με την παιδική αθωότητα της ποίησης

5.02.2019

Ελένη Σαμπάνη (Κέδρος, 2018)

Η ποίηση είναι η μεταγλώσσα του λόγου, καθώς χρησιμοποιεί την ίδια τη γλώσσα για να την προβάλλει. Η λογοτεχνικότητα της λογοτεχνίας συνδέεται ακριβώς με την αλληλεπίδραση του γλωσσικού υλικού και των προσδοκιών που έχουν οι αναγνώστες από το λογοτεχνικό κείμενο. Έτσι,

η ποίηση δεν είναι απλά ένα άθροισμα σημασιών από αυτόνομες λέξεις. Κάθε στοιχείο παίρνει τη σημασία του από τη θέση του μέσα σε ένα πλέγμα σχέσεων στα πλαίσια ενός συστήματος. Οι κώδικες του ποιητικού κειμένου δεν ταυτίζονται με τους γλωσσικούς κώδικες του συνταγματικού επιπέδου, με την καταδηλωτική σημασία και τη γνωστική λειτουργία. Το κείμενο με την αλογία και τις εικόνες ή τα σχήματα λόγου επιφέρουν ρήξη με τους καθιερωμένους ποιητικές κωδικούς κώδικες αναδεικνύοντας την πολυσημία.

Η πρώτη ποιητική συλλογή της Ελένης Σαμπάνη («η σκόνη που βαραίνει τα ράφια μας», Κέδρος, 2018), αξιοποιεί την ανοικείωση για να επιμηκύνει την αισθητική πρόσληψη της στιχουργικής της μέσα σε ένα πλούσιο σε λογοτεχνικά σχήματα και μετωνυμίες στίχο. Η ποιήτρια στοχάζεται πάνω στον έρωτα αξιοποιώντας τη φιλοσοφία (μαθηματικές καμπούρες, χρόνια τώρα). Συνδέει την ποίηση για την ποίηση με τον έρωτα (το πάνω μέρος των χειλιών σου) και με εικόνες που διακρίνονται από τη ζωντάνια που εμποτίζει την εμπειρία του αναγνώστη/ακροατή (μεγαλώνοντας δεν βρίσκω τίποτα, είσαι, υπήρχε μία γωνία) επιστρατεύοντας το κοινό βίωμα προκειμένου να μιλήσει για το καθημερινό.

Το κοινωνικό σχόλιο, την ίδια στιγμή, δείχνει και την αγωνία της ποιήτριας για τον κοινό χώρο αποφεύγοντας τον ποιητικό εγωκεντρισμό (η συνέχεια, θα φύγω και δεν θα σε έχω αποκαταστήσει, έχοντας πλέον κουραστεί, σημειώσεις για ένα καλοκαίρι ΙΙΙ). Παρωδεί (χρόνια τώρα, Μαλβίνα, το σώμα μας δεν έχει φτιαχτεί για να διαβάζει, μα γιατί να γράφω έτσι λυπητερά για σένα) χωρίς να φτάνει όμως σε κάποιο κοινωνικό προβληματισμό. Η νεανική φρεσκάδα, η αισιοδοξία που αποτυπώνεται μέσα από την απουσία ζοφερών σκηνών ή έντονης μοναξιάς, δεν αφήνει την ωμή πραγματικότητα να αλλοιώσει αυτό που είδαμε ως “παιδική αθωότητα” (σημειώσεις για ένα καλοκαίρι Ι & ΙΙΙ).

Στη ρητορική της ξεχωρίζει η οπτική με την οποία προσεγγίζει το ερωτικό στοιχείο. Αναλογίες με εικόνες συνηθισμένες μέσα σε σχήματα λόγου ελκύουν την προσοχή του κοινού (μαθηματικές καμπούρες, μεγαλώνοντας δεν βρίσκω τίποτα, σημειώσεις για ένα καλοκαίρι Ι, η γλώσσα είναι ένας έρημος τόπος, σκέψεις για το ρεμπέτικο και όχι μόνο ΙΙ) εκθέτοντας μία παιδική αθωότητα για το ποιητικό υποκείμενο συντηρώντας την υπόθεση του ρομαντικού, του άσπιλου, έρωτα (το πάνω μέρος των χειλιών σου, είσαι).

Το ά-λογο στοιχείο εισαγόμενο αβίαστα (τρία πρωινά ΙΙ) δημιουργεί μία δισημία που πλουτίζει τον ποιητικό προβληματισμό (τελευταία στη ζωή μου, τρία πρωινά Ι, πάνω απ’ το χώμα κάτι σαπίζει, μία μέρα παιδί ακόμα, ο θάνατος είναι μία άδεια καρέκλα). Με τη χρήση της αλογίας απελευθερώνει τη δυναμική της γλώσσας και τη μετατρέπει -κατά τη διαπίστωση του M. Blanchot- από όργανο σε υποκείμενο. Μέσα από αυτή την προβληματική βγαίνει ο ορισμός της ποιητικής λειτουργίας από τον Jakobson που συνοψίζεται στην αυτοαναφορικότητα της ποιητικής μορφής.

Ακολουθήστε μας

Το όνομά της ήταν Μπουμπού και δεν ήταν συνηθισμένη στη ζέστη, της Μαρίας Δουρίδα – Μηταράκη

Το όνομά της ήταν Μπουμπού και δεν ήταν συνηθισμένη στη ζέστη, της Μαρίας Δουρίδα – Μηταράκη

Η πασχαλίτσα Μπουμπού βρίσκεται ξαφνικά στην Αφρική αλλά δεν είναι συνηθισμένη στη ζέστη! Ψάχνοντας για δροσιά και σκιά, θα γνωρίσει καινούργιους φίλους και θα μάθει πολλά πράγματα από την καθημερινότητά τους, που είναι τόσο διαφορετική από τη δική της. Θα αγαπήσει...

Βασιλικός ίσον αναμνήσεις

Βασιλικός ίσον αναμνήσεις

  Ένα κλωνάρι βασιλικό κρατεί το παιδί την πρώτη του μέρα στο σχολειό• για να πάρει κουράγιο τ' άμοιρο, του τ’ έδωσε η μάνα του• για μια καλή νέα αρχή.  Το ίδιο και η Αρετούλα. Ένα κλωνάρι βασιλικό κρατά περιχαρής στ' αρραβωνιάσματά της. Ένα κλωνάρι βασιλικό...

Το ένστικτο, της Ashley Audrain

Το ένστικτο, της Ashley Audrain

Το ένστικτο τιτλοφορείται το συγγραφικό ντεμπούτο της Ashley Audrain, το οποίο καταπιάνεται με ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα: τη μητρότητα ιδωμένη από μια ρεαλιστική και πιο σκοτεινή πλευρά. Η Μπλάιθ Κόνορ έχει ζήσει μια τραυματική παιδική ηλικία. Η μητέρα της ποτέ δεν...

Amor Fati, της Νέλλης Σπαθάρη

Amor Fati, της Νέλλης Σπαθάρη

Η Νάντια και η Τίνα είναι δυο φίλες που μεγαλώνουν μαζί στη ρευστή δεκαετία του 1970. Η μία έχει αδιάφορους, ουδέτερους, κτητικούς γονείς, η άλλη εγκαταλείφθηκε από τον πατέρα της. Πώς αντικατοπτρίζει το παρελθόν τις τωρινές τους συμπεριφορές; Πώς θα καταφέρει η...

Στέλιος Κυριακίδης, ο άνθρωπος που έτρεξε για έναν ολόκληρο λαό, της Μαρίας Κοντού

Στέλιος Κυριακίδης, ο άνθρωπος που έτρεξε για έναν ολόκληρο λαό, της Μαρίας Κοντού

Ποιος ήταν ο Στέλιος Κυριακίδης που έτρεξε για έναν ολόκληρο λαό; Πού γεννήθηκε, πώς έζησε, τι κατάφερε με τη νίκη του στον Μαραθώνιο του 1946; Ποιος ήταν ο χαρακτήρας του, πώς σκληραγωγήθηκε, πώς τον αντιμετώπισε η Αμερική και ο κόσμος όλος; Ο Στέλιος Κυριακίδης...

Διαβάστε κι αυτά

Στέλιος Κυριακίδης, ο άνθρωπος που έτρεξε για έναν ολόκληρο λαό, της Μαρίας Κοντού

Στέλιος Κυριακίδης, ο άνθρωπος που έτρεξε για έναν ολόκληρο λαό, της Μαρίας Κοντού

Ποιος ήταν ο Στέλιος Κυριακίδης που έτρεξε για έναν ολόκληρο λαό; Πού γεννήθηκε, πώς έζησε, τι κατάφερε με τη νίκη του στον Μαραθώνιο του 1946; Ποιος ήταν ο χαρακτήρας του, πώς σκληραγωγήθηκε, πώς τον αντιμετώπισε η Αμερική και ο κόσμος όλος; Ο Στέλιος Κυριακίδης...

Στη ροή του ποταμού Έβρου, της Κυριακής Καζακίδου

Στη ροή του ποταμού Έβρου, της Κυριακής Καζακίδου

Ο Χαράλαμπος, με τη σύμφωνη γνώμη του πατέρα του, αφήνει τις αγροτικές δουλειές και γράφεται στο γυμνάσιο της Αδριανούπολης. Ο ξάδερφός του, Αναστάσης, ακούει τη φωνή της καρδιάς του και ξεκινάει μια νέα ζωή στη Φιλιππούπολη, ερωτευμένος με τη μέλλουσα γυναίκα του,...

Ένα τάμπλετ μια φορά…, της Γλυκερίας Γκρέκου

Ένα τάμπλετ μια φορά…, της Γλυκερίας Γκρέκου

Τι είναι το τάμπλετ και πώς πρέπει να χρησιμοποιείται από τα παιδιά; Τι αλλαγές θα επιφέρει στη ζωή τους και πώς οφείλουν να το χειρίζονται; Πώς πρέπει να το αντιμετωπίσουν οι γονείς και τι κανόνες να θεσπίσουν; Είναι καλό ή κακό να έχει κανείς μια τέτοια συσκευή στα...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου