Η αρχή και το τέλος ενός βιβλίου

26.04.2014

 

Υπάρχουν στιγμές που σκέφτομαι πως κάθε μια ιστορία, κάθε βιβλίο που περιμένει καρτερικά στην προθήκη του βιβλιοπωλείου, ξεκίνησε την πορεία του μέσα σε κάποιο κρυφό σημείο στο μυαλό του συγγραφέα. Άυλο όπως ήταν, μια ιδέα μονάχα, ταξίδεψε ανάμεσα στο υπάρχειν και στο μη, στην ύλη και τον αθέρα, έγινε σκέψεις, λέξεις, παράγραφοι, κι ύστερα νοήματα, έγινε ένας παράλληλος με τον αισθητό κόσμος, κάπου δίπλα από αυτόν, κι αναμένει τη στιγμή που θα ζωντανέψει σε κάποιο κρυφό σημείο στο μυαλό ενός άλλου ανθρώπου, να γίνει ξανά η ύλη νόημα και οι λέξεις κόσμοι, άυλοι μεν αλλά κυρίαρχοι σ’ ένα ζευγάρι μάτια και μια φαντασία που μέσα της κινούνται άνθρωποι και πράγματα κι αλληλεπιδρούν και χαίρονται και λυπούνται και χάνονται και ζωντανεύουν.

Μισοτελειωμένες είναι όλες οι ιστορίες που δεν έχουν διαβαστεί. Και τα βιβλία που δεν ανοίχτηκαν ποτέ. Ή μάλλον χωρίς τέλος, χωρίς δηλαδή να έχουν εκπληρώσει το σκοπό τους, σαν να μη γράφτηκαν ποτέ. Αυτή η αόρατη μα τόσο δυνατή και συγκλονιστική γραμμή που ενώνει τον κόσμο του συγγραφέα – ποιητή με εκείνον του αναγνώστη είναι εκείνη που πάνω της υπάρχει το σημείο της έναρξης της δημιουργίας από τη μια μεριά και της ολοκλήρωσής του από την άλλη. Κανένα έργο δεν τελειώνει τη στιγμή που ο συγγραφέας – ποιητής του βάζει την τελευταία τελεία. Τελειώνει μονάχα μόλις ο αναγνώστης το μελετήσει! Και τούτη η σχέση αλληλεξάρτησης μεταξύ δημιουργού και αναγνώστη είναι που δίνει τη δύναμη στον πρώτο αλλά και τη μέθεξη στον δεύτερο.

Δε θα ήταν υπερβολή αν κάποιος ισχυριστεί πως ο συγγραφέας όταν δημιουργεί βιώνει το έργο του μέσα από τα μάτια του αναγνώστη ενώ αυτός, ο αναγνώστης, όταν ‘χάνεται’ μέσα στην ιστορία που διαβάζει, ζει κι αισθάνεται τα του συγγραφέα νοητικά ερεθίσματα μπαίνοντας κυριολεκτικά σαν τον κλέφτη μέσα στη συνείδησή του. Μια αμφίδρομη σχέση υπάρχει στο συγγραφέα και τον αναγνώστη, μια σχέση που φτάνει κάθε βιβλίο στο τέλος του, στο σκοπό του. Και το μαγικότερο όλων είναι πως κάθε βιβλίο ο συγγραφέας μπορεί να το ‘τελειώνει’ με διαφορετικό τρόπο μέσα στο μυαλό του κάθε αναγνώστη αφού καθένας από αυτούς μπορεί να βιώνει κόσμους ιδιαίτερους, υποκειμενικούς ξετυλίγοντας την ιστορία από την αρχή ως το τέλος. Ο δημιουργός δεν είναι μόνος του ικανός για να δημιουργήσει, απαιτούνται δυο συνειδήσεις για να ολοκληρωθεί το έργο του, απαιτείται και η συνείδηση του αναγνώστη.

Τα εκατό χρόνια μοναξιάς ουδέποτε τα έγραψε ο Μάρκες, μήτε κανένας άλλος, αν δε το διαβάσει κάποιος το βιβλίο, ούτε ο Καζαντζάκης την Ασκητική. Το γράφουν κάθε φορά που το βλέμμα του αναγνώστη περιπλανιέται πάνω στις γραμμές ξεφυλλίζοντας κι αφήνοντας τη μια σελίδα πίσω από την άλλη. Και τότε παίρνει σάρκα και οστά η συγγραφή, τότε ζει ξανά ο Μάρκες, ο Καζαντζάκης, ο συγγραφέας, όχι νωρίτερα. Ο συγγραφέας απλώς ξεκινάει μια ιστορία, ένα βιβλίο. Ο αναγνώστης είναι εκείνος που το τελειώνει.

 

Μην ξεχνάτε πως το σχόλιό σας είναι πολύτιμο!

Ακολουθήστε μας

Αφιέρωμα στον Χουάν Ρούλφο (μέρος Α’)

Αφιέρωμα στον Χουάν Ρούλφο (μέρος Α’)

- - γράφει η Βάλια Καραμάνου -  Αφιέρωμα στον Χουάν Ρούλφο (μέρος Α’)  Πέδρο Πάραμο Ο Χουάν Προυσιάδο υπόσχεται στο νεκροκρέβατο της μητέρας του Ντολόρες πως θα πάει στην αγαπημένη της Κομάλα για να βρει τον πατέρα του, τον Πέδρο Πάραμο. Με αυτή την λιτή και δυνατή...

Η αληθινή τέχνη, μια αναγκαιότητα

Η αληθινή τέχνη, μια αναγκαιότητα

Η αληθινή τέχνη διαθέτει τη δύναμη να προκαλέσει καίριες μεταβολές στη συλλογική συνείδηση, μέσα από τη δημιουργική επινόηση, από το γόνιμο και από τον ουσιώδη διαλογισμό, από το αισθητικό της περιεχόμενο και από την εφαρμόσιμη γνώση της.  Από τα απαραίτητα στοιχεία...

Ο Τάκης Βαρβιτσιώτης μεταφράζει αριστοτεχνικά ποιήσεις του Stefan Mallarme

Ο Τάκης Βαρβιτσιώτης μεταφράζει αριστοτεχνικά ποιήσεις του Stefan Mallarme

  γράφει ο Αντώνης Χρ. Περδικούλης Η εντέλεια της μετάφρασης δεν έγκειται απλά στη μορφολογική μεταφορά της αντίστοιχης επιλεγμένης λέξης, ούτε αρκείται σε μια αυστηρή απόδοση των εκφραστικών μέσων και εννοιών του πρωτοτύπου. Aυτή ενδημεί μέσα στο αισθητήριο των...

Αριστοτέλης, Dune και Game of Thrones

Αριστοτέλης, Dune και Game of Thrones

- γράφει ο Ανδρέας Αντωνίου - διὸ ὥσπερ εἴπομεν ἤδη καὶ ταύτῃ θεσπέσιος ἂν φανείη Ὅμηρος παρὰ τοὺς ἄλλους, τῷ μηδὲ τὸν πόλεμον καίπερ ἔχοντα ἀρχὴν καὶ τέλος ἐπιχειρῆσαι ποιεῖν ὅλον· λίαν γὰρ ἂν μέγας καὶ οὐκ εὐσύνοπτος ἔμελλεν ἔσεσθαι ὁ μῦθος, ἢ τῷ μεγέθει μετριάζοντα...

Τα βιβλία των Χριστουγέννων

Τα βιβλία των Χριστουγέννων

Οι γιορτές του Δεκέμβρη. Μεγάλες μέρες, με ταξίδια, επιστροφές, φαγητά, μοναξιά, χαρά, ελπίδες, συναντήσεις, δοκιμές. Εκ των πραγμάτων αυτές οι γιορτές για όλους κάτι σημαίνουν: θετικό, αρνητικό, θρησκευτικό, πνευματικό. Κανείς δεν μπορεί να μείνει αμέτοχος, ακόμη και...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Τα βιβλία των Χριστουγέννων

Τα βιβλία των Χριστουγέννων

Οι γιορτές του Δεκέμβρη. Μεγάλες μέρες, με ταξίδια, επιστροφές, φαγητά, μοναξιά, χαρά, ελπίδες, συναντήσεις, δοκιμές. Εκ των πραγμάτων αυτές οι γιορτές για όλους κάτι σημαίνουν: θετικό, αρνητικό, θρησκευτικό, πνευματικό. Κανείς δεν μπορεί να μείνει αμέτοχος, ακόμη και...

Μέντιουμ, μεσάζοντες, μάγισσες στην λογοτεχνία

Μέντιουμ, μεσάζοντες, μάγισσες στην λογοτεχνία

- - γράφει η Βάλια Καραμάνου - Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, δεν λείπουν οι περιπτώσεις ανθρώπων που υποτίθεται πως λειτουργούν ως μεσάζοντες ανάμεσα στον πραγματικό κόσμο και σε εκείνο τον αόρατο, των πνευμάτων. Μάλιστα, συχνά γίνεται μνεία στο ιδιαίτερο χάρισμα...

Ο μεταφραστής Αχιλλέας Κυριακίδης στο Α.Π.Θ.

Ο μεταφραστής Αχιλλέας Κυριακίδης στο Α.Π.Θ.

Στη διάρκεια της εφηβείας μου και καθώς μυούμουν στη λογοτεχνία των ενηλίκων, ξετρυπώνοντας βιβλία και συγγραφείς απ’ όποια πηγή έβρισκα εύκαιρη στη μικρή μου πόλη, ξεκίνησα να φτιάχνω τη δική μου βιβλιοθήκη την οποία εμπλούτιζα με ό,τι θεωρούσα τότε θησαυρούς, αλλά...

22 σχόλια

22 Σχόλια

  1. ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΠΑΠΑΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ

    Εξαιρετική προσέγγιση της σχέσης συγγραφέα – βιβλίου και αναγνώστη – βιβλίου αλλά και συγγραφέα – αναγνώστη! Μοιάζει λίγο με κείνο που λέγανε παλιά: «”Αν ένα δέντρο πέσει στο δάσος και δεν είναι κανείς εκεί για να το ακούσει, θα κάνει θόρυβο; Υπήρξε ποτέ;»
    Είναι δε ένα είδος σχέσης που θυμίζει την γονιμοποίηση. Χωρίς σπερματοζωάριο το ωάριο θα μαραθεί και χαθεί.
    Θαυμάσιο το άρθρο σου Κώστα θέτεις ένα σωρό ερωτήματα αλλά και γεννώνται ένα σωρό άλλα. Αυτός είναι ή πρέπει να είναι ο στόχος ενός αναγνώσματος προβληματισμού.

    Απάντηση
    • Κώστας Θερμογιάννης

      Χριστόφορε, είναι πράγματι ο συλλογισμός μου όμοιος με αυτόν που περιγράφεις με το δέντρο και το δάσος. Μόνο που εδώ τις περισσότερες φορές ξέρουμε πως το βιβλίο υπήρξε. Να είσαι καλά, σε ευχαριστώ για το όμορφο σχόλιο σου!

      Απάντηση
  2. Μιχάλης Μπουναρτζίδης

    Υπέροχο!

    Απάντηση
  3. Άννα Ρουμελιώτη

    Εξαιρετικό Κώστα!!Ευχαριστώ!!

    Απάντηση
  4. Xριστίνα Ταράτσα

    Ένα μεστό και αξιόλογο άρθρο, με λογοτεχνική συνείδηση. Ναι… είναι αλήθεια, ένα βιβλίο αποκτά ψυχή στα χέρια του αναγνώστη… Η ουσία είναι να βρεθεί στα κατάλληλα χέρια… Συγχαρητήρια στον Κώστα Θερμογιάννη.
    Χριστίνα Ταράτσα

    Απάντηση
    • Κώστας Θερμογιάννης

      Χριστίνα, πράγματι το βιβλίο αποκτά ψυχή στα χέρια του αναγνώστη…

      Τα λόγια σου έχουν ιδιαίτερη αξία για μένα. Σε ευχαριστώ μέσα από την καρδιά μου!

      Απάντηση
  5. Βάσω Αποστολοπούλου-Αναστασίου

    “Δε θα ήταν υπερβολή αν κάποιος ισχυριστεί πως ο συγγραφέας όταν δημιουργεί βιώνει το έργο του μέσα από τα μάτια του αναγνώστη…”
    Πάντα υποστήριζα ότι αισθάνομαι πως γράφω “σαν αναγνώστης” ακριβώς όπως διαβάζω “σαν συγγραφέας”.
    Το πραγματικά εξαιρετικό και εμπεριστατωμένο άρθρο σου, αγαπημένε μου φίλε Κώστα, έρχεται να δώσει με τον καλύτερο τρόπο την πλήρη ανάπτυξη αυτής μου της αίσθησης και να μου δώσει τη χαρά της μοιρασιάς! Τη χαρά να μαθαίνω ότι υπάρχουν πολλοί που αισθάνονται έτσι – που βιώνουν αυτή την αμφίδρομη και τόσο στενή σχέση συγγραφέα-αναγνώστη.
    Και είναι τόσο όμορφο αυτό! Σ’ ευχαριστώ πολύ για τούτη την προσφορά σου!

    Απάντηση
    • Κώστας Θερμογιάννης

      Βάσω μου, έρχεσαι να επιβεβαιώσεις τις σκέψεις μου κι αυτό με κάνει να νιώθω πως φεύγει από μέσα μου ένα βάρος. Ένιωθα πως ίσως είμαι υπερβολικός όταν έγραφα πως ο συγγραφέας όταν δημιουργεί βιώνει το έργο του μέσα από τα μάτια του αναγνώστη και το αντίθετο συμβαίνει με τον αναγνώστη που ‘μεταμορφώνεται’ τρόπον τινά σε συγγραφέα.

      Σε ευχαριστώ μέσα από την καρδιά μου για το υπέροχο σχόλιό σου!

      Απάντηση
  6. Μαργαρίτα Αρβανίτη

    Συγκινητικό πολύ το βρίσκω το κείμενο! Να περιμένει το βιβλίο να το πάρεις στα χέρια σου για να πάρει ζωή και ότι αυτό σημαίνει σαν επικοινωνία συγγραφέα-αναγνώστη! Πόσα βιβλία χάνονται στη αναμονή όχι γιατί απορρίφτηκαν αλλά γιατί ουτε καν τους δόθηκε η ευκαιρία της γνωριμίας! Αγνωστα μέσα στο πλήθος!

    Απάντηση
  7. fofi walter-kyrlidou

    Διαβαζοντας το καταπληκτικο αρθρο σου καλε μου φιλε,θυμηθηκα μια διαλεξη του καθηγητη της Φιλολογιας στο Πανεπιστημιο που σπουδασα και το δοκιμιο που προεκυψε με τιτλο…ΤΟ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ ΤΩΝ ΑΔΙΑΒΑΣΤΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ.Ευχαριστω πολυ πολυ για τις αληθειες που μου θυμησες.

    Απάντηση
    • Κώστας Θερμογιάννης

      Φώφη, ο τίτλος του δοκιμίου είναι πραγματικά εύστοχος! Νομίζω πως περιγράφει με εξαιρετική ακρίβεια το σκεπτικό μου.

      Εγώ σε ευχαριστώ για τον κόπο που έκανες για να διαβάσεις το κείμενό μου αλλά και για το σχόλιό σου. Να είσαι πάντα καλά!

      Απάντηση
  8. Ανώνυμος

    Υπέροχη η διάσταση που έδωσες, Κώστα μου, στη σχέση δημιουργού-βιβλίου-αναγνώστη. Έχεις απόλυτο δίκιο σε όλα! Από τη στιγμή της “σύλληψης” μέχρι την ώρα της γέννησης και από την εποικοδομητική “ζωή” ενός βιβλίου μέχρι το πέρασμά του στη σπουδαία διάσταση της αθανασίας. Ναι, η αρχή δεν καθορίζεται από τις πρώτες λέξεις που αρχίζουν να τυπώνονται ούτε το τέλος ορίζεται στην τελευταία σελίδα του. Και αυτή είναι η αληθινή μαγεία του! Η μαγεία της συγγραφής αλλά και της ανάγνωσης. Σε ευχαριστώ για τις όμορφες και εμπεριστατωμένες σκέψεις σου!

    Απάντηση
    • Κώστας Θερμογιάννης

      Σε ευχαριστώ πολύ για τα θερμά σου λόγια Ανώνυμε/η φίλε/φίλη. Χαίρομαι που οι απόψεις μας ταυτίζονται και σε ευχαριστώ θερμά για το πολύ όμορφο σχόλιό σου!

      Απάντηση
      • Ανώνυμος

        Σαν Ανώνυμη εμφανίστηκα; Αυτά κάνει η βιασύνη. Κώστα, απλώς για να το δεις εσύ, είμαι η Μαίρη Κωνσταντούρου. Την καλημέρα μου!

        Απάντηση
  9. Βαλάντης Μπάτσαρης

    Ομολογώ ό,τι δεν είχα σκεφτεί αυτή την πλευρά της δημιουργίας. Πάρα πολύ διαφωτιστική παρουσίαση.

    Απάντηση
  10. Λένα Μαυρουδή Μούλιου

    ΠΟΤΈ δεν διάβασα κάτι τόσο όμορφα αληθινό αν και μελαγχόλησα στη σκέψη πως τα βιβλία ημών των ερισσοτέρων θα παραμείνουν όντως ”ημιτελή” αφού λόγω ένδειας οικονομικής δεν θα εκδοθούν ποτέ και ο ανγνώστης δεν θα ολοκληρώσει τελικά το έργο του συγγραφέα.Θλίψη!!!

    Απάντηση
  11. Κώστας Θερμογιάννης

    Κυρία Μούλιου, δυστυχώς έτσι είναι, αλλά ευτυχώς στις μέρες μας το διαδίκτυο μάς παρέχει τη δυνατότητα να εκφραζόμαστε και να δημοσιοποιούμε τις σκέψεις μας, οπότε η μελαγχολία μετριάζεται!

    Απάντηση

Υποβολή σχολίου