Η Δέσποινα Ντάση αντηχώντας λέξεις με το πινέλο στο χέρι

11.06.2016

Δέσποινα Ντάση
Κέδρος
ISBN: 978-960-04-4647-0

Η ποίηση είναι ένα ταξίδι στα συναισθήματα με όχημα τις λέξεις. είναι μία κορυφαία τέχνη, γιατί με τα πιο απλά υλικά, φθόγγους γυμνούς, φέρνει στην επιφάνεια συναισθήματα και τα κοινωνεί στο κοινό. Και είναι ιδιαίτερα παρήγορο ότι στην εποχή του πολιτικού βερμπαλισμού και της ρητορικής κενότητας, νέοι άνθρωποι με το ποιητικό πινέλο στο χέρι ζωγραφίζουν συναισθήματα και αγωνίες με την αντήχηση των λέξεων.

Χαρακτηριστική είναι η πρώτη ποιητική εμφάνιση της Δέσποινας Ντάσης («όλα τα ΜΗ του κόσμου», Κέδρος, 2015). Στην ποιητική  της διακρίνεται μία ιδιαίτερη γλώσσα με ενδιαφέρουσα εκφραστική που ισορροπεί μεταξύ αφηγηματικού ύφους και συνειρμικών διατυπώσεων και εκφραστικής λιτότητας. Εντυπωσιακοί προσδιορισμοί (πάτημα ελαφρύ, ακροβάτες, αδαμάντινες ψυχές) πηγάζουν από τη μεταφορική χρήση λέξεων ως προσδιορισμών και από μετωνυμίες που προσφέρουν εικαστική δύναμη στο στίχο της συμπληρώνοντας τον εσωτερικό ρυθμό του.

Η στιχουργική θεμελιωμένη στη λιτότητα του ποιητικού λόγου με την κυριαρχία ρημάτων και ουσιαστικών, που περιορίζουν στο ελάχιστο τα επίθετα, εκφράζουν τα θρυμματισμένα συναισθήματα της νεαρής δημιουργού· την ίδια στιγμή με τις στροφικές επιλογές και το στιχουργικό ρυθμό αισθητοποιείται το αίσθημα μετεωρισμού μιας ολόκληρης γενιάς, συμπλέοντας με την εικαστική της (το θεμέλιο του κόσμου, ξέφωτα, εξορία, το κορίτσι με τα πράσινα μάτια, εγρήγορση).

Στο πλούσιο ποιητικό της κάδρο η κίνηση και ο ήχος έχουν κεντρικό ρόλο (ο λύκος, πορσελάνινες κούκλες, κόσμε μου, ακροβάτες). Ωστόσο η Ντάση αποφεύγει την επιτηδευμένη εικονοπλασία. Την αφήνει να αναδυθεί σχεδόν αυθόρμητα μέσα από την κυρίαρχη αφηγηματική ροή (αλιευτές και αλιείς, αδαμάντινες ψυχές, πορσελάνινες κούκλες). Τα χρώματα υποτάσσονται στη θολότητα της "ομιχλώδους" φωτεινότητας ή στο νυχτερινό καναβάτσο.

Η ποικιλία των ποιητικών υποκειμένων προσδίδει μία κίνηση που ολοκληρώνει εκείνη των εικόνων της. Το α΄ ενικό γραμματικό πρόσωπο (η αγάπη των ανθρώπων, ο λύκος, το περισσότερο, το δισκοπότηρο της νύχτας, παντού κουτιά, το κορίτσι με τα πράσινα μάτια, τ’ άστρο και το κυκλάμινο) και οι ερωτήσεις (πορσελάνινες κούκλες, δούλη του ιερού) διαμορφώνουν ένα δραματικό πλαίσιο αμεσότητας. Μάλιστα, ο χωρισμός των ενοτήτων θα μπορούσε να αντιστοιχηθεί σε θεατρικές σκηνές με πράξεις τα επιμέρους ποιήματα. Τη σκηνική διάσταση της συλλογής συντηρούν το β΄ πρόσωπο (ο τοίχος, θα σου δέσει τα μάτια η μοίρα, κόσμε μου) και οι έμμεσοι διάλογοι (ζωντανή, εξορία, Βαβέλ, ξέφωτα) και ολοκληρώνουν τα παρενθετικά σχόλια που θυμίζουν σκηνοθετικές οδηγίες (αλιευτές και αλιείς, αδαμάντινες ψυχές, δούλη του ιερού).

Η πρωτοενική διατύπωση μαζί με το α΄ πληθυντικό πρόσωπο (αλιευτές και αλιείς, πορσελάνινες κούκλες, ακροβάτες, πάτημα ελαφρύ, αλαφροΐσκιωτη, μια ρίζα αυγής) αποκαλύπτουν μία συλλογική διάσταση, καθώς το ενικό υποκείμενο υποτάσσεται συνειρμικά και εικαστικά στο -κοινωνικό- σύνολο, αποφεύγοντας τον ποιητικό εγωκεντρισμό.

Δήμος Χλωπτσιούδης
Μανδραγόρας, 2016
ISBN: 978-960-592-032-6

Αντίθετα, μέσα από την ποίησή της η Ντάση εκφράζει τις αγωνίες της νέας γενιάς (θα σου δέσει τα μάτια η μοίρα, οδηγός) που φοβάται ν’ αγαπήσει και αισθάνεται κλειδωμένη σε μία γυάλα (πάτημα ελαφρύ, παντού κουτιά), ενώ γύρω της ο κόσμος καταρρέει (κόσμε μου, η πτώση) ξεχνώντας ότι αποτελεί τελικά το θεμέλιο του κόσμου (τίτλος ποιήματος). Πολιτικοί συμβολισμοί με κοινωνιοϋπαρξιακή διάσταση εκθέτουν τούτη την αγωνία (ο λύκος, πορσελάνινες κούκλες, ακροβάτες, σιδηρουργοί, ο τοίχος, το δισκοπότηρο της νύχτας) παρατηρώντας με ευαισθησία την παρακμάζουσα κοινωνία (ακροβάτες, δούλη του ιερού, σαν βήματα, το θεμέλιο του κόσμου). Η ανησυχία της εκφράζεται συχνά με αλληγορίες πλούσιες σε κοινωνικές παραστάσεις με υπαρξιακό παρονομαστή (αλιευτές και αλιείς, ολόκληρη η ενότητα εγρήγορση και τα μυστικά της μήτρας).

Ας υπογραμμίσουμε, επιλογικά, ότι παρά την κυριαρχία των μελανών κοινωνικών βιωμάτων, η ποιητική της Ντάση εκπνέει προς τον αναγνώστη με τον λανθάνοντα νεανικό ρομαντισμό της ένα αίσθημα πληρότητας και υφέρπουσας αισιοδοξίας. Δεν είναι μόνο ο οπτιμιστικός επίλογος (μια ρίζα αυγής, και τότε ξημερώνει), αλλά και η φωτεινότητα που η πρωτοεμφανιζόμενη στιχουργία της εκλύει. Άλλωστε, τι πιο αισιόδοξο από νέους ανθρώπους που βρίσκουν -με καλλιτεχνική ωριμότητα- καταφύγιο στην ποίηση.

Ακολουθήστε μας

Τα χρόνια της βραδύτητας, του Fernando Aramburu

Τα χρόνια της βραδύτητας, του Fernando Aramburu

«Τα χρόνια της βραδύτητας» τιτλοφορείται το βραβευμένο μυθιστόρημα του Ισπανού συγγραφέα  Φερνάντο Αραμπούρου, μιας βραδύτητας πνευματικής, ηθικής και πολιτιστικής που ευνοήθηκε από το δικτατορικό καθεστώς του Φράνκο και τον αγώνα των Βάσκων κατά τις δεκαετίες του ’60...

Το κουτί, των Camilla Läckberg & Henrik Fexeus

Το κουτί, των Camilla Läckberg & Henrik Fexeus

Η Camilla Läckberg επιστρέφει στο λογοτεχνικό είδος που τη γνωρίσαμε και την αγαπήσαμε, το αστυνομικό, αυτή τη φορά με συνοδοιπόρο της τον βραβευμένο πνευματιστή και συγγραφέα Henrik Fexeus. Αποτέλεσμα της συνεργασίας τους είναι το Κουτί, το πρώτο μέρος μιας τριλογίας...

Μην πατάς ξυπόλυτη, της Αστερόπης Λαζαρίδου

Μην πατάς ξυπόλυτη, της Αστερόπης Λαζαρίδου

- γράφει η Λεύκη Σαραντινού - "Γιατί γράφεις για σένα;" "Γιατί τόσο καλά δεν ξέρω κανέναν άλλο". "Η ζωή μου είναι αστεία και γλυκόπικρη. Σαν γαλλική ταινία με ρουμάνικους υπότιτλους. Και αποκτά νόημα, μόνο όταν την αφηγούμαι σε όσους έχουν όρεξη να ακούσουν. Αυτές...

Μια ήσυχη φιγούρα

Μια ήσυχη φιγούρα

Ήσυχη φιγούρα, ήσυχη προσωπικότητα που ταράζει άλλων τα νερά. Όχι και τόσο κοινωνική, ανήκει χωρίς να είναι ολόκληρη εκεί. Θέλησε να ζήσει διαφορετικά, με όνειρα και χωρίς σταθμά. Μα μάταιες σκέψεις ξεπρόβαλαν και μια πραγματικότητα αναπόφευκτη, Και στερνή της γνώση...

Η Λέσχη των Άλλοθι, της Tami Hoag

Η Λέσχη των Άλλοθι, της Tami Hoag

Η Έλενα Έστες ανακαλύπτει ένα πτώμα κοντά στο ιπποφορβείο όπου εργάζεται στο Παλμ Μπιτς της Φλόριντα και ο ντετέκτιβ Τζέιμς Λάντρι από το Γραφείο του Σερίφη ερευνά την υπόθεση. Η νεκρή γυναίκα, όπως όλα δείχνουν, ήταν η ψυχή των κοσμικών πάρτι της περιοχής, μόνο που...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Η Λέσχη των Άλλοθι, της Tami Hoag

Η Λέσχη των Άλλοθι, της Tami Hoag

Η Έλενα Έστες ανακαλύπτει ένα πτώμα κοντά στο ιπποφορβείο όπου εργάζεται στο Παλμ Μπιτς της Φλόριντα και ο ντετέκτιβ Τζέιμς Λάντρι από το Γραφείο του Σερίφη ερευνά την υπόθεση. Η νεκρή γυναίκα, όπως όλα δείχνουν, ήταν η ψυχή των κοσμικών πάρτι της περιοχής, μόνο που...

Για του Κόσμου τα Μάτια, του Βαγγέλη Γιάννου

Για του Κόσμου τα Μάτια, του Βαγγέλη Γιάννου

- γράφει η Άννα Δεληγιάννη - Τσιουλπά - Ένα δυνατό συγγραφικό ταλέντο, αναδεικνύει για άλλη μια φορά το νέο μυθιστόρημα του Βαγγέλη Γιάννου «για του Κόσμου τα Μάτια». Στις σελίδες του- που συναρπάζουν με τη συνεκτικότητα, την απέριττη λιτότητα και το συμβολισμό...

Άγιο Αίμα, του Θοδωρή Παπαθεοδώρου

Άγιο Αίμα, του Θοδωρή Παπαθεοδώρου

Τι ρόλο έπαιξε η Τεργέστη στο προεπαναστατικό ζύμωμα, αν και κάτω από το αυστηρό βλέμμα του καγκελάριου Μέτερνιχ; Πώς φτάσαμε στην ανατίναξη στο Κούγκι και στον χορό του Ζαλόγγου; Γιατί ο Αλή πασάς των Ιωαννίνων ενόχλησε τελικά την Υψηλή Πύλη και πώς θα εκμεταλλευτούν...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου