Η τιμή και το χρήμα, του Κωνσταντίνου Θεοτόκη

23.12.2018

γράφει η Μαρία Βασιλειάδου

 

Η γνωριμία μου με κλασικούς Έλληνες συγγραφείς πάντοτε είχε κάτι το ουτοπικό. Θεωρώντας εκείνους που καταγίνονταν με τα γράμματα σε επίπεδο λογοτεχνίας, σε εποχές μακρινές πλέον για εμάς τους σύγχρονους, παιδιά της Σαπφούς και του Ομήρου, στεκόμουν με δέος και νευρικότητα μπροστά σε βιβλία δυναμικής ενός Βάρναλη, ενός Κόντογλου, ενός Πρεβελάκη και πολλών άλλων. Την ίδια νευρικότητα ένιωσα όταν έπεσε στα χέρια μου η ιστορία της «σιόρας Επιστήμης». Ωστόσο, το ενδιαφέρον μου να ανακαλύψω την κοινωνία μιας Ελλάδας και των ανθρώπων της που υπάρχουν πλέον μόνο γραμμένα σε χαρτί, γρήγορα μου έδωσε την ώθηση να χαθώ μέσα στις γραμμές του Θεοτόκη και να προσπαθήσω να βρω τι αντιπροσώπευε η Τιμή και τι το Χρήμα για εκείνον αλλά και για τους ήρωές του.

Σε ένα προάστιο, λοιπόν, της Κέρκυρας, στις αρχές του 20ου αιώνα, ζει η οικογένεια της σιόρας Επιστήμης της Τρινκούλαινας. Με άντρα μέθυσο και ακαμάτη καλείται να φροντίσει το παρόν και το μέλλον των τεσσάρων παιδιών της, μια από τα οποία είναι και η Ρήνη που ερωτεύεται παράφορα τον Αντρέα, γόνο ξεπεσμένης αριστοκρατικής οικογένειας που παλεύει να μη χάσει το τελευταίο κομμάτι της περιουσίας του κάνοντας λαθρεμπόριο. Ο Αντρέας γνωρίζει ότι για να σώσει ό,τι του έχει απομείνει θα πρέπει να κάνει έναν γάμο που θα του αποφέρει μια καλή προίκα. Η σιόρα Επιστήμη, όμως, τα έχει όλα μετρημένα και μοιρασμένα και δε δίνει τίποτα παραπάνω απ’ ότι αναλογεί στη Ρήνη.

Η καρδιά θα υπερισχύσει, αλλά δε θα είναι ικανή να ικανοποιήσει ούτε τις ανάγκες ούτε τα όνειρα του Αντρέα, κάνοντάς τον να χάσει την ευτυχία. Εκείνες, όμως, που θα δοκιμαστούν περισσότερο θα είναι η Ρήνη και η σιόρα Επιστήμη, οι οποίες θα γίνουν οι τραγικές φιγούρες ανάμεσα στο καλό και το κακό, το τίμιο και το ανήθικο, το δίκαιο και το άδικο.

Ο Θεοτόκης δεν εξιστορεί τίποτε παραπάνω από μια ιστορία αγάπης ανάμεσα σε δύο νέους, όμως παράλληλα ασχολείται με διαχρονικές αξίες που ορίζουν τον αγώνα του ανθρώπου για αυτοπραγμάτωση, καταδεικνύοντας μια διαδικασία ωριμότητας και εξύψωσης της ανθρώπινης ύπαρξης. Με υπέρβαση των ορίων και εξυμνώντας την ανθρώπινη αξιοπρέπεια που παραμένει αλώβητη από τον μιασμένο περίγυρο ζωντανεύει με την τέχνη της γραφής του την κοινωνία μιας άλλης εποχής ρεαλιστικά και χωρίς περιττούς ρομαντισμούς.

Με ύφος απλό, ζωντανό και παραστατικό, αξίες, όπως η τιμή και το χρήμα, ξετυλίγονται στον αναγνώστη για να υποδηλώσουν την  υπόληψη της οικογένειας, την τιμή της κοπέλας, το λόγο του άνδρα αλλά και την κινητήρια δύναμη της κοινωνίας και το θεσμό της προίκας, αντίστοιχα. Παράλληλα, η αξιοπρέπεια, η τιμιότητα, η εργατικότητα αλλά και η πολιτική και η ηθική διαφθορά, ο ξεπεσμός της κοινωνικής θέσης αποτελούν κοινωνικές αναφορές που εκφράζουν τις αγωνίες του ίδιου του συγγραφέα.

Σε μια προσπάθεια κοινωνικής και ψυχικής εμβάθυνσης ο συγγραφέας υπερβαίνει την εποχή του, καθώς δεν περιορίζεται στην απλή διαπίστωση και καταγραφή, αλλά παράγει νόημα πέρα από τον χωρόχρονο. Όπως και στην πραγματική ζωή ο άνθρωπος προβάλλει καθαρός και ευάλωτος, ενώ οι μηχανισμοί είναι σκληροί και ανελέητοι επιτρέποντας στην εκάστοτε κινητήρια δύναμη να επιβάλει τον νόμο της.

Και ως δια μαγείας ένα αφήγημα γραμμένο τόσα χρόνια πριν φαντάζει στα μάτια μας τόσο σύγχρονο.

Ακολουθήστε μας

Οι ταινίες της εβδομάδας

Αναλφάβητος, του Sebastian Fitzek

Αναλφάβητος, του Sebastian Fitzek

Ποιο είναι το μυστηριώδες κορίτσι που κοιτά με τρόμο και δάκρυα στα μάτια τον Μίλαν Μπεργκ μέσα από ένα αμάξι; Ποιος είναι ο ηλικιωμένος κύριος που τον βρίσκει στη δουλειά του και του δίνει ένα κουτί με χάπια για να αρχίσει να διαβάζει; Ποιον μηχανισμό κινητοποιεί...

Το χέρι του Θεού, της Ελευθερίας Μεταξά

Το χέρι του Θεού, της Ελευθερίας Μεταξά

Ένας άντρας με ασκητική μορφή αποκαλύπτει στον αστυνόμο Βαρσάμη πως προοιωνίζεται τον θάνατό του αλλά δε γίνεται πιστευτός. Πολύ σύντομα όμως εντοπίζουν το πτώμα του με τον τρόπο που το προέβλεψε ενώ στη συνέχεια έχουμε κι άλλες δολοφονίες! Ποιος επιλέγει τα θύματα...

Maureen Connors Santelli: Ο αμερικανικός φιλελληνισμός

Maureen Connors Santelli: Ο αμερικανικός φιλελληνισμός

  Maureen Connors Santelli: Ο αμερικανικός φιλελληνισμός Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ - γράφει ο Άγγελος Πετρουλάκης - Η Maureen Connors Santelli (Μορίν Κόνορς Σαντέλι) είναι ιστορικός με ειδίκευση την πρώιμη αμερικανική δημοκρατία. Ασχολείται συστηματικά με τις σχέσεις τών...

Κίρκη, της Madeline Miller

Κίρκη, της Madeline Miller

Ποια είναι η μυστηριώδης μάγισσα Κίρκη που ζούσε στο νησί της Αίας; Γιατί κατέληξε εκεί και πώς περνούσε τον χρόνο της; Γιατί βοήθησε στη γέννα του Μινώταυρου; Γιατί μεταμόρφωνε τους άντρες σε γουρούνια; Πόσο άλλαξε την ψυχολογία της και τον χαρακτήρα της η γνωριμία...

Κόλιν Φίσερ, των Άσλεϊ Έντουαρντ Μίλερ & Ζακ Στεντζ

Κόλιν Φίσερ, των Άσλεϊ Έντουαρντ Μίλερ & Ζακ Στεντζ

ΤΙΤΛΟΣ: Κόλιν Φίσερ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Άσλεϊ Έντουαρντ Μίλερ & Ζακ Στεντζ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Προβλήματα της σύγχρονης ζωής ΑΛΛΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Οικογενειακές σχέσεις ΕΙΔΟΣ: Μυθιστόρημα ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Αστυνομικό, Περιπέτεια, Σύνδρομο «Άσπεργκερ», Σχολείο, Σχολικός εκφοβισμός...

Διαβάστε κι αυτά

Κόλιν Φίσερ, των Άσλεϊ Έντουαρντ Μίλερ & Ζακ Στεντζ

Κόλιν Φίσερ, των Άσλεϊ Έντουαρντ Μίλερ & Ζακ Στεντζ

ΤΙΤΛΟΣ: Κόλιν Φίσερ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Άσλεϊ Έντουαρντ Μίλερ & Ζακ Στεντζ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Προβλήματα της σύγχρονης ζωής ΑΛΛΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Οικογενειακές σχέσεις ΕΙΔΟΣ: Μυθιστόρημα ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Αστυνομικό, Περιπέτεια, Σύνδρομο «Άσπεργκερ», Σχολείο, Σχολικός εκφοβισμός...

Ο Λιλίκος φορούσε Tod’s και Η Λιλίκα προβάρει Vera Wang, της Ανδριάνας Σακκά

Ο Λιλίκος φορούσε Tod’s και Η Λιλίκα προβάρει Vera Wang, της Ανδριάνας Σακκά

Η Αλεξάνδρα Οικονόμου ή Λιλίκα, αγαπούσε μια ζωή τα περιοδικά, τα κείμενά τους, τα φρεσκοτυπωμένα φύλλα τους. Προσλαμβάνεται λοιπόν ως fashion editor στο περιοδικό Image για να εντοπίζει τις νέες τάσεις και να ανακαλύπτει κάθε νέο glam και trendy προϊόν, μέρος,...

Αθηνά Κακούρη «Η αρχή που δεν ολοκληρώθηκε»

Αθηνά Κακούρη «Η αρχή που δεν ολοκληρώθηκε»

  Αθηνά Κακούρη:  «Η αρχή που δεν ολοκληρώθηκε»  Εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗΣ - γράφει ο Άγγελος Πετρουλάκης - Η Αθηνά Κακούρη έχει γεννηθεί το 1928, δηλαδή σήμερα «περπατά» στο 93ο έτος της. Είναι συγγραφέας δεκάδων βιβλίων. Το τελευταίο της, αν μη τι άλλο, διακρίνεται για...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου