«Ορή Λένη» φώναζε η μάνα της όταν αργούσε στις δουλειές ή ήταν αφηρημένη, «Ορή Λένη» έλεγε χαϊδευτικά για να την κανακέψει, «Ορή Λένη» διάλεξε να πει και η κόρη της, Μαίρη Αρβανιτάκη, όταν έγραψε το βιβλίο αυτό για τη μητέρα της. Η Λένη λοιπόν μεγάλωσε στην Κέρκυρα της δεκαετίας του 1950 και ήταν διαφορετική από τις υποταγμένες, υπάκουες, πειθήνιες και περιορισμένες γυναίκες της εποχής και του τόπου. Δε δίστασε να ταχτεί ενάντια στην πατρική εξουσία και να ακολουθήσει την καρδιά της, δεν έπαψε ούτε στιγμή να ξέρει ποια είναι και να το υποστηρίζει με θέρμη, πάντα μέσα στα όρια της ευπρέπειας και του τακτ. Αυτό το βιβλίο είναι η μυθιστορηματική ζωή της.

Πώς μπορεί να διαφέρει μια ξεκάθαρα μυθιστορηματική βιογραφία από τις άλλες; Γιατί να συστήσει κάποιος ένα βιβλίο που γράφτηκε από έναν απόγονο του κεντρικού προσώπου που περιγράφεται ενώ υπάρχουν τόσες άλλες και με διάφορες μορφές (βιογραφία, χρονικό κλπ.); Για ποιο λόγο να διαβάσει κάποιος ένα κείμενο για τα ήθη και έθιμα ενός νησιού στη δύσκολη μεταπολεμική περίοδο της χώρας μας εφόσον υπάρχουν τόσα άλλα; Η απάντηση ούτε μονοδιάστατη είναι ούτε απλή.

Η κυρία Μαίρη Αρβανιτάκη κατέγραψε την ιστορία των γονιών της, του Φάνη και της Λένης, όχι απλώς με τη συγκίνηση που συνοδεύει κάθε τέτοιο εγχείρημα αλλά με ξεκάθαρα προσωπικό στυλ γραφής, με προσεκτικό χειρισμό της πλοκής και ρεαλιστικούς διαλόγους. Αφηγείται την ιστορία των Βαρυπατάδων και των Καρουμπάτικων της Κέρκυρας, χωρίς ν’ αφήνει απ’ έξω κομβικά σημεία της πόλης της Κέρκυρας. Το κείμενο εμπλουτίζεται με περιορισμένη ντοπιολαλιά για να μην κουράζεται ο αναγνώστης, με περιστατικά σημαντικά για μια τοπική κοινωνία, με μελετημένη σκιαγράφηση χαρακτήρων και σωστό χειρισμό της ιστορίας ως το τέλος, όπου αρχίζουν τα γεννητούρια των επιγόνων.

Αστεία και τραγικά περιστατικά, η δύσκολη καθημερινότητα στα χωράφια, η πείνα και η φτώχεια που εξαλείφονταν λες και ως διά μαγείας όταν ερχόταν η ώρα του πανηγυριού, ο κοινωνικός καθωσπρεπισμός και ευπρεπισμός, η καθεστηκυία τάξη, το κουτσομπολιό, το μάζεμα της ελιάς, το κουβάλημα του νερού, το ψήσιμο του ψωμιού, τα κουτσομπολιά, τα λογοδοσίματα, τα προξενιά, αυτά και άλλα τόσα περνάνε μέσα από τις σελίδες του μυθιστορήματος στήνοντας μια καλοκουρδισμένη παράσταση που απόλαυσα με όλες μου τις αισθήσεις. Ακόμη και αργότερα, που η οικογένεια της Λένης αναγκάζεται να μεταναστεύσει στη Γερμανία, η κυρία Μαίρη Αρβανιτάκη φροντίζει να αποδώσει με μέτρο και ακρίβεια τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που ωθούσαν τον κόσμο στη δεκαετία του 1960 να μεταβεί σε άλλες χώρες αναζητώντας ένα καλύτερο αύριο. Συγκινητικές και δύσκολες οι σελίδες όσο πλησίαζε το τέλος του μυθιστορήματος, σε κανένα σημείο όμως δεν ένιωσα να εκβιάζεται το συναίσθημά μου ή να περιττεύουν παράγραφοι.

Όλα αυτά τα περιστατικά και τα ήθη επιδρούν στην οικογένεια της Λένης, μιας γυναίκας που από τη στιγμή που αγάπησε έκανε πέρα το «πρέπει» του χωριού της και υποστήριξε το «θέλω» της καρδιάς της, με απρόσμενες συνέπειες για όλους. Και δεν είναι μόνο το γεγονός πως στάθηκε τυχερή και πέρασε καλά με τον Φάνη που διάλεξε αλλά υπήρξαν κι άλλες ανατροπές στη ζωή της, καλοδεχούμενες και μη. Χωρίς υπερβολές ή αναληθοφάνειες, με σωστούς διαλόγους, με προσεγμένες περιγραφές και με εξιστόρηση που δεν ξεχειλώνει από πουθενά, το βιβλίο «Ορή Λένη» είναι ένα υπέροχο δείγμα γραφής, μια καλογραμμένη αληθινή ιστορία, με την οποία άνετα μπορεί να ταυτιστεί ο αναγνώστης και να ταξιδέψει σε μια εποχή που δεν υπήρχε τίποτα δεδομένο κι όλα αποκτιούνταν με κόπο κι ανταμείβονταν με χαρά και γέλιο. Στα πλεονεκτήματα του βιβλίου είναι και η παράθεση φωτογραφιών της οικογένειας της συγγραφέως από τις περιόδους εξιστόρησης. Λίγες και προσεκτικά τοποθετημένες, βοηθάνε στην αναπαράσταση της εποχής και στην τεκμηρίωση των γραφόμενων.