Ένας σουρεαλιστικός διάλογος μεταξύ ποιητών

30.12.2015

Αλέξανδρος Αραμπατζής
Κώστας Κρεμμύδας
Μανδραγόρας
ISBN: 978-960-9476-84-3

Ο διάλογος μεταξύ ποιητών είναι κάτι συνηθισμένο. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που ένας ποιητής απαντά με ένα ποίημά του στη σύνθεση ενός ομοτέχνου του. Χαρακτηριστικός είναι ο ποιητικός διάλογος μεταξύ του Νίκου Εγγονόπουλου (Ποίηση 1948) και του Μανόλη Αναγνωστάκη (Στον Νίκο Ε… 1949), ενώ ανάλογα φαινόμενα έχουμε αρκετά ακόμα, μολονότι δεν εμφανίζονται άμεσα ως διάλογος.

Αν και παλαιότερα τούτο απαιτούσε ένα χρονικό διάστημα, σήμερα φαντάζει ευκολότερο λόγω της συμπίεσης του χρόνου που επέφερε το διαδίκτυο· μάλιστα το τελευταία μειώνοντας και τις αποστάσεις επέτρεψε και πολλούς on line πειραματισμούς αυτού του είδους.

Τι γίνεται όμως όταν ο ποιητικός διάλογος εμφανίζεται στην ίδια συλλογή, σελίδα τη σελίδα; Αυτή την ρηξικέλευθη οπτική έφεραν επισήμως στη νεοελληνική γραμματεία οι Αλέξανδρος Αραμπατζής και Κώστας Κρεμμύδας με τη μακρότιτλη συλλογή τους «ποιήματα μικρόσωμα, άσωτα και φαντασμένα στα όρια του πολίτικαλ κορέκτ» (Μανδραγόρας, 2014).

Στην ουσία πρόκειται για έναν πολιτικό σουρεαλιστικό διάλογο μεταξύ των δύο ποιητών. Στη συλλογή αυτό που διακρίνεται είναι ακριβώς το δηκτικό ύφος. Αν και διαχέεται η αίσθηση της αστειότητας, του ποιητικού παιχνιδίσματος, μία προσεκτικότερη ανάγνωση στα μηνύματα, δείχνει ότι το "παιχνίδι", είναι ένα διαλογικό μανιφέστο. Όλα μπαίνουν στο στόχαστρο του σαρκασμού τους, ακόμα και οι ίδιοι· κοινωνικές καταστάσεις και μία μεγάλη ποικιλία προσώπων εκτίθενται μέσα σε έναν σκωπτικό στίχο που ξεχωρίζει για τον εσωτερικό του ρυθμό.

Η γλώσσα τους είναι ρεαλιστικά καθημερινή· αθυρόστομη με μία αριστοφανική διάθεση και με την τραχύτητα του προφορικού λόγου "δεν αφήνει τίποτα όρθιο". Η σκληρότητα της κοινωνίας (σελ. 62, 49), ο ρατσισμός (σελ. 42), οι πολιτικοί και η πολιτική (σελ. 31) με την αστυνομική βία (σελ. 20, 21) δεν αφήνουν κανένα περιθώριο για μικροαστικούς καθωσπρεπισμούς.

Σε αυτήν ακριβώς την ψευδή σοβαροφάνεια και τον αστικό κώδικα συμπεριφοράς, οι δύο ποιητές επιτίθεται με μία αριστοφανική διάθεση συνδυάζοντας το παράλογο με τον -φενάκη- ατημέλητο στίχο. Στον παραλογισμό της εποχής απαντούν με το δικό τους παράλογο στίχο· με βαθιές υπερρεαλιστικές ρίζες ειρωνεύονται τις αυταπάτες και τις πλαστές ανάγκες (σελ. 39).

Οι ποιητές επιστρατεύουν κάθε λογοτεχνικό σχήμα προκειμένου να στηρίξουν τη μελωδικότητα του στίχου. Ο στιχουργικός ρυθμός στηρίζεται στην πλούσια γλώσσα και την ριζοσπαστική έκφραση των δύο δημιουργών. Εκτός από τους ομοιοτέλευτους ή ομοιοκατάληκτους στίχους ξεχωρίζουν οι ομόηχοι φθόγγοι στο εσωτερικό των στίχων ή τα παρώνυμα και οι παρηχήσεις. Ωστόσο, δε λείπουν οι γλωσσικοί πειραματισμοί με όμοια γράμματα (σελ. 51, 53) ή ο υπερρεαλιστικός γλωσσοκεντρισμός (σελ. 68). Συχνά υιοθετούν και τις επαναλήψεις που ενισχύουν με την επιβαλλόμενη έμφαση το συναίσθημα προσφέροντας μουσικότητα (σελ. 60, 58, 63, 66).

Το παράλογο αξιοποιείται για να σημειωθεί ο παραλογισμός της εποχής. Ενισχύει τη σαρκαστική διάθεση φέρνοντας χαμόγελα στα χείλη των αναγνωστών, ωσάν επιθεωρησιακή ποίηση. Πρόσωπα της επικαιρότητας που στιγμάτισαν τον τόπο, τηλεοπτικά ή πολιτικά, στηλιτεύονται, χωρίς προσχήματα (σελ. 11, 55, 65).

Η ποιητική συλλογή του Δήμου Χλωπτσιούδη "κατάστιχα" στο cosmotebooks ή το myebooks.gr

Ωστόσο, η συλλογή ξεπερνά τον επιθεωρησιακό σαρκασμό. Είναι ένας πολιτικός διάλογος με βάθος. Το καυστικό ύφος εκφράζει την ανάγκη διακωμώδησης των καταστάσεων που ζούμε. Γίνεται ένα μέσο άμυνας· το χαμόγελο μετατρέπεται στο μέσο που χειραφετεί το συναίσθημα και απελευθερώνει από (αυτό)λογοκριτικές συμβατικότητας τους δημιουργούς ώστε ευκολότερα -και πιο άμεσα- να μιλήσουν για όσα πονούν την κοινωνία. Έτσι, η ειρωνεία μεταμορφώνεται σε ποίηση με τα κατάλληλα γλωσσικά ξόρκια και τις στιχουργικές γητείες.

Ο ποιητικός διάλογος των Αραμπατζή και Κρεμμύδα είναι το ποιητοθεατρικό κείμενο δύο εξεγερμένων κομπάρσων (σελ. 84-85) σε ένα θέατρο καταπίεσης και περιθωριοποίησης όσων αποφεύγουν τον κοινωνικό κομφορμισμό και αντιστέκονται με ελεύθερη σκέψη και κριτική διάθεση.

Ακολουθήστε μας

Γεράκια στο κλουβί, της Κωνσταντίνας Μόσχου

Γεράκια στο κλουβί, της Κωνσταντίνας Μόσχου

Μεσόγειος, 1829. 201 κατάδικοι, απατεώνες, εγκληματίες ποινικού δικαίου και διαβόητοι Έλληνες πειρατές (τα Γεράκια της Μεσογείου) οδηγούνται στο ιστιοφόρο Νόρφοκ που θα τους οδηγήσει στον τόπο της εξορίας, τη μακρινή Νότια Γη ή Terra Australis. Ανάμεσα τους βρίσκεται...

Έξυπνα ηλεκτρονικά VS Έξυπνα βιβλία, της Νικολέτας Καπίλλα

Έξυπνα ηλεκτρονικά VS Έξυπνα βιβλία, της Νικολέτας Καπίλλα

Τα βιβλία είναι παρατημένα κι εγκαταλειμμένα στα ράφια μιας σκονισμένης βιβλιοθήκης και παραπονιούνται έντονα, κάτι που θυμώνει τη σμαρτ τιβί που βρίσκεται μπροστά τους. Μιας και νιώθουν πως όλες οι έξυπνες συσκευές αποβλακώνουν και χειραγωγούν τους ανθρώπους και με...

Βαγγέλης Χρόνης: ‘Ποίηση 1999-2020’

Βαγγέλης Χρόνης: ‘Ποίηση 1999-2020’

Εκδόσεις Καστανιώτη _ γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης - Βαγγέλης Χρόνης: ‘Ποίηση 1999-2020’ «Πως νοσταλγείς ωραία καλοκαίρια που δεν έζησες. Μόνο να ονειρεύεσαι μπορείς αυτά που ίσως έλθουν» Βαγγέλης Χρόνης, ‘Νοσταλγία’   Από τις εκδόσεις Καστανιώτη, κυκλοφορούν, το...

Ιστορίες της θάλασσας, της Καρίνας Βέρδη (επιμ.)

Ιστορίες της θάλασσας, της Καρίνας Βέρδη (επιμ.)

Η Καρίνα Βέρδη, σε συνεργασία με τον Γιώργο Δάγλα, ετοίμασαν μια συλλογή διηγημάτων με το αγαπημένο θέμα πολλών, τη θάλασσα, συγκεντρώνοντας κείμενα σκληρά και διασκεδαστικά, πρωτότυπα και διαφορετικά, που όλα μυρίζουν αλάτι και ιώδιο. Φίλοι και γνωστοί που συνδέονται...

Φάκελος Καταρίνα, του Jorn Lier Horst

Φάκελος Καταρίνα, του Jorn Lier Horst

Το Φάκελος Καταρίνα αποτελεί τη δωδέκατη -σύμφωνα με την πρωτότυπη χρονολογική σειρά- περιπέτεια του επιθεωρητή Βίλιαμ Βίστιν, αλλά και την πρώτη ενασχόλησή του με μια από τις αποκαλούμενες «ξεχασμένες υποθέσεις», δηλαδή παλιές ανεξιχνίαστες υποθέσεις που παραμένουν...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Φάκελος Καταρίνα, του Jorn Lier Horst

Φάκελος Καταρίνα, του Jorn Lier Horst

Το Φάκελος Καταρίνα αποτελεί τη δωδέκατη -σύμφωνα με την πρωτότυπη χρονολογική σειρά- περιπέτεια του επιθεωρητή Βίλιαμ Βίστιν, αλλά και την πρώτη ενασχόλησή του με μια από τις αποκαλούμενες «ξεχασμένες υποθέσεις», δηλαδή παλιές ανεξιχνίαστες υποθέσεις που παραμένουν...

Οι 10 χωρισμοί

Οι 10 χωρισμοί

ΟΙ 10 ΧΩΡΙΣΜΟΙ (εφηβικό σατιρικό)   Πρώτη φορά χωρίσανε, όταν ήμουνα 9, Αυτός έπαιζε χαρτιά, Αυτή όλο να φωνάζει, έφυγε για κανά μήνα, αλλά γύρισε κλαμένος και τα βρήκαν φυσικά. Μα η 2η φορά ήρθε μετά από λίγους μήνες, έλειψε όλο το βράδυ, κι όταν ήρθε το πρωί, τον...

Η Ήττα

Η Ήττα

Και τελικά πες μου. Γιατί να πετάξω; Ποιος ο λόγος τα σύννεφα να φτάσω; Έκανα το πρώτο βήμα και τόλμησα, έκανα το πρώτο άλμα με τόσες προσδοκίες. Τόσα σενάρια πιθανά, τόσες ελπίδες επιθυμητές. Αλλά, ξέχασα ότι η ζωή δεν είναι ποτάμι που κυλάει όπως επιθυμώ. Έκανα την...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου