Ο αντικατοπτρισμός του εξωτερικού στο εσωτερικό στις “ακίδες” της Φαντριδάκη

18.02.2016

Δάφνη Φαντριδάκη
Μανδραγόρας
ISBN: 978-960-592-000-5

Ο σουρεαλισμός δεν είναι μορφή της ποίησης.
Είναι μια κραυγή του πνεύματος που ξαναγυρίζει στον εαυτό του
με την απεγνωσμένη απόφαση να σπάσει τις αλυσίδες του
κ
αι στην ανάγκη με υλικά σφυριά[1].

Ο υπερρεαλισμός ως επαναστατικό κίνημα λειτούργησε απελευθερωτικά τόσο για τον ποιητή όσο και τη γλώσσα την ίδια ως δομικό υλικό της ποίησης. Γκρέμισε στερεότυπα και παραδεδομένες αντιλήψεις εισάγοντας μια νέα προσέγγιση της αισθητικής και της ζωής. Στη σύγχρονη ποίηση ο υπερρεαλισμός μέσα από τη γλωσσική του διάσταση, την εικαστική του δύναμη και τη δηκτική ή αλληγορική ορμή του προκαλεί το λογικό και θέτει σε πρωταγωνιστική θέση το θυμικό. Και φυσικά ο σουρεαλισμός βρίσκει γόνιμο έδαφος στην αγανάκτηση όπως εκφράζεται ποιητικά σήμερα. Σε ένα λογοτεχνικό περιβάλλον θα εντάξουμε και την πρώτη ποιητική συλλογή της Δάφνης Φαντριδάκη, «ακίδες» (Μανδραγόρας, 2015).

...στο σπιτάκι μας
χάος ληγμένων αναλογιών
γενική αρρυθμία
και τα μαλλιά των Χριστών
φλοκάτη

Η ποιήτρια, από την πρώτη κιόλας εμφάνισή της στα γράμματα, με μία ριζοσπαστική γραφή αρνείται την πεζότητα της ρεαλιστικής θέασης των πραγμάτων· με την εικονοπλαστική και δημιουργική της γλώσσα ταξιδεύει τον αναγνώστη με οδηγό το συναίσθημα· εκθέτει τη λογική σε νέες προκλήσεις αξιοποιώντας τη συνειρμική διάσταση της γλώσσας χωρίς να περιφρονεί τα μέσα που της προσφέρει ο σουρεαλισμός με στόχο να εκφράσει την ενδόμυχη αλήθεια της[2].

Με εκφραστική αρτιότητα και οικονομία λόγου εκθέτει τον αναγνώστη/ακροατή στη δική της λιτή οπτική. Μία ακτινογραφία από ακίδες που συνεχώς τρυπούν τον ψυχικό της κόσμο φωτογραφίζει τον περιβάλλοντα χώρο. Δημιουργεί σχήματα αντικειμένων καταργώντας τη συνήθη τάξη ή συνδυάζοντάς τα απροσδόκητα, με αποτέλεσμα να ερεθίζει την περιέργεια και να αιφνιδιάζει τον απροετοίμαστο αναγνώστη.

Διακρίνεται ένας αντιρρητορισμός και μία αποσπασματικότητα· με την τολμηρή χρήση των λέξεων και το θαρραλέο θρυμματισμό του στίχου καθορίζει το ρυθμό και ελέγχει την ένταση του συναισθήματος δίνοντάς του τελικά μία υφή συντριμμιών.

...ανεμίζουν ταράτσες
ντύνουν σκεπές
Καράβια...

Συχνά αποκρύπτει το κεντρικό θέμα φωτίζοντας λέξεις και πράγματα που δεν φαίνεται να έχουν καμία σχέση μεταξύ τους, ανατρέποντας την τάξη στην ακολουθία των λέξεων και τις στερεότυπες ιδέες της λογικής. Έτσι καταγράφεται μία πολυκεντρικότητα που στις ολιγόστιχες συνθέσεις της συλλογής μοιάζει με ένα διαρκές μέσα-έξω, σαν μία αντανάκλαση του εσωτερικού καθώς αγκαλιάζει το εξωτερικό (όποτε έρθει, έφτασες, in memoriam, για να μάθουν τα ανοιχτά φωνήεντα, ένα ερωτικό, Wallace Stevens).

Η πολυθεματικότητα εμπλουτίζει εικαστικά το ποιητικό κάδρο της Φαντριδάκη με κοινωνικές παραστάσεις μέσα από μία ιμπρεσιονιστική αντανάκλαση του βιώματος. Η ποιητική της Φαντριδάκη μοιάζει με ένα κολάζ ακατάληπτων συνειρμών που απεικονίζει ένα τσουβάλι συναισθήματα· σέσουλα αισθημάτων και αισθήσεων ου αραδιάζει στο χαρτί με την οσμή του περγαμόντο (μηνύματα).

...Χαμηλωμένα μάτια
σιδεριά κολάρο
ο φόβος...

Η ποιητική συλλογή του Δήμου Χλωπτσιούδη στο cosmotebooks ή myebooks.gr

Έτσι, επέρχεται η αβίαστη εξωτερίκευση των συναισθημάτων της ποιήτριας μέσα το πλήθος εικόνων που αντιστέκονται στην καθημερινή πεζότητα και κατακτούν τον αναγνώστη με τη δυναμική που αποκτούν τα νοήματα. Η ποίησή της άλλες φορές γέρνει προς την εκμυστήρευση (στο σινεμά, εσωτερική κλιμάκωση), το ατομικό βίωμα (εγκλεισμός) ή το συναίσθημα (πλυμένα, οδύνη) και την προσωπική αγωνία (άσπιλε, σπουδή του τρωτού πέλματος, μετά -ή πριν- το καλοκαίρι). Άλλοτε, κλίνοντας πιο κοντά στον κοινωνικό άξονα και με ό,τι έρχεται αντιμέτωπη, αποκαλύπτεται η συναισθηματική πρόσληψη του εξωτερικού και άλλοτε κλίνει (Frederiksberg station, παρθενιά, μαμά, ο ναύτης).

Η γραφή της Φαντριδάκη φωτίζει με αισιοδοξία τη σύγχρονη ποιητική παραγωγή. Η σταθερότητα στην απλότητα της έκφρασης και στον αγώνα της να κατακτήσει τις λέξεις που θα την ενσαρκώσουν, φέγγει το δρόμο του πειραματισμού και της σύνδεσης του εξωτερικού/κοινωνικού με τον εσωτερικό αντικατοπτρισμό των συναισθημάτων του δημιουργού.

_______________
[1] Αντρέ Μπρετόν, Το Μανιφέστο του Υπερρεαλισμού, 1924.
[2] Ανδρέας Εμπειρίκος, Περί σουρεαλισμού. Η διάλεξη του 1935, εισαγ.-επιμ. Γιώργης Γιατρομανωλάκης, εκδ. Άγρα, Αθήνα 2009.

Ακολουθήστε μας

Ο φυσιοθεραπευτής, της Μέμης Καρυώτου

Ο φυσιοθεραπευτής, της Μέμης Καρυώτου

γράφει η Κατερίνα Σιδέρη - Το βιβλίο "Ο φυσιοθεραπευτής", μια όμορφη νουβέλα, θυμίζει παραμύθι... πραγματεύεται φαινόμενα της εποχής όπως το bulling και τον παιδικό ρατσισμό και μας περιγράφει τη μοναχική πορεία του ήρωα Σταύρου, γεμάτη ερωτηματικά και χαμένα κομμάτια...

Γλυκό μου Άλγος

Γλυκό μου Άλγος

Δεν παραδόθηκα στον Έρωτα Σε αυτόν που σε τρελαίνει  Που σου βυθίζει το κορμί σε κόκκινη άμμο Που σε γεμίζει με αισθήσεις μυστήρια όμορφες Δεν έχω παραδοθεί  Στον έρωτα εκείνο που σου γεμίζει μακάβριο φως τις νύχτες  Και σε σκεπάζει σαν δειλινό τα πρωινά Δεν έχω...

Το τρίτο λάθος, του Κωνσταντίνου Μανίκα

Το τρίτο λάθος, του Κωνσταντίνου Μανίκα

γράφει η Βάλια Καραμάνου - Όλα ξεκινούν εξήντα χρόνια πριν στο κέντρο της Αθήνας μιας άλλης εποχής σε ένα νεοκλασικό κτίριο που θα δοθεί -κατά το σύνηθες- για αντιπαροχή. Μαζί του γεννιέται και η ιστορία του κυρίου Μιχάλη και της οικογένειάς του, που προσπαθούν να...

Ίνκουμπους, του Βαγγέλη Γιαννίση

Ίνκουμπους, του Βαγγέλη Γιαννίση

Μια γυναίκα πέφτει θύμα βιασμού μέσα στο σπίτι της και ένα πτώμα ανακαλύπτεται σ’ ένα ποτάμι της πόλης του Έρενμπρο. Πώς συνδέονται αυτά τα δύο εγκλήματα; Ο βιαστής θα ξαναχτυπήσει; Πόσο βαθιά στο παρελθόν πρέπει να σκάψει ο Αρχιεπιθεωρητής Άντερς Οικονομίδης; Ποιοι...

Η Μάρτα κοιμάται, της Romy Hausmann

Η Μάρτα κοιμάται, της Romy Hausmann

Μετά το συγγραφικό της ντεμπούτο με το Καλό μου παιδί, η Romy Hausmann επιστρέφει από τις εκδόσεις Μεταίχμιο με ένα ακόμα ψυχολογικό θρίλερ στο ύφος που ξέρει να χειρίζεται καλά, το Η Μάρτα κοιμάται. Πριν αρκετά χρόνια, η δεκαπεντάχρονη Νάντια Κούλκα καταδικάστηκε για...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Η Μάρτα κοιμάται, της Romy Hausmann

Η Μάρτα κοιμάται, της Romy Hausmann

Μετά το συγγραφικό της ντεμπούτο με το Καλό μου παιδί, η Romy Hausmann επιστρέφει από τις εκδόσεις Μεταίχμιο με ένα ακόμα ψυχολογικό θρίλερ στο ύφος που ξέρει να χειρίζεται καλά, το Η Μάρτα κοιμάται. Πριν αρκετά χρόνια, η δεκαπεντάχρονη Νάντια Κούλκα καταδικάστηκε για...

Η ιέρεια με το τατουάζ, της Πασχαλίας Τραυλού

Η ιέρεια με το τατουάζ, της Πασχαλίας Τραυλού

Η αρχαιολόγος Αίθρα Μπάξερ αφήνεται στο αλκοόλ και στην κατάθλιψη μετά τον θάνατο του γιου και του συζύγου της σε τροχαίο και παραιτείται από τη ζωή. Μια ενδιαφέρουσα επαγγελματική πρόταση όμως και ένα αναπάντεχο γεγονός σπάνε το κουκούλι της και ξαναδίνουν σκοπό και...

Το σεντούκι με τα αμύθητα σεντέφια, της Τζέμης Τασάκου

Το σεντούκι με τα αμύθητα σεντέφια, της Τζέμης Τασάκου

Τι συνέβη το 1922 στη Μικρά Ασία και πώς φτάσανε τα πράγματα ως εκεί; Τι κρύβει το σεντούκι του παππού και τι είδους σεντέφια θα βρει η μικρή Κλειώ εκεί μέσα όταν μεγαλώσει; Πώς μπορεί η Ιστορία να γίνει ελκυστική και κατανοητή μέσα από ένα καλογραμμένο μυθιστόρημα; Η...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου