τοβιβλίο.net

Select Page

ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ, του Antony Beevor

ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ, του Antony Beevor

O Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος ξεκίνησε τον Αύγουστο του 1939, στις παρυφές της Μαντζουρίας, και έληξε στην ίδια περιοχή, έξι χρόνια αργότερα, με την Σοβιετική εισβολή στη Βόρειο Κίνα. Ο πόλεμος στην Ευρώπη μπορεί να φαινόταν ανεξάρτητος από τον πόλεμο στον Ειρηνικό Ωκεανό και στην Κίνα, ωστόσο τα γεγονότα που συνέβησαν στις δύο πλευρές του πλανήτη συνδέονται άμεσα. Αυτή η καταστροφή παγκόσμιας εμβέλειας, η φοβερότερη στην ιστορία, υπήρξε κυρίαρχη στη διαμόρφωση των αντιλήψεων διαδοχικών γενεών, περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη διαμάχη. Παρά την πληθώρα βιβλίων και κινηματογραφικών ταινιών μέσα στα χρόνια, η γνώση μας για αυτήν την ιστορική περίοδο παραμένει ακόμη αποσπασματική και συχνά παραπλανητική.

Ο Antony Beevor, αξιοποιώντας την ίδια αφηγηματική μέθοδο χάρη στην οποία έγιναν διεθνή μπεστ σέλλερ τα βιβλία του Stalingrad, Berlin και D-Day, συγκεντρώνει με καινοτόμο τρόπο όλες τις διαφορετικές οπτικές. Χρησιμοποιεί την πλέον σύγχρονη επιστημονική έρευνα και γνώση, γράφοντας με σαφήνεια και ευαισθησία. Συνθέτει τη συνολική εικόνα με μια καθηλωτική αφήγηση, η οποία εκτείνεται από τον Βόρειο Ατλαντικό έως τον Νότιο Ειρηνικό, από τις χιονισμένες στέπες ως τη Βόρειο Αφρικανική Έρημο, τη ζούγκλα της Βιρμανίας, τα SS Einsatzgruppen των παραμεθόριων περιοχών, τους φυλακισμένους στα Γκουλάγκ που στρατολογούνται σε στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας και τις ανείπωτες βαναυσότητες του Σινοϊαπωνικού πολέμου.

Η ηθική επιλογή αποτελεί τη βάση του ανθρώπινου δράματος· σε καμιά άλλη ιστορική περίοδο τόσο οι ηγέτες όσο και οι απλοί άνθρωποι δεν ήρθαν αντιμέτωποι με τόσο μεγάλα διλήμματα. Καμιά άλλη περίοδος δεν έχει να επιδείξει τέτοια παραδείγματα ατομικής και συλλογικής τραγωδίας, διαφθοράς, ιδεολογικής υποκρισίας, εγωπάθειας των ηγετών, προδοσίας, διαστροφής, αυτοθυσίας, απίστευτου σαδισμού και απροσδόκητης ευγένειας. Παρά την καθολική του ματιά και την ηρωική του πνοή, ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος του Beevor, δεν κλείνει ποτέ τα μάτια μπροστά στη μοίρα των απλών στρατιωτών και των πολιτών, οι ζωές των οποίων συντρίφθηκαν από τις τιτάνιες δυνάμεις που απελευθερώθηκαν από αυτόν τον πόλεμο, τον φοβερότερο στην ιστορία.

Αποσπάσματα

Τον Σεπτέμβριο του 1930, το ποσοστό σε ψήφους του Εθνικού Σοσιαλιστικού Κόμματος ανέβηκε από το 2,5 τοις εκατό στο 18,3. Η συντηρητική δεξιά στη Γερμανία, η οποία έτρεφε ελάχιστο σεβασμό για τη δημοκρατία, κατέστρεψε αποτελεσματικά τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης, και έτσι άνοιξε την πόρτα για τον Χίτλερ. Υποτίμησαν σε πολύ μεγάλο βαθμό τη σκληρότητα του Χίτλερ και θεώρησαν ότι θα μπορούσαν να τον χρησιμοποιήσουν σαν μαριονέτα λαϊκισμού προκειμένου να προασπίσουν τη δική τους ιδέα για τη Γερμανία. Ωστόσο, εκείνος γνώριζε ακριβώς τι ήθελε, ενώ αυτοί όχι. Στις 30 Ιανουαρίου του 1933 ο Χίτλερ έγινε καγκελάριος και ενήργησε ταχέως για να εξουδετερώσει κάθε πιθανή αντιπολίτευση.

Η τραγωδία για τα επακόλουθα θύματα της Γερμανίας ήταν πως μια σημαντική μάζα του πληθυσμού, πεινασμένη για τάξη και σεβασμό, ήταν πρόθυμη να ακολουθήσει τον πιο παράτολμο εγκληματία που γνώρισε ποτέ η Ιστορία. Ο Χίτλερ κατάφερε να αγγίξει τα χειρότερα ένστικτά τους: μνησικακία, μισαλλοδοξία, αλαζονεία και, το πιο επικίνδυνο από όλα, μια αίσθηση φυλετικής ανωτερότητας. Οποιαδήποτε πίστη απέμενε στην έννοια του Rechtsstaat, δηλαδή του έθνους που βασίζεται στον σεβασμό του κράτους δικαίου, κατέρρευσε μπροστά στην επιμονή του Χίτλερ ότι το δίκαιο πρέπει να είναι ο υπηρέτης της νέας τάξης. Οι δημόσιοι θεσμοί –τα δικαστήρια, τα πανεπιστήμια, το γενικό επιτελείο και ο Τύπος– υποκλίθηκαν στο νέο καθεστώς. Οι πολιτικοί αντίπαλοι απομονώθηκαν και κατηγορήθηκαν με προσβλητικό τρόπο ως προδότες του νέου ορισμού της Πατρίδας, όχι μόνο από το ίδιο το καθεστώς, αλλά επίσης και από όλους όσοι το υποστήριζαν. Αντίθετα με τη NKVD, τη μυστική αστυνομία του Στάλιν, η Γκεστάπο ήταν παραδόξως αδρανής. Οι περισσότερες από τις συλλήψεις της ήταν αποτέλεσμα καταγγελιών ανθρώπων από Γερμανούς συμπατριώτες τους.

Το σώμα των αξιωματικών, το οποίο υπερηφανευόταν για απολιτική παράδοση, αφέθηκε επίσης να εντυπωσιαστεί από την υπόσχεση της αύξησης των στρατιωτικών δυνάμεων και του τεράστιου επανεξοπλισμού, έστω και αν απεχθανόταν έναν τόσο χυδαίο και απεριποίητο επίδοξο μνηστήρα. Ο καιροσκοπισμός βάδιζε χέρι χέρι με τη δειλία απέναντι στην εξουσία. Κάποτε ο Όττο φον Μπίσμαρκ, καγκελάριος της Γερμανίας τον 19ο αιώνα, σχολίασε πως το ηθικό θάρρος ήταν μια σπάνια αρετή στη Γερμανία, αλλά εγκατέλειπε εντελώς τον Γερμανό τη στιγμή που φορούσε στολή.5 Χωρίς να προκαλεί έκπληξη, οι Ναζί ήθελαν να ντύσουν σχεδόν τους πάντες με στολή, ακόμη και τα παιδιά.

Το μεγαλύτερο ταλέντο του Χίτλερ ήταν να εντοπίζει και να εκμεταλλεύεται την αδυναμία των αντιπάλων του. Η αριστερά στη Γερμανία, άσπονδα διαιρεμένη ανάμεσα στο Γερμανικό Κομμουνιστικό Κόμμα και τους Σοσιαλδημοκράτες, δεν αποτελούσε καμία πραγματική απειλή. Ο Χίτλερ χειραγώγησε εύκολα τους συντηρητικούς που πίστευαν, με αφελή αλαζονεία, ότι θα μπορούσαν να τον ελέγξουν. Αμέσως μόλις εδραίωσε την εξουσία του στο εσωτερικό με πολλαπλά διατάγματα και μαζικές φυλακίσεις, έστρεψε την προσοχή του στην παραβίαση της Συνθήκης των Βερσαλλιών. Η στρατολόγηση επανήλθε το 1935, οι Βρετανοί συμφώνησαν σε αύξηση του γερμανικού ναυτικού και η Λουφτβάφε συστάθηκε επισήμως. Η Βρετανία και η Γαλλία δεν προέβησαν σε καμία σοβαρή διαμαρτυρία για το επιταχυνόμενο πρόγραμμα επανεξοπλισμού της Γερμανίας.

O B’ Παγκόσμιος Πόλεμος – ο μεγάλος και ο μικρός,
όπως θα τον περιέγραφε ο Τολστόη.

Gerard Degrood

Washington Post

Ο πόλεμος που ξέσπασε στην Ευρώπη το 1939 δεν ήταν ούτε ξαφνικός ούτε τυχαίος. Κάποιοι ιστορικοί μιλούν για έναν «τριακονταετή» πόλεμο που διήρκεσε από το 1914 ως το 1945, θεωρώντας ότι ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν «η αρχική καταστροφή». Άλλοι πάλι μιλούν για έναν «παρατεταμένο πόλεμο», ο οποίος άρχισε με την επανάσταση των Μπολσεβίκων το 1917 και συνεχίστηκε ως ένας «Ευρωπαϊκός Εμφύλιος Πόλεμος» μέχρι το 1945 – ή ακόμη και ότι διήρκεσε μέχρι την πτώση του Κομμουνισμού το 1989.

Οι αντίθετες απόψεις και τα επιχειρήματα επί του θέματος ενδεχομένως να μη συγκλίνουν ποτέ. Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν ξεκάθαρα ένα αμάλγαμα συγκρούσεων. Οι περισσότερες συνίσταντο σε συγκρούσεις έθνους εναντίον έθνους· ωστόσο, ο διεθνής εμφύλιος πόλεμος μεταξύ αριστεράς και δεξιάς όχι μόνο διαπότιζε, αλλά και κυριαρχούσε σε πολλές από αυτές τις συγκρούσεις. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να στρέψουμε την προσοχή μας στα γεγονότα εκείνης της περιόδου, στην πλέον σκληρή και καταστρεπτική σύρραξη που γνώρισε ποτέ ο κόσμος.

Κωνσταντίνος Ι. Γκοβόστης

Επιμέλεια κειμένου

Υποβολή σχολίου

Ακολουθήστε μας!

Έρευνα

Ημερολόγιο 2019

Εγγραφείτε στο newsletter

Ενημέρωση μόνο για λογοτεχνικούς διαγωνισμούς

Οδηγός ιστοσελίδας

Αθήνα Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου

Υποβολή συμμετοχής!

Αρχείο

Είσοδος