Με ανοιχτό βιβλίο, του Massimo Recalcati

Δημοσίευση: 4.08.2022

Ετικέτες

Κατηγορία

Τα βιβλία δεν είναι ποτέ μόνο βιβλία. Γιατί η ανάγνωση μεταμορφώνει τον αναγνώστη; Γιατί η συνάντηση μ’ ένα βιβλίο μπορεί να αλλάξει τη ζωή; Γιατί συλλέγουμε βιβλία; Πότε μας «μιλάει» ένα βιβλίο και γιατί πρέπει να νιώθουμε τυχεροί όταν βιώνουμε κάτι τέτοιο; Ποια είναι η σχολαστική και ποια η μορφωτική δύναμη του βιβλίου και γιατί συγκρούονται μεταξύ τους; Σε αυτά και σε άλλα ερωτήματα απαντάει στο βιβλίο του με επιστημονικό αλλά κατανοητό τρόπο ο ψυχαναλυτής Massimo Recalcati, διευθυντής του Ινστιτούτου Έρευνας Εφαρμοσμένης Ψυχανάλυσης στο Μιλάνο και ιδρυτής του Κέντρου Κλινικής Ψυχανάλυσης για Νέα Συμπτώματα.

Πρόκειται για ένα είδος αυτοβιογραφίας μέσα από την ανάγνωση των βιβλίων που καθόρισαν τον ψυχαναλυτή, στοχαστή και άνθρωπο Massimo Recalcati και ταυτόχρονα μια απόπειρα να απαντηθούν ερωτήσεις όπως «τι σημαίνει διαβάζω», «γιατί υπάρχουν βιβλία που δεν τα έχουμε ξεχάσει αλλά είναι γραμμένα ανεξίτηλα στη μνήμη μας» και άλλα. Μικρά κεφάλαια που μπορούν να διαβαστούν και αυτόνομα οδηγούν τον αναγνώστη σε μια ενδιαφέρουσα εσωτερική αναδίφηση και δίνουν τις λέξεις που όλοι ψάχνουμε για να περιγράψουμε τα συναισθήματα και τις συνέπειες από την ανάγνωση ενός βιβλίου. «Δεν είμαστε άραγε όλοι μας φτιαγμένοι και από τα βιβλία που έχουμε διαβάσει» (σελ. 13); Ναι, αλλά: «Διαβάζω σημαίνει πρωτίστως ότι διαβάζομαι από το βιβλίο, ότι εκτίθεμαι στην ανάγνωσή του» (σελ. 17). Και πάνω απ’ όλα: «Τι είναι στ’ αλήθεια ένα βιβλίο ώστε να ασκεί όλη αυτήν τη δύναμη στους αναγνώστες του» (σελ. 13);

Η απάντηση είναι έξυπνη και απλή: το βιβλίο είναι ένα μαχαίρι, ένα σώμα και μια θάλασσα. Μαχαίρι γιατί κόβει τη ζωή μας και της δίνει μια νέα μορφή, διαχωρίζει δηλαδή πώς ήταν η ζωή μας πριν και πώς μετά την ανάγνωση ενός βιβλίου. Κάθε βιβλίο είναι κι ένα σώμα, έχει μυρωδιά, σάρκα, βλέμμα και ξεχωριστή ύπαρξη, αρκεί να διαβάζουμε με την καρδιά κι όχι με τον νου. Θάλασσα γιατί διαβάζεται πάντα ανοιχτό, κουβαλάει το ανεξάντλητο της ανάγνωσης και δεν έχει ιδιοκτησία. Κι επιπλέον: «Η μυστηριώδης δύναμη του βιβλίου συμπίπτει με τη μυστηριώδη δύναμη της επιθυμίας. Γι’ αυτό κάποια βιβλία μένουν στο ράφι τους ή στο σακίδιό τους σαν νεκρά βάρη ενώ άλλα όπως ο Λάζαρος σηκώνονται και περπατούν» (σελ. 47). Το βιβλίο είναι «μια συνάντηση που διακόπτει τη συνηθισμένη ροή του χρόνου. Μετά από αυτήν τη συνάντηση η ζωή μας δεν είναι πια η ίδια»» (σελ. 27). Αυτό το σκεφτήκατε ποτέ; «Τα βιβλία μας αφηγούνται την ιστορία μας, είναι η γλώσσα μας, συγκεντρώνουν όχι μόνο τις λέξεις αυτού που τα έγραψε αλλά και τον συναρπαστικό χρόνο της δικής μας ανάγνωσης» (σελ. 28).

Στο δεύτερο μέρος πάμε ακόμη πιο βαθιά, με τον συγγραφέα να καταγράφει τα πιο ουσιώδη ίχνη που αφορούν την προσωπική του βιογραφία, δηλαδή την πνευματική του εξέλιξη, μέσα από την επανανάγνωση εννιά βιβλίων. Αυτό το κομμάτι  χρησιμοποιείται ως τεκμηρίωση στο σκεπτικό: «Γιατί το να μιλήσουμε για τα βιβλία που αγαπήσαμε σημαίνει να μιλήσουμε για τη ζωή μας». Οδύσσεια, Βίβλος, «Ο λοχίας στο χιόνι» του Μάριο Ριγκόνι Στερν, «Η ναυτία» και «Ο ηλίθιος της οικογένειας» του Ζαν-Πωλ Σαρτρ, «Είναι και χρόνος» του Μάρτιν Χάιντεγκερ, «Γραπτά» του Ζακ Λακάν, «Ο δρόμος» του Κόρμακ Μακάρθυ είναι αυτά που επηρέασαν τον συγγραφέα και οι επεξηγήσεις και τα βιώματα που παραθέτει συμπληρώνουν με τον καλύτερο τρόπο το συναρπαστικό φιλαναγνωστικό περιεχόμενο του δοκιμίου.

Το «Με ανοιχτό βιβλίο» είναι ένα πολύ ενδιαφέρον και αρκούντως βιβλιοφιλικό δοκίμιο για την αγαπημένη μας ασχολία, την ανάγνωση. Φιλοσοφία και ψυχολογία, γλωσσολογία και κοινωνιολογία έρχονται και συντροφεύουν τον τρόπο σκέψης του συγγραφέα ενώ αποφθέγματα ανθρώπων της διανόησης όπως ο Ζαν Πωλ Σαρτρ, ο Λούντβιχ Βίτγκενσταϊν και ο Ζακ Λακάν συμπληρώνουν και τεκμηριώνουν τις απόψεις του κειμένου. Παρεκβάσεις με δείγματα από πίνακες ζωγραφικής όπως «Οι πρεσβευτές» του Χανς Χόλμπαϊν του Νεότερου ή μουσικά παραδείγματα δίνουν μια ελκυστική πολυπρισματικότητα και βοηθάνε και με άλλα, πέραν της ανάγνωσης, παραδείγματα, ώστε να γίνουν κατανοητές οι σκέψεις και οι απόψεις του Massimo Recalcati.

Ακολουθήστε μας

Η μυστηριώδης γυναίκα, της Belinda Alexandra

Η μυστηριώδης γυναίκα, της Belinda Alexandra

Είμαστε στις αρχές της δεκαετίας του 1950 και η Ρεμπέκα Γουντ, έχοντας στην πλάτη της ένα σκάνδαλο στο Σίδνεϋ όπου ζούσε ως τότε, διορίζεται διευθύντρια του ταχυδρομείου στην παραλιακή και ήσυχη πόλη Σίπρεκ Μπέι. Αναζητά ένα καταφύγιο, ένα κρησφύγετο. Τι συνέβη στο...

Ο Βουβός Δαίμων και άλλες ιστορίες, των Camillo Boito & Iginio Ugo Tarchetti

Ο Βουβός Δαίμων και άλλες ιστορίες, των Camillo Boito & Iginio Ugo Tarchetti

Camillo Boito & Iginio Ugo Tarchetti Εκδόσεις Ars Noctura 2020 Μετάφραση: Άννα Γρίβα - γράφει η Βάλια Καραμάνου - Η συγκεκριμένη έκδοση αφορά σε τέσσερα διηγήματα των δύο Ιταλών συγγραφέων του 19ου αιώνα, που ανήκουν στο ρεύμα της Scapigliatura, κυρίαρχο στην...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Επιμέλεια άρθρου

Διαβάστε κι αυτά

Ο Βουβός Δαίμων και άλλες ιστορίες, των Camillo Boito & Iginio Ugo Tarchetti

Ο Βουβός Δαίμων και άλλες ιστορίες, των Camillo Boito & Iginio Ugo Tarchetti

Camillo Boito & Iginio Ugo Tarchetti Εκδόσεις Ars Noctura 2020 Μετάφραση: Άννα Γρίβα - γράφει η Βάλια Καραμάνου - Η συγκεκριμένη έκδοση αφορά σε τέσσερα διηγήματα των δύο Ιταλών συγγραφέων του 19ου αιώνα, που ανήκουν στο ρεύμα της Scapigliatura, κυρίαρχο στην...

Με κομμένα φτερά, της Φωτεινής Ταχατάκη

Με κομμένα φτερά, της Φωτεινής Ταχατάκη

γράφει η Κατερίνα Σιδέρη - Η Αργυρώ, η ηρωίδα της ιστορίας μας, χρησιμοποιώντας τα φτερά της, θα πετάξει μακριά, θα κυνηγήσει τα όνειρά της, θα ταξιδέψει ακολουθώντας τους ανθρώπους που αγαπά  παρά τις δυσκολίες που θα προκύπτουν, θα συνεχίζει να μάχεται δυναμικά για...

Για μια πατρίδα, της Άσης Κιούρα

Για μια πατρίδα, της Άσης Κιούρα

  γράφει η Κατερίνα Σιδέρη - Η Άση Κιούρα, ένα μικρό βιογραφικό της οποίας θα βρείτε στο τέλος του άρθρου, μέσα από το βιβλίο της «για μια πατρίδα», μας παρουσιάζει μια αληθινή ιστορία για την μετανάστευση των ανθρώπων εκείνων που με πόνο ψυχής άφησαν τον τόπο...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου