με την παιδική αθωότητα της ποίησης

Ελένη Σαμπάνη (Κέδρος, 2018)

Η ποίηση είναι η μεταγλώσσα του λόγου, καθώς χρησιμοποιεί την ίδια τη γλώσσα για να την προβάλλει. Η λογοτεχνικότητα της λογοτεχνίας συνδέεται ακριβώς με την αλληλεπίδραση του γλωσσικού υλικού και των προσδοκιών που έχουν οι αναγνώστες από το λογοτεχνικό κείμενο. Έτσι,

η ποίηση δεν είναι απλά ένα άθροισμα σημασιών από αυτόνομες λέξεις. Κάθε στοιχείο παίρνει τη σημασία του από τη θέση του μέσα σε ένα πλέγμα σχέσεων στα πλαίσια ενός συστήματος. Οι κώδικες του ποιητικού κειμένου δεν ταυτίζονται με τους γλωσσικούς κώδικες του συνταγματικού επιπέδου, με την καταδηλωτική σημασία και τη γνωστική λειτουργία. Το κείμενο με την αλογία και τις εικόνες ή τα σχήματα λόγου επιφέρουν ρήξη με τους καθιερωμένους ποιητικές κωδικούς κώδικες αναδεικνύοντας την πολυσημία.

Η πρώτη ποιητική συλλογή της Ελένης Σαμπάνη («η σκόνη που βαραίνει τα ράφια μας», Κέδρος, 2018), αξιοποιεί την ανοικείωση για να επιμηκύνει την αισθητική πρόσληψη της στιχουργικής της μέσα σε ένα πλούσιο σε λογοτεχνικά σχήματα και μετωνυμίες στίχο. Η ποιήτρια στοχάζεται πάνω στον έρωτα αξιοποιώντας τη φιλοσοφία (μαθηματικές καμπούρες, χρόνια τώρα). Συνδέει την ποίηση για την ποίηση με τον έρωτα (το πάνω μέρος των χειλιών σου) και με εικόνες που διακρίνονται από τη ζωντάνια που εμποτίζει την εμπειρία του αναγνώστη/ακροατή (μεγαλώνοντας δεν βρίσκω τίποτα, είσαι, υπήρχε μία γωνία) επιστρατεύοντας το κοινό βίωμα προκειμένου να μιλήσει για το καθημερινό.

Το κοινωνικό σχόλιο, την ίδια στιγμή, δείχνει και την αγωνία της ποιήτριας για τον κοινό χώρο αποφεύγοντας τον ποιητικό εγωκεντρισμό (η συνέχεια, θα φύγω και δεν θα σε έχω αποκαταστήσει, έχοντας πλέον κουραστεί, σημειώσεις για ένα καλοκαίρι ΙΙΙ). Παρωδεί (χρόνια τώρα, Μαλβίνα, το σώμα μας δεν έχει φτιαχτεί για να διαβάζει, μα γιατί να γράφω έτσι λυπητερά για σένα) χωρίς να φτάνει όμως σε κάποιο κοινωνικό προβληματισμό. Η νεανική φρεσκάδα, η αισιοδοξία που αποτυπώνεται μέσα από την απουσία ζοφερών σκηνών ή έντονης μοναξιάς, δεν αφήνει την ωμή πραγματικότητα να αλλοιώσει αυτό που είδαμε ως “παιδική αθωότητα” (σημειώσεις για ένα καλοκαίρι Ι & ΙΙΙ).

Στη ρητορική της ξεχωρίζει η οπτική με την οποία προσεγγίζει το ερωτικό στοιχείο. Αναλογίες με εικόνες συνηθισμένες μέσα σε σχήματα λόγου ελκύουν την προσοχή του κοινού (μαθηματικές καμπούρες, μεγαλώνοντας δεν βρίσκω τίποτα, σημειώσεις για ένα καλοκαίρι Ι, η γλώσσα είναι ένας έρημος τόπος, σκέψεις για το ρεμπέτικο και όχι μόνο ΙΙ) εκθέτοντας μία παιδική αθωότητα για το ποιητικό υποκείμενο συντηρώντας την υπόθεση του ρομαντικού, του άσπιλου, έρωτα (το πάνω μέρος των χειλιών σου, είσαι).

Το ά-λογο στοιχείο εισαγόμενο αβίαστα (τρία πρωινά ΙΙ) δημιουργεί μία δισημία που πλουτίζει τον ποιητικό προβληματισμό (τελευταία στη ζωή μου, τρία πρωινά Ι, πάνω απ’ το χώμα κάτι σαπίζει, μία μέρα παιδί ακόμα, ο θάνατος είναι μία άδεια καρέκλα). Με τη χρήση της αλογίας απελευθερώνει τη δυναμική της γλώσσας και τη μετατρέπει -κατά τη διαπίστωση του M. Blanchot- από όργανο σε υποκείμενο. Μέσα από αυτή την προβληματική βγαίνει ο ορισμός της ποιητικής λειτουργίας από τον Jakobson που συνοψίζεται στην αυτοαναφορικότητα της ποιητικής μορφής.

Ακολουθήστε μας

Οι προσφορές των εφημερίδων για το Σαββατοκύριακο 24 – 25 Φεβρουαρίου 2024

Οι προσφορές των εφημερίδων για το Σαββατοκύριακο 24 – 25 Φεβρουαρίου 2024

Real News Καθημερινή Πρώτο Θέμα Το Βήμα της Κυριακής Δώστε μας το email σας και κάθε Παρασκευήθα έχετε στα εισερχόμενά σας τις προσφορές των εφημερίδων (Δεν στέλνουμε ανεπιθύμητη αλληλογραφία ενώ μπορείτε να διαγραφείτε με ένα κλικ και δεν θα...

Πώς να γίνεις κατάσκοπος, του Ντανιέλ Νεσκένς

Πώς να γίνεις κατάσκοπος, του Ντανιέλ Νεσκένς

Τι είναι κατάσκοπος; Ποια είναι τα προσόντα και ποιοι οι δώδεκα χρυσοί κανόνες του καλού κατασκόπου; Τι τεχνικές κατασκοπείας να ακολουθήσω και τι λάθη γίνονται συνήθως; Τι περιέχει η βαλίτσα του κατασκόπου; Ποιοι είναι οι θρυλικότεροι κατάσκοποι; Αυτά και άλλα...

Στεφανωμένος έρωτας

Στεφανωμένος έρωτας

Κι έτσι γύρισα το χρόνο πίσω  για να πάρω τον Έρωτα που μου χρωστάς  τα φιλιά, τα χάδια, τις αγκαλιές  που μοιράστηκαν άδικα σε ξένα χέρια Γύρισα με τη δίψα στα χείλη  την παρόρμηση των κολασμένων  που τραγουδούν ακόμη  τον Έρωτα που ξοδεύτηκε σε ξένα κορμιά Γύρισα...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Επιμέλεια άρθρου

Διαβάστε κι αυτά

Στεφανωμένος έρωτας

Στεφανωμένος έρωτας

Κι έτσι γύρισα το χρόνο πίσω  για να πάρω τον Έρωτα που μου χρωστάς  τα φιλιά, τα χάδια, τις αγκαλιές  που μοιράστηκαν άδικα σε ξένα χέρια Γύρισα με τη δίψα στα χείλη  την παρόρμηση των κολασμένων  που τραγουδούν ακόμη  τον Έρωτα που ξοδεύτηκε σε ξένα κορμιά Γύρισα...

Ο άνεμος ξέρει τ’ όνομά μου, της Ιζαμπέλ Αλιέντε

Ο άνεμος ξέρει τ’ όνομά μου, της Ιζαμπέλ Αλιέντε

- γράφει η Κατερίνα Σιδέρη - Ο Ζάμουιλ είναι ένα παιδί 6 χρονών. Πατέρας του είναι ο γιατρός Ρούντολφ που προσφέρει δωρεάν τις υπηρεσίες του σχεδόν στους μισούς ασθενείς του και μητέρα του η Ράχελ, δασκάλα μουσικής. Είναι Εβραίοι και ζουν στην Αυστρία. Ο Ζάμουιλ...

Σταύρος Μίχας: ‘Ραβδοσκόπος του κενού’

Σταύρος Μίχας: ‘Ραβδοσκόπος του κενού’

Σταύρος Μίχας Ραβδοσκόπος του κενού _ γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης - Οι εκδόσεις ‘Μανδραγόρας’ εξέδωσαν εντός του 2023 την όγδοη κατά σειρά ποιητική συλλογή του Σταύρου Μίχα, που εν προκειμένω φέρει τον εξόχως ποιητικό τίτλο ‘Ραβδοσκόπος του κενού’. Σε αυτό το πλαίσιο,...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου