Κατερίνα Σημηντήρα
Μανδραγόρας
ISBN: 978-960-592-005-0

Η ποίηση για τον δημιουργό είναι το καταφύγιό του από την πεζότητα, ο μυστικός χώρος που κλείνεται για να προστατευτεί από ό,τι νιώθει να τον απειλεί· ένα νησί απάνεμο όπου ακουμπά με ευλάβεια έγνοιες και συναισθήματα ελπίζοντας να φυτρώσουν στις ψυχές των αναγνωστών. Στο δικό της πλούσιο σε συναισθήματα καταφύγιο μας καλεί για δεύτερη φορά η Κατερίνα Σημηντήρα με την συλλογή «δυτικά της Σαπφούς» (Μανδραγόρας, 2015).

Η ποίηση της Σημηντήρα θεμελιωμένη στην συναισθηματική μεταμόρφωση του εξωτερικού είναι εσωστρεφής· η προσέγγιση του εσωτερικού γίνεται με άμεσες αναφορές στο “έξω” επιφέροντας μία ξεχωριστή συναισθηματική και αισθητική ισορροπία. Στην ουσία πρόκειται για υπαρξιακή ποίηση παρά το γεγονός ότι στηρίζεται σε κοινωνικές παραστάσεις από τις οποίες αντλεί την αφορμή για να εκθέσεις τις δικές της υπαρξιακές αγωνίες και τα προσωπικά της συναισθήματα για το παρόν και το παρελθόν.

Η ποίηση της Σημηντήρα είναι περιγραφική, εικονογραφική. Η εικονοπλασία της είναι εξωτερική. Το αναδυόμενο συναίσθημα στηρίζεται πάνω στις περιγραφές που με τη δυναμική των συνειρμών συνδέονται μεταξύ τους σε ένα ενιαίο εικαστικό πλαίσιο. Μοιάζουν με φωτογραφικά στιγμιότυπα του παρελθόντος που συνενώνονται όπως τα καρέ ενός φιλμ. Αναμνήσεις και εγκαταλελειμμένα ή απατηλά όνειρα μοντάρονται μαζί με τα συναισθήματα της δημιουργού σε μία συλλογή.

Ωστόσο, οι “φωτογραφήσεις” αν και γίνονται σε εξωτερικό κυρίως χώρο, αποτυπώνουν το εσωτερικό, τον ψυχισμό της ποιήτριας. Στην ουσία το δημόσιο αποτυπώνεται στο ιδιωτικό και το προσωπικό εκτίθεται ως συναισθηματικό αποτύπωμα των βιωμάτων και των παραστάσεων, των αναμνήσεων προσώπων και χώρων.

Κυρίαρχο ποιητικό υποκείμενο είναι η ίδια η ποιήτρια. Η συνεχής παρουσία του πρώτου ενικού προσώπου διαμορφώνει ένα ύφος εκμυστήρευσης με χαρακτηριστικά απομνημονεύματος πάνω στο οποίο οικοδομείται μία ποίηση αμιγώς προσωπική (Αύγουστος, οι αγαπημένοι μου, χρονικό, αρχή και τέλος, στην αποικία, σου μουράγιο, επίλογος). Ο προσωπικός χαρακτήρας ενισχύεται από το συχνό -βουβό- δευτεροενικό πρόσωπο στο οποίο απευθύνεται η δημιουργός (νότιες Συμπληγάδες, φθινόπωρο, έρωτες, everything for you, πλάγια γραφή, η θυσία). Στην ίδια λογική και το ά πληθυντικό γραμματικό πρόσωπο (Ακροπόλ, ποιήματα με τον πατέρα μου) που εμπεριέχει το προσωπικό στοιχείο.

Η ποιήτρια θυμάται προσφιλή πρόσωπα και σκηνές του παρελθόντος (αυτό δεν είναι ποίημα, Ακροπόλ, το σπίτι μας, η θυσία, η άλλη μέρα), μιλά για το θάνατο (ποιήματα με τον πατέρα μου, falsa moneda, απουσία σήμανσης, στο νοσοκομείο) και το χωρισμό (νότιες Συμπληγάδες). Ωστόσο, ο υποκειμενικός χαρακτήρας των προσωπικών βιωμάτων δεν υποβιβάζει την αντικειμενικότητα των συναισθημάτων· και η ποιήτρια δίνει έμφαση ακριβώς στο χώρο των συναισθημάτων, στην καταγραφή των αναμνήσεών της στο θυμικό, στην ψυχική καταγραφή του παρελθόντος και των βιωμάτων της. Άλλωστε, στην ποίηση τι πιο γνήσιο και πραγματικό, τι πιο ειλικρινές από την αλήθεια των συναισθημάτων;

Παρ’ όλα αυτά δεν απουσιάζουν τα αμιγώς κοινωνικά ποιήματα (οι πεταλούδες, εις το επανιδείν, οι μαργαρίτες, μέρες του ‘50), ή όταν αγωνιά για την απρόσωπη ανωνυμία της πόλης (η ζωή ήταν αλλού, γυμνός καιρός) είτε όταν εκφράζει κοινωνιοϋπαρξιακές ανησυχίες (η πόλη, η θυσία).

Ο στίχος της με τον πεζολογικό του χαρακτήρα διατηρεί έναν χαλαρό ρυθμό. Η γλώσσα – σχεδόν προφορική- εμπλουτίζεται με επίθετα που ενισχύουν το υπαρξιακό μήνυμα ή τη χρωματικότητα του ποιητικού κάδρου· επιρρήματα και μετοχές εντείνουν το γενικότερο μελαγχολικό συναίσθημα με δόσεις νοσταλγίας. Χαρακτηριστική είναι και η παντελής απουσία των βασικών σημείων στίξης (τελείες και κόμματα).

Στο ποιητικό της κάδρο κυριαρχεί η πόλη (κυρίως η Θεσσαλονίκη και -λιγότερο- η Αθήνα) είτε ως κλειστός χώρος, ένα δωμάτιο πχ ξενοδοχείου ή ο χώρος ενός σπιτιού, είτε ως ανοιχτός χώρος, δρόμοι αστικοί συνήθως. Ο καμβάς της είναι γεμάτος, ανθρώπους· άνθρωποι σιωπηλοί, μόνοι στην πραγματικότητα, περιθωριακοί και μη που όμως αισθάνονται να ζουν στο περιθώριο της κοινωνίας, μόνοι (χρονικό, οι αγαπημένοι μου, χειμώνας, οδός Σαπφούς).

Αξίζει να σημειωθεί η φωτεινότητα και ένας αόριστος χρωματικός πλούτος· αν και συνειδητά η δημιουργός αποφεύγει τα χρωματικά επίθετα ή λέξεις που συνδέονται συνειρμικά με συγκεκριμένες αποχρώσεις, εντούτοις επιτυγχάνει ένα φωτεινό και χρωματικά άφθονο εικαστικό περιβάλλον.

Το ποιητικό καταφύγιο της Σημηντήρα είναι ένα φωτεινό μωσαϊκό από εικόνες και θρυμματισμένα συναισθήματα που συγκολλούνται σε μία συλλογή γεμάτη πόνο. Πρόκειται στην ουσία για ποίηση αποκαλυπτική.