Ο ελεγειακός τόνος του Ζερβού

20.12.2016

Θεοτόκης Ζερβός
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-576-482-1

Μερικές φορές η ποίηση μοιάζει με τους καρπούς ενός δέντρου που απαιτεί το δικό της χρόνο ωρίμανσης ώστε να φτάσει στις σελίδες ενός βιβλίου, μιας συλλογής. Δεν είναι λίγοι οι δημιουργοί που κρατούν κρυμμένα σε συρτάρια ποιήματα και τα αφήνουν να ωριμάσουν μέχρι να αποφασίσουν τελικά να προχωρήσουν σε μία έκδοση.

Μία τέτοια περίπτωση είναι και ο Θεοτόκης Ζερβός ο οποίος παρά τη συμμετοχή του στη λογοτεχνική ζωή από τα τέλη της δεκαετίας του ‘70 και μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’90, με άρθρα και δημοσιεύσεις, εξέδωσε μόνο πέντε ποιητικά βιβλία, για να επικρατήσει τελικά μία σιωπή για είκοσι σχεδόν έτη. Ο ίδιος, άλλωστε, δηλώνει ότι δεν ήταν άνθρωπος του -ποιητικού- προσκηνίου και πως μέσα στις λέξεις, ανάμεσα στις λέξεις, ανάμεσα στους στίχους, ανάμεσα στα ποιήματα, ανάμεσα στις συλλογές υπάρχει πάντα άλλοτε πυκνότερη και άλλοτε όχι μια δυναμική, μια ενεργός θα μπορούσαμε να πούμε, σιωπή… Η εικοσάχρονη εκδοτική απουσία του έχει σχέση και με μιαν σιωπή αφατική, μια κατάσταση δηλαδή κατά την οποία δεν έχεις τίποτα να πεις, δεν έχεις καμιά ικανή εσωτερική πίεση, για να εκφραστείς ποιητικά, αλλά και πιθανόν με μια δυναμική σιωπή που δεν σου βγαίνει να την διαχειριστείς[1]».

Έτσι ο Θεοτόκης Ζερβός επιστρέφει μετά από 20 σχεδόν χρόνια με μία ιδιαίτερη συλλογή, «στη σκόνη της εικονοστασιας» (Γαβριηλίδης, 2016), στην οποία ξεχωρίζει ο ελεγειακός τόνος κι ένας βαθύς -σχεδόν βουβός, μα ελεγχόμενος- πόνος που αναδύεται. Ωστόσο, ο πόνος τούτος δεν φτάνει ούτε στη μελαγχολία· ισορροπεί με τη μουσικότητα του στίχου και τη συναισθηματική διαύγεια η οποία θεμελιώνεται στην εκφραστική του πληρότητα.

Στα ποιήματα συχνά συνυπάρχει το φυσιολατρικό στοιχείο με τον αστικό χώρο ή το ατομικό με το κοινωνικό/συλλογικό, το υπαρξιακό με τον έρωτα ή τον χαμό. Με μία ζωντανή ρέουσα γλώσσα ο Ζερβός εκθέτει μία υπαρξιακή θεματική για το χρόνο (μπαλάντα) και τη φθορά ή την ηλικία (η ανυπόστατη ανάμνηση, ένας γραφιάς, κανείς δεν ακούει) και για τη μνήμη (τα ερείπια των αλφαβητάριων, παραλλαγή). Ωστόσο δεν απουσιάζουν συνθέσεις για την ποιητική αναζήτηση (ο ποιητής, νυχτερινός καλπασμός, ήρθαν ετούτα τα κορίτσια) ή την κοινωνική αλληγορία (ο ρύακας, εικόνα, είναι το γήρας, είδα τους φίλους μου, επίμετρο).

Διακρίνεται από μία προφορικότητα με στοιχεία εμπλουτισμένης λιτότητας. Η έκφραση του αποπνέει μία παραστατικότητα με τον καθημερινό της λόγο. Τούτη ακριβώς η εκφραστική ολιγάρκεια ισορροπεί με την αλληγορική διάθεση χωρίς να καθιστά τα ποιήματα κρυπτικά κι απόμακρα από τον ακροατή/αναγνώστη. Λίγα επίθετα που φωτίζουν με την επιλεγμένη τους θέση στίχους. Κυριαρχούν τα ρήματα και τα ουσιαστικά σε ομοιόπτωτους προσδιορισμούς ή τα προθετικά σύνολα στη στιχουργική του.

Δήμος Χλωπτσιούδης
Μανδραγόρας, 2016
ISBN: 978-960-592-032-6

Η εικαστική του υπακούει στους ίδιους κανόνες λιτότητας που χαρακτηρίζουν την εκφραστική του. Λιτά αντικείμενα στο χώρο και πολύ συχνά δρώντα πρόσωπα απεικονίζονται στο καναβάτσο του καθώς εξάγονται μέσα από το αφηγηματικό ή στοχαστικό ύφος του.

Άλλες φορές υιοθετώντας μία φόρμα ολιγόστιχη ακολουθεί μία αποφθεγματική διατύπωση, η οποία ενισχύει την απότομη ανάδυση του συναισθήματος με μία στοχαστική διάθεση (νυχτερινός καλπασμός, άσκηση λογοκλοπής, τώρα, παραλλαγή, εικόνα, ο ποιητής). Άλλωστε πολύ συχνά ο ποιητής προσδίδει μία στοχαστική και κριτική διάσταση στη στιχουργία του (ένας γραφιάς) ακόμα και στον έρωτα (άσκηση λογοκλοπής, ο βαθύς πόνος του κ. Τεστ) ή όταν με την εμπειρία της ηλικίας παρατηρεί τις νεότερες γενιές για την ερωτική τους στάση (με την αλαζονεία της ηλικίας σου, ήρθαν ετούτα τα κορίτσια).

Οι χαμηλοί τόνοι του Ζερβού μοιάζουν να ψιθυρίζουν στο κοινό ότι η σιωπή μερικές φορές αποτελεί απλά ένα μεσοδιάστημα μέχρι να έρθει η στιγμή που ο ποιητής θα έχει κάτι να πει, μακριά από βερμπαλισμούς και ρητορικές κορώνες.

___________
[1] Η ενεργός σιωπή, συνέντευξη στην Άννα Αφεντουλίδου, ο αναγνώστης (20/08/2016).

Ακολουθήστε μας

Εβόρα, του Κώστα Κρομμύδα

Εβόρα, του Κώστα Κρομμύδα

Τι είναι η Εβόρα και πώς μπορεί να τη βρει κανείς; Πώς θα βοηθήσει τον άνθρωπο η επαφή του με τη φύση και με ποιον τρόπο θ’ αλλάξει η ζωή του αν σεβαστεί το οικοσύστημα του οποίου αποτελεί αναπόσπαστο μέρος; Πόσο δυνατός είναι ο έρωτας της Αριάδνης και του Αντώνη;...

Ολική έκλειψη καρδιάς, της Μαρίας Παναγοπούλου

Ολική έκλειψη καρδιάς, της Μαρίας Παναγοπούλου

Η Αρετή, μέλος μιας δεμένης παρέας παιδιών, γνωρίζει τον Αντρέα και ξεμυαλίζεται μαζί του. Ένα βράδυ του Ιουλίου, εν πλω για την Τήνο, ο Αντρέας εξαφανίζεται και τίποτα δε θα είναι ξανά το ίδιο για κείνη. Πέντε χρόνια μετά, η Αρετή έχει προχωρήσει στη ζωή της κι έχει...

Σχετικά με το Τίποτα, του Woody Allen

Σχετικά με το Τίποτα, του Woody Allen

- γράφει η Λεύκη Σαραντινού - Το λιγότερο ιδιαίτερη, όσο και ιδιόρρυθμη θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε την αυτοβιογραφία του μεγάλου κωμικού ηθοποιού, σεναριογράφου και σκηνοθέτη Γούντι Άλεν, μια αυτοβιογραφία, η οποία έχει, όμως, το προνόμιο να είναι τόσο κωμική και...

Σκεπτικόν

Σκεπτικόν

Δολιχό ήττας θρόϊσμα ταλάνιζε την σκέψη, κάννες και υποκόπανοι όμηρο με κρατούν, μα δεν λογίστηκα ποτέ της έπαρσης την στέψη, θωπευτικά δεν ακουμπούν μονάχα οι νικηταί. Της αντοχής υπεροψία, ντύμα της ήττας γιορτινό. Πώς δεν ευδόκησες Επιθυμία! Τι μ’ απομένει να...

Ο βιβλιοπώλης του Σελινούντα, του Roberto Vecchioni

Ο βιβλιοπώλης του Σελινούντα, του Roberto Vecchioni

Τι συμβαίνει στην πόλη του Σελινούντα; Γιατί οι άνθρωποι έπαψαν να μιλούν και να βρίσκουν ακριβή νοήματα στις λέξεις; Τι σχέση έχει με αυτό η άφιξη ενός απρόσιτου και περίεργου βιβλιοπώλη αρκετά χρόνια πριν; Τι το ξεχωριστό είχε αυτός ο άνθρωπος και γιατί τον είχαν...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Ο βιβλιοπώλης του Σελινούντα, του Roberto Vecchioni

Ο βιβλιοπώλης του Σελινούντα, του Roberto Vecchioni

Τι συμβαίνει στην πόλη του Σελινούντα; Γιατί οι άνθρωποι έπαψαν να μιλούν και να βρίσκουν ακριβή νοήματα στις λέξεις; Τι σχέση έχει με αυτό η άφιξη ενός απρόσιτου και περίεργου βιβλιοπώλη αρκετά χρόνια πριν; Τι το ξεχωριστό είχε αυτός ο άνθρωπος και γιατί τον είχαν...

Άδακρυς γη

Άδακρυς γη

Δεν πότισα τότε, στης ανάγκης τον καιρό, και  Ξεράθηκε η γη μου  Το χώμα στέγνωσε και άνοιξαν ρωγμές, Διάβρωσης συμπτώματα Λουλούδια καν δεν πρόλαβαν να ανθίσουν Τα κατάπιε η άβυσσος  Φταίει το ότι δεν έκλαψα… ποτέ  Φταίει που τον πιο άγιο σπόρο δε φύτεψα… ποτέ  ...

Οι ντετέκτιβ της βεράντας, της Ιωάννας Μπαμπέτα

Οι ντετέκτιβ της βεράντας, της Ιωάννας Μπαμπέτα

Η Άννα και ο Δημήτρης επισκέπτονται τα Σαββατοκύριακα τον παππού και τη γιαγιά τους αντίστοιχα που μένουν στις απέναντι πολυκατοικίες κι έτσι γνωρίστηκαν. Μια μέρα διαπιστώνουν πως το σκυλί της γειτόνισσας της Άννας λείπει κι αρχίζουν τις έρευνες. Ποιος το πήρε και...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου