Η ποιητική ανασκευή μύθων από την Αλεξάνδρα Βερύκοκου

3.06.2016

Αλεξάνδρα Βερύκοκου
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-576-431-9

Η πρώτη επίσημη εμφάνιση ποιητών σε εκδόσεις, συχνά περνά απαρατήρητη τόσο από την κριτική όσο και από το -περιορισμένο- αναγνωστικό κοινό της ποίησης. Δεν είναι λίγες, ωστόσο, οι φορές που πρωτοεμφανιζόμενοι ποιητές δείχνουν μία διάθεση πειραματισμού με στοιχεία νεωτερισμού. Αποκαλύπτουν μία αξιοπρόσεκτη ωριμότητα στην προσέγγιση των θεμάτων τους και έναν σεβασμό προς την ποίηση που κρύβει μέσα της μία αναζήτηση νέων εκφραστικών οδών, ακόμα κι αν αυτό γίνεται ασυνείδητα.

Σε ένα τέτοιο πλαίσιο θα εντάξουμε και την πρώτη ποιητική συλλογή της Αλεξάνδρας Βερύκοκου «ταΐζοντας τον σκύλο» (Γαβριηλίδης, 2015). Πρόκειται στην πραγματικότητα για πεζοποίηση με υπαρξιακές πτυχώσεις σε ένα πλούσιο σε ποιητική έκφραση και εικονοπλασία ύφασμα.

Οι λέξεις είναι το βασικό υλικό που έχει στη διάθεσή της η ποιήτρια. Με αυτές εγείρει ένα ισχυρό σε συναισθήματα οικοδόμημα που θεμελιώνονται πάνω σε ένα ψύχραιμο μα σαρκαστικό πνεύμα. Κοφτές περίοδοι σαν θρυμματισμένοι στίχοι που συγκολλήθηκαν με τελείες και ριζώνουν σε μία οικεία, καθημερινή γλώσσα που συχνά διατηρεί έναν αποφθεγματικό χαρακτήρα. Το α΄ ενικό γραμματικό πρόσωπο διαμορφώνει μία φενάκη αυτοαναφορικότητα ως ένα προσωπείο εκμυστήρευσης που λειτουργεί περισσότερο ως ένα συλλογικό υποκείμενο. Αντίθετα, το β΄ ενικό σκηνοθετεί έναν ψευδοδιάλογο, προσφέροντας σκηνική ζωντάνια.

Η λιτή γλώσσα υποστηρίζει τη συνειρμική εικονοπλασία, καθιστώντας ταυτόχρονα τον αναγνώστη ενεργητικό. Η Βερύκοκου δεν επιμένει σε περιγραφές· αφήνει το συναίσθημα να αναδυθεί μέσα από την ίδια την πρόζα, χωρίς να εκβιάζει τον αναγνώστη/ακροατή. Το ποιητικό κάδρο δημιουργείται με φυσικότητα μέσα από την ποιητική αφήγηση.

Αν και ο υπότιτλος της συλλογής προδιαθέτει απατηλά τον αναγνώστη ότι πρόκειται για τριαντατρείς ιστορίες στιγμής, στην πραγματικότητα πρόκειται για μυθολογικές και παραμυθικές αποτυπώσεις των υπαρξιακών αναζητήσεων της ποιήτριας. Κοινωνικές αναφορές με ενσωμάτωση παραστάσεων που υποδαυλίζουν μία συλλογική υπαρξιακή αναζήτηση (γκασταρμπαϊτερ, η γυναίκα που αλλάζει) για τη διανόηση (Γάιος Πλίνιος Σεκούνδος), την κανονικοποίηση της αντίθεσης ως νέα μόδα (el marces pasado) τον αστικό χώρο και τη μοναξιά σε αυτόν (τα κόκκινα) ή τις ίδιες τις σχέσεις των φύλων (αραχνοφοβία).

Παραμύθια και μύθοι ζωντανεύουν. Η ποιήτρια αξιοποιεί το συμβολικό τους βάρος και τους προσδίδει μία υπαρξιακή και αλληγορική διάσταση με στοχαστική και ειρωνική διάθεση ματαιότητας. Ωστόσο, η ποίησή της δεν είναι αναδύει κάποια απογοήτευση. Αντίθετα, η λαχτάρα για ζωή αγκαλιάζει τον αναγνώστη χαρίζοντάς του ένα γλυκό χαμόγελο, όπως ταιριάζει στην ποίηση. Η ρομαντική διάθεση συνδέεται καινοτόμα με το πεζολογικό στοιχείο και τον πηγαίο σαρκασμό.

Μυθικά πρόσωπα αναπροσανατολίζονται προς ένα βάθρο υπαρξιακής αναζήτησης (το μήλο, Δαίδαλος), άλλοτε αθωώνονται από τις βαριές κατηγορίες του μύθου μέσα από την ακτινοβολία της κατανόησης (μινώταυρος) ή της έλλειψης αγάπης και του έρωτα (Κύκλωπες, ο βασιλιάς που επέμενε) ή ως σύμβολα μία κριτικής προς τη διανόηση (άνω τελεία).

Αναλόγως, και τα παραμύθια ανασκευάζονται, ακολουθώντας την ευριπίδεια οδό (χαμένη μαρτυρία, μία παραλλαγή, για την Αλίκη, για έναν σφιχτό κορσέ, μια χτένα κι ένα μήλο, η επιστροφή, αυτοβιογραφία, η μητέρα μου). Άλλοτε πλάθει η ίδια δικά της ποιητικά παραμύθια με αλληγορικό χαρακτήρα (ο φανταστικός κόσμος του Μπιλ Παπαντόπουλος, η _, εφτά χρονών).

Δήμος Χλωπτσιούδης
Μανδραγόρας, 2016
ISBN: 978-960-592-032-6

Η σαρκαστική της διάθεση, άλλοτε με ένα αίσθημα πόνου κι άλλες φορές μέσα από μία δηκτική οπτική, δεν προσπερνά ούτε τον ατομισμό (το τέλος του κόσμου), το σύγχρονο άγχος (συναντήσεις), την προσμονή της αναπάντεχης ελπίδας και σωτηρίας ως μάννα (το πουλί), την αναζήτηση ταυτότητας (αγίας Φωτεινής 14).

Διακρίνεται μία τάση αντίθεσης προς την παραδομένη παράδοση, ακόμα και ακύρωσής της. Στην ανοίκεια επεξεργασία της εμφιλοχωρεί μία υπερρεαλιστική δηκτική διάθεση που μετατρέπει το παράλογο και μάταιο σε μειδίαμα με στοιχεία συναισθηματικής κάθαρσης. Εντοπίζεται μία τάση δυναμικής επεξεργασίας των παραδομένων συμβόλων και της ρομαντικής βάσης τους, μέσα σε ένα κλίμα αναζήτησης νέων ποιητικών συμβόλων.

Τούτη άλλωστε η προσέγγιση της μυθολογίας καταγράφεται ήδη από τη γενιά του ’30 μέσα από ένα πλαίσιο εθνικό/ελληνικότητας. Η Βερύκοκου ωστόσο -όπως και κάποιοι άλλοι ποιητές της αγανάκτησης- προχωρά σε μία αντισυμβατική ανασκευή των μύθων μέσα από το δικό της υπαρξιακό πρίσμα με χαρακτηριστική σαρκαστική διάθεση καινοτομώντας εκφραστικά.

Ακολουθήστε μας

Οι ταινίες της εβδομάδας

Οι κούκλες του μουσείου, της Γλυκερίας Γκρέκου

Οι κούκλες του μουσείου, της Γλυκερίας Γκρέκου

Ένα κοριτσάκι καταφέρνει να σωθεί με την οικογένειά της και με την αγαπημένη της κούκλα από τα δεινά του πολέμου που ξέσπασε στη χώρα της. Το πρώτο βράδυ που έφτασαν στην Αθήνα κοιμήθηκαν δίπλα σ’ ένα μουσείο Παιδικής Κούκλας κι έτσι η Φατίμα ζει μια αξέχαστη εμπειρία...

Kitsune, της Βάλιας Καραμάνου

Kitsune, της Βάλιας Καραμάνου

Ένα προάστιο στα βόρεια της Αθήνας με κατοίκους γεμάτους μυστικά και φιλοδοξίες, ανώτερης και μεσαίας τάξης. Παράνομες σχέσεις, βία, αδιαφορία και ξαφνικά ένα άγριο ζώο αρχίζει να κυκλοφορεί ανάμεσά τους ξεσκίζοντας και σκοτώνοντας. Τι είναι το kitsune και πώς...

Ωρολογοποιός, του Άκη Καπέτα

Ωρολογοποιός, του Άκη Καπέτα

Ο συγγραφέας μάς ταξιδεύει από τη Βαρκελώνη των τελών του 18ου αιώνα στο σήμερα μέσα από τρεις ιστορίες που συγκροτούν ένα σπονδυλωτό μυθιστόρημα. Ένας άντρας και δύο γυναίκες θα αφηγηθούν τις δικές τους περιπέτειες και θα δεθούν μ’ έναν πρωτότυπο τρόπο. Βαρκελώνη,...

Στάκα καρδιά μου, της Νέλλης Σπαθάρη

Στάκα καρδιά μου, της Νέλλης Σπαθάρη

Μια φοιτήτρια της Φιλοσοφικής φτάνει στην Ύδρα του 1970 για να κάνει μια έρευνα για το μάθημα της Λαογραφίας. Επέστρεψε στον τόπο των καλοκαιρινών της διακοπών και η εργασία της θα της θυμίσει όμορφες στιγμές ενώ θα της δώσει το κίνητρο να ενταχθεί στον κλειστό...

Οι μικροί γαλαξίες – Νικηφόρος Βρεττάκος

Οι μικροί γαλαξίες – Νικηφόρος Βρεττάκος

γράφει η Άντια Αδαμίδου - Οι μικροί γαλαξίες Του Νικηφόρου Βρεττάκου Πᾶνε κι ἔρχονται οἱ ἄνθρωποι πάνω στὴ γῆ. Σταματᾶνε γιὰ λίγο, στέκονται ὁ ἕνας ἀντίκρυ στὸν ἄλλο, μιλοῦν μεταξύ τους. Ἔπειτα φεύγουν, διασταυρώνονται, μοιάζουν σὰν πέτρες ποὺ βλέπονται. Ὅμως, ἐσύ, δὲ...

Διαβάστε κι αυτά

Οι μικροί γαλαξίες – Νικηφόρος Βρεττάκος

Οι μικροί γαλαξίες – Νικηφόρος Βρεττάκος

γράφει η Άντια Αδαμίδου - Οι μικροί γαλαξίες Του Νικηφόρου Βρεττάκου Πᾶνε κι ἔρχονται οἱ ἄνθρωποι πάνω στὴ γῆ. Σταματᾶνε γιὰ λίγο, στέκονται ὁ ἕνας ἀντίκρυ στὸν ἄλλο, μιλοῦν μεταξύ τους. Ἔπειτα φεύγουν, διασταυρώνονται, μοιάζουν σὰν πέτρες ποὺ βλέπονται. Ὅμως, ἐσύ, δὲ...

Απογραφή

Απογραφή

Απόψε είχαμε απογραφή. Με επισκέφθηκαν όλες μου απελπισίες μαζεμένες.  Εγώ δεν είχα ιδέα – ποτέ δεν με ενημέρωσε καμία πριν έρθει. Με έπιασαν απροετοίμαστο. Πώς επισκέπτεσαι τον άλλο τέτοια ώρα κυρά μου; Είχα τροχιοδρομήσει να ζήσω μια ευτυχία – στον ύπνο μου....

Μετέωρο ταξίδι, της Στέλλας Ρωτού

Μετέωρο ταξίδι, της Στέλλας Ρωτού

Η κυρία Στέλλα Ρωτού έγραψε μια νέα συλλογή τριάντα τεσσάρων διηγημάτων ποικίλης θεματολογίας που αυτήν τη φορά επικεντρώνονται στον εσωτερικό μας κόσμο και στο μετέωρο ταξίδι που κάνουμε μεταξύ αποφάσεων, ονείρων, σκέψεων, θανάτου και ζωής. Τα περισσότερα κείμενα...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου