με την παιδική αθωότητα της ποίησης

5.02.2019

Ελένη Σαμπάνη (Κέδρος, 2018)

Η ποίηση είναι η μεταγλώσσα του λόγου, καθώς χρησιμοποιεί την ίδια τη γλώσσα για να την προβάλλει. Η λογοτεχνικότητα της λογοτεχνίας συνδέεται ακριβώς με την αλληλεπίδραση του γλωσσικού υλικού και των προσδοκιών που έχουν οι αναγνώστες από το λογοτεχνικό κείμενο. Έτσι,

η ποίηση δεν είναι απλά ένα άθροισμα σημασιών από αυτόνομες λέξεις. Κάθε στοιχείο παίρνει τη σημασία του από τη θέση του μέσα σε ένα πλέγμα σχέσεων στα πλαίσια ενός συστήματος. Οι κώδικες του ποιητικού κειμένου δεν ταυτίζονται με τους γλωσσικούς κώδικες του συνταγματικού επιπέδου, με την καταδηλωτική σημασία και τη γνωστική λειτουργία. Το κείμενο με την αλογία και τις εικόνες ή τα σχήματα λόγου επιφέρουν ρήξη με τους καθιερωμένους ποιητικές κωδικούς κώδικες αναδεικνύοντας την πολυσημία.

Η πρώτη ποιητική συλλογή της Ελένης Σαμπάνη («η σκόνη που βαραίνει τα ράφια μας», Κέδρος, 2018), αξιοποιεί την ανοικείωση για να επιμηκύνει την αισθητική πρόσληψη της στιχουργικής της μέσα σε ένα πλούσιο σε λογοτεχνικά σχήματα και μετωνυμίες στίχο. Η ποιήτρια στοχάζεται πάνω στον έρωτα αξιοποιώντας τη φιλοσοφία (μαθηματικές καμπούρες, χρόνια τώρα). Συνδέει την ποίηση για την ποίηση με τον έρωτα (το πάνω μέρος των χειλιών σου) και με εικόνες που διακρίνονται από τη ζωντάνια που εμποτίζει την εμπειρία του αναγνώστη/ακροατή (μεγαλώνοντας δεν βρίσκω τίποτα, είσαι, υπήρχε μία γωνία) επιστρατεύοντας το κοινό βίωμα προκειμένου να μιλήσει για το καθημερινό.

Το κοινωνικό σχόλιο, την ίδια στιγμή, δείχνει και την αγωνία της ποιήτριας για τον κοινό χώρο αποφεύγοντας τον ποιητικό εγωκεντρισμό (η συνέχεια, θα φύγω και δεν θα σε έχω αποκαταστήσει, έχοντας πλέον κουραστεί, σημειώσεις για ένα καλοκαίρι ΙΙΙ). Παρωδεί (χρόνια τώρα, Μαλβίνα, το σώμα μας δεν έχει φτιαχτεί για να διαβάζει, μα γιατί να γράφω έτσι λυπητερά για σένα) χωρίς να φτάνει όμως σε κάποιο κοινωνικό προβληματισμό. Η νεανική φρεσκάδα, η αισιοδοξία που αποτυπώνεται μέσα από την απουσία ζοφερών σκηνών ή έντονης μοναξιάς, δεν αφήνει την ωμή πραγματικότητα να αλλοιώσει αυτό που είδαμε ως “παιδική αθωότητα” (σημειώσεις για ένα καλοκαίρι Ι & ΙΙΙ).

Στη ρητορική της ξεχωρίζει η οπτική με την οποία προσεγγίζει το ερωτικό στοιχείο. Αναλογίες με εικόνες συνηθισμένες μέσα σε σχήματα λόγου ελκύουν την προσοχή του κοινού (μαθηματικές καμπούρες, μεγαλώνοντας δεν βρίσκω τίποτα, σημειώσεις για ένα καλοκαίρι Ι, η γλώσσα είναι ένας έρημος τόπος, σκέψεις για το ρεμπέτικο και όχι μόνο ΙΙ) εκθέτοντας μία παιδική αθωότητα για το ποιητικό υποκείμενο συντηρώντας την υπόθεση του ρομαντικού, του άσπιλου, έρωτα (το πάνω μέρος των χειλιών σου, είσαι).

Το ά-λογο στοιχείο εισαγόμενο αβίαστα (τρία πρωινά ΙΙ) δημιουργεί μία δισημία που πλουτίζει τον ποιητικό προβληματισμό (τελευταία στη ζωή μου, τρία πρωινά Ι, πάνω απ’ το χώμα κάτι σαπίζει, μία μέρα παιδί ακόμα, ο θάνατος είναι μία άδεια καρέκλα). Με τη χρήση της αλογίας απελευθερώνει τη δυναμική της γλώσσας και τη μετατρέπει -κατά τη διαπίστωση του M. Blanchot- από όργανο σε υποκείμενο. Μέσα από αυτή την προβληματική βγαίνει ο ορισμός της ποιητικής λειτουργίας από τον Jakobson που συνοψίζεται στην αυτοαναφορικότητα της ποιητικής μορφής.

Ακολουθήστε μας

Άγιο Αίμα, του Θοδωρή Παπαθεοδώρου

Άγιο Αίμα, του Θοδωρή Παπαθεοδώρου

Τι ρόλο έπαιξε η Τεργέστη στο προεπαναστατικό ζύμωμα, αν και κάτω από το αυστηρό βλέμμα του καγκελάριου Μέτερνιχ; Πώς φτάσαμε στην ανατίναξη στο Κούγκι και στον χορό του Ζαλόγγου; Γιατί ο Αλή πασάς των Ιωαννίνων ενόχλησε τελικά την Υψηλή Πύλη και πώς θα εκμεταλλευτούν...

Σείριος

Σείριος

Σε είδα σήμερα Μυστική μου ερωμένη. Μικρή μελαγχολική απροστάτευτη με έψαχνες χωρίς να ξέρεις το γιατί σε έψαχνα σε έβρισκα σε έχανα. Και ήσουν παντού δεν ήθελα να σου μιλώ να σε αρπάξω ήθελα να καταστρέψω τη εύθραυστη ηρεμία σου Να σου γυμνώσω τα στήθη Να τα δαγκώσω...

Αργότερα, του Stephen King

Αργότερα, του Stephen King

Πόσο εύκολο είναι για έναν συγγραφέα να συνδυάζει με επιτυχία τον τρόμο, το υπερφυσικό στοιχείο και τη συγκίνηση στο μυθιστόρημά του; Όταν πρόκειται για τον μετρ του είδους, τον Stephen King, η απάντηση είναι αυτονόητη και για άλλη μια φορά το αποδεικνύει μέσα από το...

Το φως δεν επαιτεί…

Το φως δεν επαιτεί…

- γράφει η Θεοδοσία Αργυράκη - Ασαργιωτάκη - Με αλαζονεία λεηλατήθηκε, δε νικήθηκε  ότι αναστήθηκε στο φως είναι εκεί  στις παγωμένες αίθουσες κραυγάζει με τέχνης ρωμαλέα, αιώνια φωνή. __Δεν σου ανήκω, δεν είμαι εδώ θρηνούν τα ακρωτηριασμένα μέλη μου  με το ρυθμό της...

Το πείραμα, του Sebastian Fitzek

Το πείραμα, του Sebastian Fitzek

Ο Βίκτορ Λάρεντς είναι ο συγγραφέας του «Ψυχοθραύστη», μιας ιατρικής έκθεσης μ’ ένα πρωτότυπο κι ενδιαφέρον πείραμα, γραμμένο όμως με τη μορφή βιβλίου θρίλερ! Ένας καθηγητής προσκαλεί φοιτητές του με χρηματικό έπαθλο για να ανακαλύψουν τον λόγο που ο Λάρεντς έγραψε τη...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Το πείραμα, του Sebastian Fitzek

Το πείραμα, του Sebastian Fitzek

Ο Βίκτορ Λάρεντς είναι ο συγγραφέας του «Ψυχοθραύστη», μιας ιατρικής έκθεσης μ’ ένα πρωτότυπο κι ενδιαφέρον πείραμα, γραμμένο όμως με τη μορφή βιβλίου θρίλερ! Ένας καθηγητής προσκαλεί φοιτητές του με χρηματικό έπαθλο για να ανακαλύψουν τον λόγο που ο Λάρεντς έγραψε τη...

Το Γκαμπί της Βασίλισσας, του Γουόλτερ Τέβις

Το Γκαμπί της Βασίλισσας, του Γουόλτερ Τέβις

- γράφει η Κάλλη Κωνσταντινοπούλου - Σκάκι, φεμινισμός, εθισμός: μια συναρπαστική ιστορία ενηλικίωσης που κόβει την ανάσα μέχρι τη δραματική κορύφωσή της, η οποία έχει χάρη ανάλογη με το να κάνεις ματ σε τέσσερις κινήσεις.[1] «Δεν είναι το αρχαιότερο παιχνίδι στην...

Η καλύβα του μπαρμπα-Θωμά, της Χάρριετ Μπίτσερ Στόου

Η καλύβα του μπαρμπα-Θωμά, της Χάρριετ Μπίτσερ Στόου

- γράφει η Ζωή Κώτσου - Λίγα λόγια για το βιβλίο Ο πρωταγωνιστής του βιβλίου είναι ο μπαρμπα-Θωμάς είναι ένας νέγρος που αγαπάει όλους τους ανθρώπους χωρίς καμία διάκριση, είτε είναι λευκοί είτε μαύροι. Δέχεται αδιαμαρτύρητα τη μοίρα του και κάνει πάντα το καλό, γιατί...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου