Select Page

Ένας σουρεαλιστικός διάλογος μεταξύ ποιητών

Ένας σουρεαλιστικός διάλογος μεταξύ ποιητών

Αλέξανδρος Αραμπατζής
Κώστας Κρεμμύδας
Μανδραγόρας
ISBN: 978-960-9476-84-3

Ο διάλογος μεταξύ ποιητών είναι κάτι συνηθισμένο. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που ένας ποιητής απαντά με ένα ποίημά του στη σύνθεση ενός ομοτέχνου του. Χαρακτηριστικός είναι ο ποιητικός διάλογος μεταξύ του Νίκου Εγγονόπουλου (Ποίηση 1948) και του Μανόλη Αναγνωστάκη (Στον Νίκο Ε… 1949), ενώ ανάλογα φαινόμενα έχουμε αρκετά ακόμα, μολονότι δεν εμφανίζονται άμεσα ως διάλογος.

Αν και παλαιότερα τούτο απαιτούσε ένα χρονικό διάστημα, σήμερα φαντάζει ευκολότερο λόγω της συμπίεσης του χρόνου που επέφερε το διαδίκτυο· μάλιστα το τελευταία μειώνοντας και τις αποστάσεις επέτρεψε και πολλούς on line πειραματισμούς αυτού του είδους.

Τι γίνεται όμως όταν ο ποιητικός διάλογος εμφανίζεται στην ίδια συλλογή, σελίδα τη σελίδα; Αυτή την ρηξικέλευθη οπτική έφεραν επισήμως στη νεοελληνική γραμματεία οι Αλέξανδρος Αραμπατζής και Κώστας Κρεμμύδας με τη μακρότιτλη συλλογή τους «ποιήματα μικρόσωμα, άσωτα και φαντασμένα στα όρια του πολίτικαλ κορέκτ» (Μανδραγόρας, 2014).

Στην ουσία πρόκειται για έναν πολιτικό σουρεαλιστικό διάλογο μεταξύ των δύο ποιητών. Στη συλλογή αυτό που διακρίνεται είναι ακριβώς το δηκτικό ύφος. Αν και διαχέεται η αίσθηση της αστειότητας, του ποιητικού παιχνιδίσματος, μία προσεκτικότερη ανάγνωση στα μηνύματα, δείχνει ότι το "παιχνίδι", είναι ένα διαλογικό μανιφέστο. Όλα μπαίνουν στο στόχαστρο του σαρκασμού τους, ακόμα και οι ίδιοι· κοινωνικές καταστάσεις και μία μεγάλη ποικιλία προσώπων εκτίθενται μέσα σε έναν σκωπτικό στίχο που ξεχωρίζει για τον εσωτερικό του ρυθμό.

Η γλώσσα τους είναι ρεαλιστικά καθημερινή· αθυρόστομη με μία αριστοφανική διάθεση και με την τραχύτητα του προφορικού λόγου "δεν αφήνει τίποτα όρθιο". Η σκληρότητα της κοινωνίας (σελ. 62, 49), ο ρατσισμός (σελ. 42), οι πολιτικοί και η πολιτική (σελ. 31) με την αστυνομική βία (σελ. 20, 21) δεν αφήνουν κανένα περιθώριο για μικροαστικούς καθωσπρεπισμούς.

Σε αυτήν ακριβώς την ψευδή σοβαροφάνεια και τον αστικό κώδικα συμπεριφοράς, οι δύο ποιητές επιτίθεται με μία αριστοφανική διάθεση συνδυάζοντας το παράλογο με τον -φενάκη- ατημέλητο στίχο. Στον παραλογισμό της εποχής απαντούν με το δικό τους παράλογο στίχο· με βαθιές υπερρεαλιστικές ρίζες ειρωνεύονται τις αυταπάτες και τις πλαστές ανάγκες (σελ. 39).

Οι ποιητές επιστρατεύουν κάθε λογοτεχνικό σχήμα προκειμένου να στηρίξουν τη μελωδικότητα του στίχου. Ο στιχουργικός ρυθμός στηρίζεται στην πλούσια γλώσσα και την ριζοσπαστική έκφραση των δύο δημιουργών. Εκτός από τους ομοιοτέλευτους ή ομοιοκατάληκτους στίχους ξεχωρίζουν οι ομόηχοι φθόγγοι στο εσωτερικό των στίχων ή τα παρώνυμα και οι παρηχήσεις. Ωστόσο, δε λείπουν οι γλωσσικοί πειραματισμοί με όμοια γράμματα (σελ. 51, 53) ή ο υπερρεαλιστικός γλωσσοκεντρισμός (σελ. 68). Συχνά υιοθετούν και τις επαναλήψεις που ενισχύουν με την επιβαλλόμενη έμφαση το συναίσθημα προσφέροντας μουσικότητα (σελ. 60, 58, 63, 66).

Το παράλογο αξιοποιείται για να σημειωθεί ο παραλογισμός της εποχής. Ενισχύει τη σαρκαστική διάθεση φέρνοντας χαμόγελα στα χείλη των αναγνωστών, ωσάν επιθεωρησιακή ποίηση. Πρόσωπα της επικαιρότητας που στιγμάτισαν τον τόπο, τηλεοπτικά ή πολιτικά, στηλιτεύονται, χωρίς προσχήματα (σελ. 11, 55, 65).

Η ποιητική συλλογή του Δήμου Χλωπτσιούδη "κατάστιχα" στο cosmotebooks ή το myebooks.gr

Ωστόσο, η συλλογή ξεπερνά τον επιθεωρησιακό σαρκασμό. Είναι ένας πολιτικός διάλογος με βάθος. Το καυστικό ύφος εκφράζει την ανάγκη διακωμώδησης των καταστάσεων που ζούμε. Γίνεται ένα μέσο άμυνας· το χαμόγελο μετατρέπεται στο μέσο που χειραφετεί το συναίσθημα και απελευθερώνει από (αυτό)λογοκριτικές συμβατικότητας τους δημιουργούς ώστε ευκολότερα -και πιο άμεσα- να μιλήσουν για όσα πονούν την κοινωνία. Έτσι, η ειρωνεία μεταμορφώνεται σε ποίηση με τα κατάλληλα γλωσσικά ξόρκια και τις στιχουργικές γητείες.

Ο ποιητικός διάλογος των Αραμπατζή και Κρεμμύδα είναι το ποιητοθεατρικό κείμενο δύο εξεγερμένων κομπάρσων (σελ. 84-85) σε ένα θέατρο καταπίεσης και περιθωριοποίησης όσων αποφεύγουν τον κοινωνικό κομφορμισμό και αντιστέκονται με ελεύθερη σκέψη και κριτική διάθεση.

Επιμέλεια κειμένου

Δήμος Χλωπτσιούδης

Ο Δήμος Χλωπτσιούδης είναι φιλόλογος και ποιητής. Γράφει δοκίμια και κριτικές ποίησης παρακολουθώντας τις νέες τάσεις στην Τέχνη. Ασχολείται με επιμέλειες κειμένων και εκδόσεων.
Έχει συγγράψει ιστορικές και κοινωνικές μελέτες. Άρθρα (πολιτικά, εκπαιδευτικά, λογοτεχνικά) του δημοσιεύονται στο site tovivlio.net, στο tvxs.gr, στα “Ενθέματα” της Κυριακάτικης Αυγής κ.ά.
Έχουν εκδοθεί οι ποιητικές συλλογές: «η οργή της πεταλούδας» (2013), «κατάστιχα» (2014) και «ακατάλληλο» (2016).
Έχει συγγράψει τα πολιτικά δοκίμια βιβλία «η δημαγωγία της δημοκρατίας» (2009), «Τοπική Αυτοδιοίκηση, προοπτικές ανάπτυξης των τοπικών κοινωνιών» (δοκιμιακή μελέτη, 2011), και «η μεσαία τάξη στην αγχόνη της κρίσης» (2014). Επίσης, έχει εκδόσει τη συλλογή κοινωνικών δοκιμίων «7 δοκίμια» (2013).

Υποβολή σχολίου

Ακολουθήστε μας!

Follows

Ημερολόγιο 2018

Κερδίστε το!

Εγγραφείτε στο newsletter

Εκδηλώσεις

Φόρτωση περισσότερων

Διαγωνισμοί σε εξέλιξη

Υποβολή συμμετοχής!

Αρχείο

Είσοδος

Pin It on Pinterest

Αν σας άρεσε...

κοινοποιήστε το στους φίλους σας!