Η γιατρίνα, της Πασχαλίας Τραυλού

Δημοσίευση: 12.12.2021

Ετικέτες

Κατηγορία

Η Σουζάνα Φαζέκας, μια γυναίκα μέση ηλικίας, φτάνει στο χωριό Ναγκιρέβ της Αυστροουγγαρίας το 1911, με τον άντρα της να είναι αγνοούμενος κάτω από μυστηριώδεις συνθήκες. Η γυναίκα κάνει κάθε δυνατή προσπάθεια για να ριζώσει στο χωριό και να ξεκινήσει τη ζωή της από την αρχή. Οι γνώσεις μαιευτικής, γενικής ιατρικής και… βοτάνων που έχει θα την κάνουν αρεστή και σύντομα αναντικατάστατη. Πώς συνδέονται με τη μυστηριώδη αυτή γυναίκα μια σειρά από θανάτους αντρών που κορυφώνονται μετά τη λήξη του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου; Είναι αθώα ή ένοχη; Πόσο πρόθυμες είναι ορισμένες γυναίκες να απαλλαγούν από τους ανθρώπους που τυραννούν τη ζωή τους;

Η Πασχαλία Τραυλού θέλησε να σκαλίσει το παρελθόν της ενδιαφέρουσας αυτής προσωπικότητας και να αναζητήσει τα ελατήρια των ανήκουστων πράξεών της, να εισχωρήσει στην ψυχή και τα τραύματα μιας γυναίκας που φτάνει σ’ ένα φιλήσυχο και ήρεμο χωριό, μετατρέποντάς το σταδιακά και με ποικίλους έμμεσους και άμεσους τρόπους σε τόπο θανάτου (μιλάμε για δολοφονίες τουλάχιστον σαράντα αντρών, κυρίως μεταξύ 1914 και 1929). Πώς καταφέρνει να κερδίσει με το μέρος της σχεδόν όλους τους κατοίκους και να εκλογικεύει κάθε της πράξη; Τι απέγινε ο άντρας της; Ποια ψυχικά τραύματα κουβαλάει μαζί της; Το κατασκεύασε το επιχείρημα που χρειαζόταν για να ικανοποιεί τα φονικά της ένστικτα ή μήπως η αγριότητά της που επηρέασε και τις άλλες γυναίκες είναι μια κραυγή αγανάκτησης και μια τρανταχτή απόδειξη πως η βία αναπαράγει μόνο βία; Ας μην ξεχνάμε άλλωστε πως είμαστε σε μια εποχή όπου η οικογένεια επέλεγε τον μέλλοντα σύζυγο μιας νεαρής έφηβης γυναίκας χωρίς αυτή να έχει άποψη επί του θέματος και πως το διαζύγιο δεν ήταν κοινωνικά αποδεκτό ακόμη κι αν ο άνδρας ήταν αλκοολικός ή βίαιος. Γυναίκες γερασμένες πριν την ώρα τους, καταβεβλημένες από την κακοπέραση και τις γέννες, παραμελημένες από σύζυγο, γονείς μα κυρίως από τον ίδιο τους τον εαυτό, ανέκφραστες, με κυρτούς ώμους και «με το παγωμένο βλέμμα των ανθρώπων που έχουν αποδεχτεί την κακοποίηση σαν μια διαδικασία δεδομένη και αναπόφευκτη» (σελ. 128), ζουν στο Ναγκιρέβ: «…ένα διαβολοχώρι που δεν το ‘χε ο χάρτης, κάπου στα νοτιοανατολικά της Βουδαπέστης, ανάμεσα σε κάποιο δάσος κι ένα παρακλάδι του Δούναβη» (σελ. 10). «Πίσω απ’ την πόρτα του καθένας έκανε ό,τι ήθελε, αρκεί να έλεγε τυπικά την καλημέρα του, να εκκλησιαζόταν τακτικά και να απέφευγε τη σύγκρουση με τον νόμο» (σελ. 257).

Η Πασχαλία Τραυλού συνέθεσε ένα δυνατό, ανατρεπτικό μυθιστόρημα γεμάτο απανωτές εκπλήξεις και βαθιά ψυχογραφήματα, με γεγονότα που φωτίζουν σταδιακά την προσωπικότητα της Φαζέκας και τις αλληλεπιδράσεις της με τα μέλη της κλειστής κοινωνίας του Ναγκιρέβ και με διακριτικές νότες ρομάντσου και καλολογικών στοιχείων. Ρεαλισμός και ωμότητα συναγωνίζονται τα ηθικά διλήμματα που πηγάζουν από την ιστορία ενώ ο έρωτας καταφέρνει να τρυπώσει ανάμεσα στις λέξεις και να αλλάξει την πορεία των γεγονότων. Πρωταγωνίστρια φυσικά η νεοφερμένη «γιατρός», που: «Διέθετε ανέκαθεν τη ζηλευτή δεξιότητα να διαβάζει την ψυχολογία των άλλων με την άνεση που κάποιος φυλλομετρά νωχελικά μια εφημερίδα» (σελ. 14). Είναι μια γυναίκα που έρχεται σε μια κλειστή πατριαρχική κοινωνία γεμάτη στερεότυπα και προκαταλήψεις, με έναν ιερέα που κατ’ επίφασιν κρατάει ουδετερότητα απέναντι στις ζωές των ποιμνίων του αλλά και αναθεματίζει χωρίς δισταγμό όσους λοξοδρομούν από το μονοπάτι της αρετής με τη σκέψη ενός διαζυγίου ή άλλων ανομημάτων.

Η ηρωίδα του βιβλίου βήμα προς βήμα ριζώνει στον καινούργιο τόπο, ανυπομονώντας το μαχαίρι, τα μαντζούνια και το ψαλίδι της να παίξουν τους ρόλους τους. Οξυδερκής, διεισδυτική και ικανή χειρίστρια των ανθρώπων, γίνεται σχεδόν αμέσως απαραίτητη στο χωριό. «Κι ώρες ώρες είχε την αίσθηση πως δεν έραβε μονάχα καινούρια φουστάνια αλλά ολοκαίνουριες μοίρες για τις γυναίκες αυτού του τόπου» (σελ. 129). Γεμάτη συναισθηματική δυσλεξία, ανθεκτική σε ερωτικά ερεθίσματα, αρνιέται να επενδύσει στους ανθρώπους, είναι «μια ύπαρξη μεταλλαγμένη από εμπειρίες που είχαν χαράξει στην ψυχή της ένα αφύσικο σχήμα» (σελ. 412). Τελικά πώς θα τη χαρακτήριζε κανείς; Αμείλικτο δαίμονα που χειραγωγεί ή άγγελο που σώζει; Δαίμονα με αγγελικές προθέσεις ή άγγελο με πείσμα σατανικό; Το μυθιστόρημα την παρακολουθεί στενά κατά την άνοδο αλλά και την πτώση της, γιατί ο άνθρωπος είναι πάντα αστάθμητος παράγοντας κι έτσι το σχέδιό της σύντομα αρχίζει να «μπάζει νερά». Απρόσμενα γεγονότα χτίζουν μα και γκρεμίζουν τη δημοτικότητά της, δημιουργώντας μια σφιχτοδεμένη πλοκή γεμάτη αγωνία και σασπένς. Η συγγραφέας κρατάει ίσες αποστάσεις, τοποθετεί τα κοινωνικά γεγονότα και τις ψυχογραφίες στην κρίση του αναγνώστη, καταγράφει τις πράξεις και τις αντιδράσεις, πουθενά όμως δεν παίρνει θέση, αντίθετα, αφήνει τα γεγονότα να μιλήσουν μόνα τους και να ξεδιπλωθεί η ιστορία όσο γίνεται πιο αντικειμενικά και ολοκληρωμένα.

Εξίσου ενδιαφέροντες και πολυπρισματικοί είναι και οι υπόλοιποι κάτοικοι: ο κρατικός υπάλληλος και χήρος επί δεκαεπτά χρόνια Γκιόργκι Άισμπεργκ, η αντρογυναίκα Άγκνες Πίντερ, που έχει τον οίκο ανοχής της ευρύτερης περιοχής και μεγαλώνει βαρυγκομώντας τον πνευματικά καθυστερημένο Βίτορ και την αδελφή του, Μπλάνκα, ο Σέρβος Νεντέλικο Σαμπρίνοβιτς (είναι κρυφά ερωτευμένος με μια κοπέλα του χωριού, σε μια περίοδο που η Αυστροουγγαρία κατείχε σερβικά εδάφη και οι αντάρτες έστηναν ενέδρες για να σκοτώνουν Ούγγρους στρατιώτες, επομένως τι μέλλον μπορεί να έχει μια τέτοια σχέση; ), η Ιρέιν Λουτζ, μία από τα θύματα των κακοποιητικών συζύγων, ο εσωστρεφής, δίκαιος, οξυδερκής και τυπικός αστυνόμος Στέφαν Ζόλταν, η προξενήτρα του χωριού Γκιούλα, που ζει με τον γιο της, Κρίστεκ, και τη γυναίκα του, Έλζα, ένα κορίτσι που μετά χαράς το έδωσε ο πατέρας της για να έχει ένα στόμα λιγότερο, ένα ασχημάτιστο πλάσμα που η Γκιούλα προόριζε για ερωμένη, πλύστρα, μαγείρισσα και μάνα των παιδιών της, με αντάλλαγμα ένα πιάτο φαΐ, ο αυστηρός τοποτηρητής των ηθών και των εθίμων πάτερ Άμπρους, με σκοτεινό ψυχισμό, αδέκαστος και άτεγκτος (βρίσκει τον μάστορά του με τη Φαζέκας κι έτσι απολαμβάνουμε τις μάχες των δύο δαιμόνων για επικράτηση στο ποίμνιο), ο Στράτος Κεκέρογλου από την Κομοτηνή, που με το ξέσπασμα του πολέμου βρέθηκε αιχμάλωτος στο στρατόπεδο του Γκέρλιτς και μπλέχτηκε αναπάντεχα με τις ζωές των χωρικών και πολλοί άλλοι, άντρες μα κυρίως γυναίκες, συγκροτούν ένα ενδιαφέρον μυθιστόρημα που δεν μπορείς να μαντέψεις πώς θα εξελιχθεί, μιας και τα πράγματα έρχονται διαρκώς πάνω κάτω.

Όλα τα μυθιστορηματικά γεγονότα πλέκονται ιδανικά με τις ιστορικές συνθήκες που οδήγησαν στο ξέσπασμα του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου. Μεταξύ αυτών, ο Νεντέλικο και ο φίλος και πρότυπό του, Γκαβρίλο Πρίντσιπ, που δολοφόνησαν τον Αρχιδούκα Φραγκίσκο Φερδινάνδο της Αυστρίας

https://en.wikipedia.org/wiki/Nedeljko_%C4%8Cabrinovi%C4%87

Η συγγραφέας έχει μελετήσει καλά και προσεκτικά, όπως πάντα, το αντικείμενό της και παραθέτει εύληπτα και κατατοπιστικά τα εθνοτικά και κοινωνικά προβλήματα της περιοχής και το παρασκήνιο που οδήγησε στην έκρηξη του Α΄ Παγκόσμιου πολέμου, καταστάσεις που εντάσσει αρμονικά στην αφήγηση, επηρεάζοντας τους χαρακτήρες του μυθιστορήματος και τις πράξεις τους. Μαζί με τη σταδιακή κλιμάκωση στον χώρο της Σερβίας και της Αυστροουγγαρίας κλιμακώνονται και οι σχέσεις μεταξύ των κατοίκων, προετοιμάζοντας τον αναγνώστη για την αιματηρή παγκόσμια σύρραξη και ταυτόχρονα για τη σιωπηρή εσώτερη διαμάχη στο Ναγκιρέβ.

«Η γιατρίνα» είναι μια μυθιστορηματική προσέγγιση της κατάστασης στην οποία οδήγησε η Σουζάνα Φαζέκας το ήσυχο ως την άφιξή της χωριό του Ναγκιρέβ και μια ρεαλιστική απεικόνιση της εποχής και της καθημερινότητας των κατοίκων, εν όψει του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου. Ταυτόχρονα όμως είναι και μια κραυγή βοήθειας απέναντι στη δύσκολη θέση της γυναίκας που δυστυχώς υφίσταται ακόμη και σήμερα, όταν βασανίζεται, ταλαιπωρείται, κακοποιείται από τον σύζυγο, τον αδελφό ή τον πατέρα σε μια κοινωνία που κωφεύει ελαφρά τη καρδιά στα «ξένα προβλήματα». Σίγουρα, η λύση δεν είναι αυτή στην οποία καταφεύγουν με ποικίλους τρόπους οι ηρωίδες του βιβλίου, άλλωστε οι ανατροπές και το τέλος δείχνουν τις συνέπειες των πράξεών τους, γι’ αυτό και η συγγραφέας προσπαθεί, με όχημα τις κλειστές πόρτες του χωριού, να φωτίσει και να υποστηρίξει τις δύσκολες στιγμές της γυναικείας κακοποίησης, τη μοναξιά που βιώνουν, τις εναλλακτικές λύσεις που υπάρχουν και δεν τις βλέπουν λόγω της κατάστασής τους και οποιοδήποτε άλλο βήμα που θα φέρει τη γυναίκα πιο κοντά στην αυθυπαρξία και θα ενισχύσει την αυτοπεποίθησή της, όχι για να υπερέχει του άντρα αλλά για να συμβιώνει αρμονικά μαζί του και να είναι υγιής και αισιόδοξη.

Ακολουθήστε μας

Συντηρητής Ουράνιων Τόξων, του Δημήτρη Μιχελουδάκη

Συντηρητής Ουράνιων Τόξων, του Δημήτρη Μιχελουδάκη

Συντηρητής Ουράνιων Τόξων «Μόλις χτυπήσω κάρτα ρυτιδώνουν το κυνηγητό τα μήλα ή μακριά γαϊδούρα Στην έξοδο έχει μείνει ένα παιδάκι μόνο που ακόμα δεν τολμάει να φτάσει ως το εκατό» Δημήτρης Μιχελουδάκης, ‘Άβολα Φτερά’ / Στον Μάνο Τασάκο’ _ γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης -...

Ο Βουνός

Ο Βουνός

  Συγγραφέας: Το ελατήριο Εκδόσεις: Αλφειός Εικονογράφηση: Themis Hatz. Vasconcelos - γράφει η Βάλια Καραμάνου - Τρεις ιστορίες κοριτσιών από διάφορα μέρη του κόσμου και η ιστορία του ασάλευτου και ψηλού Βουνού συνδέονται με την ποίηση και τις εξαιρετικές...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Επιμέλεια άρθρου

Διαβάστε κι αυτά

Ο Βουνός

Ο Βουνός

  Συγγραφέας: Το ελατήριο Εκδόσεις: Αλφειός Εικονογράφηση: Themis Hatz. Vasconcelos - γράφει η Βάλια Καραμάνου - Τρεις ιστορίες κοριτσιών από διάφορα μέρη του κόσμου και η ιστορία του ασάλευτου και ψηλού Βουνού συνδέονται με την ποίηση και τις εξαιρετικές...

Το γέλιο σου, του Θεόδωρου Λιμήτσιου

Το γέλιο σου, του Θεόδωρου Λιμήτσιου

γράφει η Κατερίνα Σιδέρη - Στο βιβλίο του Θεόδωρου Λιμήτσιου, ένα μικρό βιογραφικό του οποίου θα βρείτε στο τέλος του άρθρου, θα περιπλανηθούμε από τα ορεινά χωριά της Πίνδου, Χαλίκι και Λεπενίτζα και θα οδηγηθούμε στο Μεγάλο Κάστρο της Κρήτης παρέα με τους...

Το νερό της λίμνης δεν είναι ποτέ γλυκό, της Giulia Caminito

Το νερό της λίμνης δεν είναι ποτέ γλυκό, της Giulia Caminito

Η αφηγήτρια της ιστορίας είναι ένα παιδί που μεγαλώνει, μπαίνει στην εφηβεία και γίνεται γυναίκα, μόνο που σε αυτόν τον αγώνα νιώθει πως είναι μόνη της. Αγωνίζεται σκληρά να ξεφύγει από τη δεσποτική, αυστηρή και αυταρχική μητέρα της που επιμένει να της διαφεντεύει τη...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου