Η Δέσποινα Ντάση αντηχώντας λέξεις με το πινέλο στο χέρι

11.06.2016

Δέσποινα Ντάση
Κέδρος
ISBN: 978-960-04-4647-0

Η ποίηση είναι ένα ταξίδι στα συναισθήματα με όχημα τις λέξεις. είναι μία κορυφαία τέχνη, γιατί με τα πιο απλά υλικά, φθόγγους γυμνούς, φέρνει στην επιφάνεια συναισθήματα και τα κοινωνεί στο κοινό. Και είναι ιδιαίτερα παρήγορο ότι στην εποχή του πολιτικού βερμπαλισμού και της ρητορικής κενότητας, νέοι άνθρωποι με το ποιητικό πινέλο στο χέρι ζωγραφίζουν συναισθήματα και αγωνίες με την αντήχηση των λέξεων.

Χαρακτηριστική είναι η πρώτη ποιητική εμφάνιση της Δέσποινας Ντάσης («όλα τα ΜΗ του κόσμου», Κέδρος, 2015). Στην ποιητική  της διακρίνεται μία ιδιαίτερη γλώσσα με ενδιαφέρουσα εκφραστική που ισορροπεί μεταξύ αφηγηματικού ύφους και συνειρμικών διατυπώσεων και εκφραστικής λιτότητας. Εντυπωσιακοί προσδιορισμοί (πάτημα ελαφρύ, ακροβάτες, αδαμάντινες ψυχές) πηγάζουν από τη μεταφορική χρήση λέξεων ως προσδιορισμών και από μετωνυμίες που προσφέρουν εικαστική δύναμη στο στίχο της συμπληρώνοντας τον εσωτερικό ρυθμό του.

Η στιχουργική θεμελιωμένη στη λιτότητα του ποιητικού λόγου με την κυριαρχία ρημάτων και ουσιαστικών, που περιορίζουν στο ελάχιστο τα επίθετα, εκφράζουν τα θρυμματισμένα συναισθήματα της νεαρής δημιουργού· την ίδια στιγμή με τις στροφικές επιλογές και το στιχουργικό ρυθμό αισθητοποιείται το αίσθημα μετεωρισμού μιας ολόκληρης γενιάς, συμπλέοντας με την εικαστική της (το θεμέλιο του κόσμου, ξέφωτα, εξορία, το κορίτσι με τα πράσινα μάτια, εγρήγορση).

Στο πλούσιο ποιητικό της κάδρο η κίνηση και ο ήχος έχουν κεντρικό ρόλο (ο λύκος, πορσελάνινες κούκλες, κόσμε μου, ακροβάτες). Ωστόσο η Ντάση αποφεύγει την επιτηδευμένη εικονοπλασία. Την αφήνει να αναδυθεί σχεδόν αυθόρμητα μέσα από την κυρίαρχη αφηγηματική ροή (αλιευτές και αλιείς, αδαμάντινες ψυχές, πορσελάνινες κούκλες). Τα χρώματα υποτάσσονται στη θολότητα της "ομιχλώδους" φωτεινότητας ή στο νυχτερινό καναβάτσο.

Η ποικιλία των ποιητικών υποκειμένων προσδίδει μία κίνηση που ολοκληρώνει εκείνη των εικόνων της. Το α΄ ενικό γραμματικό πρόσωπο (η αγάπη των ανθρώπων, ο λύκος, το περισσότερο, το δισκοπότηρο της νύχτας, παντού κουτιά, το κορίτσι με τα πράσινα μάτια, τ’ άστρο και το κυκλάμινο) και οι ερωτήσεις (πορσελάνινες κούκλες, δούλη του ιερού) διαμορφώνουν ένα δραματικό πλαίσιο αμεσότητας. Μάλιστα, ο χωρισμός των ενοτήτων θα μπορούσε να αντιστοιχηθεί σε θεατρικές σκηνές με πράξεις τα επιμέρους ποιήματα. Τη σκηνική διάσταση της συλλογής συντηρούν το β΄ πρόσωπο (ο τοίχος, θα σου δέσει τα μάτια η μοίρα, κόσμε μου) και οι έμμεσοι διάλογοι (ζωντανή, εξορία, Βαβέλ, ξέφωτα) και ολοκληρώνουν τα παρενθετικά σχόλια που θυμίζουν σκηνοθετικές οδηγίες (αλιευτές και αλιείς, αδαμάντινες ψυχές, δούλη του ιερού).

Η πρωτοενική διατύπωση μαζί με το α΄ πληθυντικό πρόσωπο (αλιευτές και αλιείς, πορσελάνινες κούκλες, ακροβάτες, πάτημα ελαφρύ, αλαφροΐσκιωτη, μια ρίζα αυγής) αποκαλύπτουν μία συλλογική διάσταση, καθώς το ενικό υποκείμενο υποτάσσεται συνειρμικά και εικαστικά στο -κοινωνικό- σύνολο, αποφεύγοντας τον ποιητικό εγωκεντρισμό.

Δήμος Χλωπτσιούδης
Μανδραγόρας, 2016
ISBN: 978-960-592-032-6

Αντίθετα, μέσα από την ποίησή της η Ντάση εκφράζει τις αγωνίες της νέας γενιάς (θα σου δέσει τα μάτια η μοίρα, οδηγός) που φοβάται ν’ αγαπήσει και αισθάνεται κλειδωμένη σε μία γυάλα (πάτημα ελαφρύ, παντού κουτιά), ενώ γύρω της ο κόσμος καταρρέει (κόσμε μου, η πτώση) ξεχνώντας ότι αποτελεί τελικά το θεμέλιο του κόσμου (τίτλος ποιήματος). Πολιτικοί συμβολισμοί με κοινωνιοϋπαρξιακή διάσταση εκθέτουν τούτη την αγωνία (ο λύκος, πορσελάνινες κούκλες, ακροβάτες, σιδηρουργοί, ο τοίχος, το δισκοπότηρο της νύχτας) παρατηρώντας με ευαισθησία την παρακμάζουσα κοινωνία (ακροβάτες, δούλη του ιερού, σαν βήματα, το θεμέλιο του κόσμου). Η ανησυχία της εκφράζεται συχνά με αλληγορίες πλούσιες σε κοινωνικές παραστάσεις με υπαρξιακό παρονομαστή (αλιευτές και αλιείς, ολόκληρη η ενότητα εγρήγορση και τα μυστικά της μήτρας).

Ας υπογραμμίσουμε, επιλογικά, ότι παρά την κυριαρχία των μελανών κοινωνικών βιωμάτων, η ποιητική της Ντάση εκπνέει προς τον αναγνώστη με τον λανθάνοντα νεανικό ρομαντισμό της ένα αίσθημα πληρότητας και υφέρπουσας αισιοδοξίας. Δεν είναι μόνο ο οπτιμιστικός επίλογος (μια ρίζα αυγής, και τότε ξημερώνει), αλλά και η φωτεινότητα που η πρωτοεμφανιζόμενη στιχουργία της εκλύει. Άλλωστε, τι πιο αισιόδοξο από νέους ανθρώπους που βρίσκουν -με καλλιτεχνική ωριμότητα- καταφύγιο στην ποίηση.

Ακολουθήστε μας

Λεωφόρος Αλεξάνδρας 173, του Βαγγέλη Γιαννίση

Λεωφόρος Αλεξάνδρας 173, του Βαγγέλη Γιαννίση

Ο Βαγγέλης Γιαννίσης είναι ο πρώτος Έλληνας συγγραφέας που καταφέρνει να… εισβάλλει στο Τμήμα Ανθρωποκτονιών της ΓΑΔΑ, να συνεργαστεί με τους αξιωματικούς του και να καταγράψει πέντε υποθέσεις που κλήθηκαν να εξιχνιάσουν στη σταδιοδρομία τους, αλλά και τις συνθήκες...

Το ποτάμι, του Αιμίλιου Σολωμού

Το ποτάμι, του Αιμίλιου Σολωμού

Ο Χάρης ζει δίπλα στο ποτάμι και ξεχνιέται ψαρεύοντας πέστροφες όσο περιμένει την επιστροφή του πατέρα του από τον πόλεμο. Μια μέρα αρχίζουν να κατεβαίνουν διάφορα παιχνίδια μέσα σε ξύλινα κιβώτια. Ποιος τα έχασε; Τι κρύβεται λίγα μόλις μέτρα πιο πάνω και πώς θα...

Βερούκης

Βερούκης

ΒΕΡΟΥΚΗΣ Ο μάστορας Βερούκης, συνεργείο ονομαστό,  μόνος ήρθε απ’ το χωριό, 17 στα 18, έφτυσε αίμα, να το ανοίξει, δούλευε σαν το σκυλί, μα η ζωή καλή μαζί του, έγινε κάποιος και αυτός, έχει πια 6 υπαλλήλους, χρειάζεται και έβδομο, του προτείνανε παιδί, πατριώτη, απ’...

Οι οικογενειακοί μας δράκοι, της Χρυσάνθης Τσιαμπαλή

Οι οικογενειακοί μας δράκοι, της Χρυσάνθης Τσιαμπαλή

Η Πινακοθήκη της πόλης διοργανώνει διαγωνισμό ζωγραφικής για παιδιά δημοτικού σχολείου με θέμα τους δράκους. Ο Γιάννης διαπιστώνει πως δύο συμμαθητές του τα καταφέρνουν καλύτερα από κείνον, γιατί, μεταξύ άλλων, δέχτηκαν βοήθεια από γονείς κι αδέλφια. Έτσι, ο Γιάννης...

Τα χέρια της θεάς, του Διονύση Λεϊμονή

Τα χέρια της θεάς, του Διονύση Λεϊμονή

Τι συνέβη την ημέρα της αρπαγής της Αφροδίτης από τη Μήλο; Πού χάθηκαν τα χέρια της; Πώς ρίζωσε το άγαλμα στο Μουσείο του Λούβρου; Πώς θα καταφέρουν κάποια παιδιά να αγκαλιάσουν την ιστορία της και να δουλέψουν πάνω σε αυτήν, χρησιμοποιώντας όλα τα εκφραστικά μέσα των...

Διαβάστε κι αυτά

Τα χέρια της θεάς, του Διονύση Λεϊμονή

Τα χέρια της θεάς, του Διονύση Λεϊμονή

Τι συνέβη την ημέρα της αρπαγής της Αφροδίτης από τη Μήλο; Πού χάθηκαν τα χέρια της; Πώς ρίζωσε το άγαλμα στο Μουσείο του Λούβρου; Πώς θα καταφέρουν κάποια παιδιά να αγκαλιάσουν την ιστορία της και να δουλέψουν πάνω σε αυτήν, χρησιμοποιώντας όλα τα εκφραστικά μέσα των...

Ο Ιωάννης και τα γεώμηλα της Αίγινας (Μικρές Ιστορίες για Μεγάλα Γεγονότα #4), της Μαρίας Ανδρικοπούλου

Ο Ιωάννης και τα γεώμηλα της Αίγινας (Μικρές Ιστορίες για Μεγάλα Γεγονότα #4), της Μαρίας Ανδρικοπούλου

Ποιος ήταν ο Ιωάννης Καποδίστριας που κυβέρνησε το ελληνικό κράτος στα πρώτα του βήματα μετά την Επανάσταση του 1821; Ποια ήταν η σχέση του με την Ελβετία πριν έρθει στην Ελλάδα και γιατί μνημονεύεται ακόμη σε αυτήν τη χώρα; Πώς αντιμετώπισε και πώς οργάνωσε το χάος...

Ατελές κολλάζ, του Σταύρου Σταμπόγλη

Ατελές κολλάζ, του Σταύρου Σταμπόγλη

Ατελές κολλάζ Σταύρος Σταμπόγλης _ γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης - Η ποιητική συλλογή του Σταύρου Σταμπόγλη, που φέρει τον τίτλο 'Ατελές Κολλάζ,' κυκλοφόρησε το 2020, από τις εκδόσεις Κουκκίδα.[1] Αρχικά, δύναται να επισημάνουμε πως, όπως και ο τίτλος της συλλογής, δηλοί,...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου