με την παιδική αθωότητα της ποίησης

5.02.2019

Ελένη Σαμπάνη (Κέδρος, 2018)

Η ποίηση είναι η μεταγλώσσα του λόγου, καθώς χρησιμοποιεί την ίδια τη γλώσσα για να την προβάλλει. Η λογοτεχνικότητα της λογοτεχνίας συνδέεται ακριβώς με την αλληλεπίδραση του γλωσσικού υλικού και των προσδοκιών που έχουν οι αναγνώστες από το λογοτεχνικό κείμενο. Έτσι,

η ποίηση δεν είναι απλά ένα άθροισμα σημασιών από αυτόνομες λέξεις. Κάθε στοιχείο παίρνει τη σημασία του από τη θέση του μέσα σε ένα πλέγμα σχέσεων στα πλαίσια ενός συστήματος. Οι κώδικες του ποιητικού κειμένου δεν ταυτίζονται με τους γλωσσικούς κώδικες του συνταγματικού επιπέδου, με την καταδηλωτική σημασία και τη γνωστική λειτουργία. Το κείμενο με την αλογία και τις εικόνες ή τα σχήματα λόγου επιφέρουν ρήξη με τους καθιερωμένους ποιητικές κωδικούς κώδικες αναδεικνύοντας την πολυσημία.

Η πρώτη ποιητική συλλογή της Ελένης Σαμπάνη («η σκόνη που βαραίνει τα ράφια μας», Κέδρος, 2018), αξιοποιεί την ανοικείωση για να επιμηκύνει την αισθητική πρόσληψη της στιχουργικής της μέσα σε ένα πλούσιο σε λογοτεχνικά σχήματα και μετωνυμίες στίχο. Η ποιήτρια στοχάζεται πάνω στον έρωτα αξιοποιώντας τη φιλοσοφία (μαθηματικές καμπούρες, χρόνια τώρα). Συνδέει την ποίηση για την ποίηση με τον έρωτα (το πάνω μέρος των χειλιών σου) και με εικόνες που διακρίνονται από τη ζωντάνια που εμποτίζει την εμπειρία του αναγνώστη/ακροατή (μεγαλώνοντας δεν βρίσκω τίποτα, είσαι, υπήρχε μία γωνία) επιστρατεύοντας το κοινό βίωμα προκειμένου να μιλήσει για το καθημερινό.

Το κοινωνικό σχόλιο, την ίδια στιγμή, δείχνει και την αγωνία της ποιήτριας για τον κοινό χώρο αποφεύγοντας τον ποιητικό εγωκεντρισμό (η συνέχεια, θα φύγω και δεν θα σε έχω αποκαταστήσει, έχοντας πλέον κουραστεί, σημειώσεις για ένα καλοκαίρι ΙΙΙ). Παρωδεί (χρόνια τώρα, Μαλβίνα, το σώμα μας δεν έχει φτιαχτεί για να διαβάζει, μα γιατί να γράφω έτσι λυπητερά για σένα) χωρίς να φτάνει όμως σε κάποιο κοινωνικό προβληματισμό. Η νεανική φρεσκάδα, η αισιοδοξία που αποτυπώνεται μέσα από την απουσία ζοφερών σκηνών ή έντονης μοναξιάς, δεν αφήνει την ωμή πραγματικότητα να αλλοιώσει αυτό που είδαμε ως “παιδική αθωότητα” (σημειώσεις για ένα καλοκαίρι Ι & ΙΙΙ).

Στη ρητορική της ξεχωρίζει η οπτική με την οποία προσεγγίζει το ερωτικό στοιχείο. Αναλογίες με εικόνες συνηθισμένες μέσα σε σχήματα λόγου ελκύουν την προσοχή του κοινού (μαθηματικές καμπούρες, μεγαλώνοντας δεν βρίσκω τίποτα, σημειώσεις για ένα καλοκαίρι Ι, η γλώσσα είναι ένας έρημος τόπος, σκέψεις για το ρεμπέτικο και όχι μόνο ΙΙ) εκθέτοντας μία παιδική αθωότητα για το ποιητικό υποκείμενο συντηρώντας την υπόθεση του ρομαντικού, του άσπιλου, έρωτα (το πάνω μέρος των χειλιών σου, είσαι).

Το ά-λογο στοιχείο εισαγόμενο αβίαστα (τρία πρωινά ΙΙ) δημιουργεί μία δισημία που πλουτίζει τον ποιητικό προβληματισμό (τελευταία στη ζωή μου, τρία πρωινά Ι, πάνω απ’ το χώμα κάτι σαπίζει, μία μέρα παιδί ακόμα, ο θάνατος είναι μία άδεια καρέκλα). Με τη χρήση της αλογίας απελευθερώνει τη δυναμική της γλώσσας και τη μετατρέπει -κατά τη διαπίστωση του M. Blanchot- από όργανο σε υποκείμενο. Μέσα από αυτή την προβληματική βγαίνει ο ορισμός της ποιητικής λειτουργίας από τον Jakobson που συνοψίζεται στην αυτοαναφορικότητα της ποιητικής μορφής.

Ακολουθήστε μας!

Κερδίστε το!

Οδηγός ιστοσελίδας

Αρχείο

Διαβάστε κι αυτά

Αποτυχίαι

Αποτυχίαι

  Αποτυχίαι εισίν άπασαι αι προσπάθειαι ημών κι όλο το γυροφέρνουμε όλο παρακαλούμε την τύχην δια λίγη λύπησιν· κι απογοητευμένοι εκ της εκβάσεως την τύχη ποδοπατούμε αρπάζουμε λεηλατούμε κι ούτε ρωτούμε τους καλούς τρόπους κάπου παρατούμε κι ανθούμε.   _...

Σπόρος είναι το όνομά μου, του Βαγγέλη Ηλιόπουλου

Σπόρος είναι το όνομά μου, του Βαγγέλη Ηλιόπουλου

Μια καμαρωτή σαύρα εμφανίζεται στο δάσος και κυκλοφορεί ελεύθερη κι ωραία, εν αντιθέσει με τις άλλες σαύρες που έτρεχαν βιαστικές και φοβισμένες. Αυτή η σαύρα γνώρισε τον έρωτα κι απέκτησε τον φιλομαθή και περίεργο Σπόρο που δε σταματάει να κάνει ερωτήσεις. Τα πάντα...

Ένας αφηρημένος άντρας, της Μάρως Βαμβουνάκη

Ένας αφηρημένος άντρας, της Μάρως Βαμβουνάκη

- γράφει η Λεύκη Σαραντινού - Η γνωστή μας Μάρω Βαμβουνάκη, αγαπημένη μετρέσα της λογοτεχνίας και της ψυχολογίας, έχει το αστείρευτο χάρισμα να προσφέρει μέσα από τα πονήματά της στους αναγνώστες κάτι διαφορετικό κάθε φορά με κάθε νέα συγγραφική της προσπάθεια. Το...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου