τελικά νοιάζεται για τον γείτονα;

Ποιος ασχολείται με την προίκα της νύφης;

Ποιος λέγεται πετυχημένος γάμος;

Οι απαντήσεις πλέον και ευτυχώς, έχουν διαφοροποιηθεί. Η πένα της συγγραφέως μας παρουσιάζει τις παθογένειες μιας άλλης εποχής και μας δίνει το έναυσμα να τις συγκρίνουμε με το σήμερα. Δεν χρειάζεται να αναφέρω ποιος υπερέχει. Το χτες είναι χαμένο από χέρι.

Σε ένα βιβλίο που διαβάζεται εύκολα, σε ένα βιβλίο που πολλοί μπορούν να βρουν κοινά ή και όχι, σε ένα βιβλίο με πολυσχιδείς ήρωες, σε ένα βιβλίο ικανό να σε κάνει κομμάτι της ιστορίας, ο αναγνώστης είναι αυτός που θα αποφασίσει αν θέλει να συγχωρέσει, αν θέλει να παραβλέψει, αν θέλει να δώσει δεύτερες ευκαιρίες.  

Το βιβλίο κλείνει αφήνοντας αιχμές για τον επίλογο. Αφήνει ανοιχτές πληγές και δίνει την ευκαιρία στον αναγνώστη να δώσει τη δική του εκδοχή στους τίτλους τέλους. Μην είστε επιεικείς με τους εναπομείναντες, όμως αφήστε μια χαραμάδα να βρει χώρο και να φωλιάσει η ελπίδα.

Που ξέρετε, ίσως καταφέρει να σκορπίσει λίγη από τη νηνεμία της.

Το οπισθόφυλλο του βιβλίου αναφέρει:

Ένα καινούριο σπίτι. Ένας «καλός» γάμος. Ένα τριώροφο που θα στεγάσει το όνειρο μιας μάνας: την τέλεια εικόνα της οικογένειας. Στο Αγρίνιο της δεκαετίας του ’70, η Μαρία είναι αποφασισμένη να επιβάλει στις κόρες της τη δική της εκδοχή της ευτυχίας. Ακόμα κι αν αυτή πληγώνει.

Ακόμα κι αν ραγίζει ψυχές και σώματα. Κι αν τα παιδιά της υποφέρουν, είναι απλώς το τίμημα. Η Ρούλα, η μεγαλύτερη κόρη, αναγκάζεται να θυσιάσει τον πρώτο της έρωτα και να εγκλωβιστεί σε έναν ανεπιθύμητο γάμο. Η Χρύσα, η μικρότερη, για να κρατήσει τον δικό της έρωτα, τον εγκλωβίζει η ίδια σε έναν γάμο που έχει καταδικαστεί εξ αρχής να αποτύχει. Αλλά τίποτα άλλο δεν έχει σημασία για τη Μαρία και τις κόρες της, πέρα από την άψογη εικόνα στη μικρή κοινωνία του Αγρινίου. Καθώς περνούν τα χρόνια, το σπίτι ψηλώνει. Μαζί του, όμως, υψώνονται και οι τοίχοι ανάμεσα στους ανθρώπους. Όλοι οι όροφοι στεγάζουν παγίδες.

Η ανάγκη για αποδοχή γίνεται βία. Η φροντίδα μεταμορφώνεται σε έλεγχο. Και το όνειρο μιας «καθωσπρέπει» οικογένειας στοιχειώνει κάθε δωμάτιο. Κάθε σιωπή. Κάθε ζωή. Όμως, όταν η ψυχή δεν αντέχει άλλο να σωπαίνει, το σώμα γίνεται κραυγή τόσο δυνατή που μπορεί να γκρεμίσει ένα τριώροφο χτισμένο σε σαθρά θεμέλια. Και στα συντρίμμια του θα βρει καταφύγιο η δυστυχία… Γιατί εκεί που υπάρχει πόνος, πάντα κρύβεται ένα λάθος.

Και, όταν οι άνθρωποι δεν έχουν μάθει να βλέπουν τα λάθη τους, ποιος θα αναλάβει τις ευθύνες για τις επιλογές τους;

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα του βιβλίου.

Η Φωτεινή Σκανδαλή γεννήθηκε στο Αγρίνιο και πέρασε τα παιδικά της χρόνια σε πολλά μέρη της Ελλάδας. Σπούδασε Δημοσιογραφία και Γαλλική Φιλολογία στην Αθήνα, και εργάζεται εδώ και αρκετά χρόνια στη δημόσια εκπαίδευση ως καθηγήτρια γαλλικών. Έχοντας πάντα στην καρδιά της την αγάπη για το γράψιμο, μοιράζεται τις σκέψεις της με τους αναγνώστες και αρθρογραφεί στα έντυπα Ο Δρυμώνας της Αιτωλοακαρνανίας, Ο Παλμός της Γλυφάδας και Hellenic Voice του Σικάγο.

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Χάρτινη Πόλη.

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο, θα βρείτε εδώ.