Select Page

Ο συμβολισμός του μύθου του Σίσυφου: Η τοποθετηση της Μαργαρίτας Αρβανίτη

Ο συμβολισμός του μύθου του Σίσυφου: Η τοποθετηση της Μαργαρίτας Αρβανίτη

 

 

Η Περσεφόνη φιλάει τον Σίσυφο στον Άδη.
Μελανόμορφη Αμφόρα Αττικής, περ. 530 π.Χ.,
Κρατική Συλλογή (1494)

 

Συχνά στις μέρες μας γίνεται αναφορά στον μύθο του Σίσυφου σε μια προσπάθεια να συσχετισθεί, η άκαρπη και μάταιη πολλές φορές προσπάθεια των κόπων και των θυσιών των ανθρώπων με αυτή του Σίσυφου. Σύμφωνα με τον Μύθο, επειδή ο Σίσυφος θύμωσε τους θεούς, αυτοί τον τιμώρησαν να ζει μέσα στα Τάρταρα και στα σκοτάδια του, να σπρώχνει ένα βράχο συνεχώς προς την κορυφή του λόφου και λίγο πριν την κορυφή να κουράζεται και μην αντέχοντας το βάρος του, ο βράχος να ξεφεύγει, να κατρακυλάει πίσω στους πρόποδες και ο Σίσυφος να αρχίζει πάλι από την αρχή την ίδια προσπάθεια. Σύμφωνα με τον μύθο, ο Σίσυφος αντιπροσωπεύει τη συμπυκνωμένη προσπάθεια της ανθρωπότητας σε μία χωρίς τέλος, επίπονη, ανοδική και εξελικτική πορεία και όχι τον άνθρωπο και τις ατομικές του προσπάθειες. Η ανθρωπότητα έχει τον «βράχο» της, το βαρύ της φορτίο που με πολύ κόπο και συνεχή προσπάθεια το σπρώχνει προς την κορυφή. Σπρώχνοντας το φορτίο της, το φορτίο της γνώσης, της επιστήμης, της τεχνολογίας, των κοινωνικών αξιών, μέσα από μία συνεχή πάλη του καλού του κακού, της ελευθερίας και της δουλείας, του σωστού και του λάθους, του λογικού, του παράλογου και της βλακείας, του δίκαιου και του άδικου, της ισότητας, ισονομίας και ισοπολιτείας και μέσα από μία διαρκή πάλη των αντιθέσεων που φέρνει την εξέλιξη, η ανθρωπότητα, κοπιάζει, αγωνιά και βήμα- βήμα σπρώχνει το «βράχο της» προς τη κορυφή. Φτάνει τον «βράχο», λίγο πριν την κορυφή. Ο «βράχος» όμως ξεφεύγει. Κυλά. Δεν θα μπορούσε ο μύθος να ισορροπήσει τον βράχο, να τον φτάσει στην κορυφή! Η κορυφή θα σήμαινε το τέλος της προσπάθειας. Θα σήμαινε το τέλος της εξέλιξης και τέλος στην εξέλιξη δεν υπάρχει. Οι αντικειμενικές συνθήκες γύρω μας διαμορφώνουν διαρκώς νέες ανάγκες που ζητούν τη λύση τους, νέα ερωτηματικά που ζητούν τις απαντήσεις του, απαιτούν νέες γνώσεις και νέους χειρισμούς. Η ανθρωπότητα και η γενιά που την εκπροσωπεί την κάθε συγκεκριμένη στιγμή με την ευρύτερη έννοια μέσα στον χρόνο- μπορεί και φέρνει λίγο πριν την κορυφή τον «βράχο» της, το φορτίο της. Κάποια στιγμή όμως «αδειάζει», πεθαίνει βιολογικά και πνευματικά και είναι κατώτερη των διαμορφωμένων περιστάσεων. Κουράζεται, χάνει τον έλεγχο όπως ο Σίσυφος, και ο «βράχος» ξεφεύγει, κατρακυλά. Φτάνει στους πρόποδες. Γίνεται μια «παύση», όσο διαρκεί να κυλήσει ο βράχος και να κατέβει ο Σίσυφος στους πρόποδες. Εκεί, όλα ξεκινούν από την αρχή. Σηματοδοτείται μια καινούργια αρχή. Η ανθρωπότητα είναι υποχρεωμένη να ζήσει τα ίδια από την αρχή. Η καινούργια γενιά που θα ξεκινήσει τον επίπονο ανηφορικό της δρόμο, είναι υποχρεωμένη να μάθει από την αρχή πχ. τι είναι ισότητα, ελευθερία, δημοκρατία, φασισμός κλπ. γιατί οι πληροφορίες και οι γνώσεις αυτές δεν είναι καταγραμμένες στον ανθρώπινο εγκέφαλο σαν κληρονομικότητα. Όχι μόνο είναι υποχρεωμένη να τις μάθει θεωρητικά αλλά να τις ζήσει και εμπειρικά. Ο Αριστοτέλης έχει πει ότι η νέα γενιά είναι άγραφη! Ο πολιτισμός διδάσκεται. (Το βλέπουμε και στην καθημερινή ζωή μας. Ένα μικρό παράδειγμα. Οι νέοι δεν δέχονται τις «συμβουλές» των εμπείρων ενηλίκων. Αρνούνται. Αμφισβητούν. Θέλουν μόνοι τους να αποκτήσουν γνώσεις ακόμα και μέσα από τις προσωπικές τους εμπειρίες, τα δικά τους λάθη!) Αυτή είναι η μοίρα της ανθρωπότητας! Είναι υποχρεωμένη να ζει και να μαθαίνει από την αρχή τα ίδια. Αυτός είναι ο Μύθος του Σίσυφου. Η νέα γενιά των ανθρώπων στο καινούργιο αυτό ξεκίνημα, με ότι έχει σωθεί ή επιλεγεί από την μέχρι τότε συσσωρευμένη πείρα της ανθρωπότητας, συν τις νέες γνώσεις που προσθέτει η ίδια και μέσα πάντα από την πάλη των αντιθέσεων που φέρνει την εξέλιξη, «σπρώχνει» επίπονα το δικό της φορτίο της και το φέρνει με τη σειρά της λίγο πριν την κορυφή. Δίνει ότι μπορεί να δώσει. Εκεί «αδειάζει», πεθαίνει, κουράζεται και αυτή, γίνεται κατώτερη των περιστάσεων, χάνει τον έλεγχο της κατάστασης, ξεφεύγει και πάλι ο «βράχος». Και πάλι από την αρχή, παραλάβει η εκάστοτε νέα γενιά σε μία διαρκή επίπονη εξελικτική πορεία… Το μέλλον σκοτεινό, όπως και τα Τάρταρα που αγωνιά και δουλεύει ο Σίσυφος. Δεν ξέρεις τι θα βγάλει. Κάποτε είχε πει ο Αϊνστάιν « δεν ξέρω πως θα γίνει ο 3ος Παγκόσμιος πόλεμος, ο 4ος όμως θα γίνει με τόξα και βέλη!» Υπονοούσε μία κοινωνία πρωτόγονης κατάστασης… Το μήνυμα του Μύθου όμως βασικά είναι αισιόδοξο. Δεν υπάρχει εγκατάλειψη. Δεν υπάρχει τέλος. Υπάρχει πάντα μια νέα αρχή. Ένα νέο ξεκίνημα. Η ανθρωπότητα βρίσκει διαρκώς το φορτίο της. Η προσπάθεια δεν είναι άκαρπη, ούτε μάταια. Είναι κομμάτι της γενικότερης εξέλιξης μέσα στον χρόνο. Το μεγαλείο βρίσκεται σε αυτή την επίγνωση… ταυτόχρονα με το ξεκίνημα και ο γυρισμός. Το πεπρωμένο της ανήκει. Ο «βράχος» κυλάει ακόμα… « Τα πάντα ρει»… και ο σοφός λαός μας λέει: «πέτρα που κυλά δεν χορταριάζει!»

Άρα, δεν θα μπορούσε η Ελληνική Μυθολογία με τον Μύθο του Σίσυφου να πραγματεύεται ένα μύθο με αποθαρρυντικό μήνυμα για τον ανθρώπινο κόπο, όπως θα συνέβαινε, αν υπονοούσε το μάταιο των προσπαθειών του ανθρώπου. Θα ερχόταν σε αντίθεση με την «αξιολόγηση» που υπήρχε από τους Θεούς σχετικά με τους θνητούς, τους οποίους τους περίμεναν τα Ηλύσια Πεδία μόνο αν είχαν αξιοποιήσει τα προσόντα και τα αγαθά που τους είχαν δώσει οι αθάνατοι ευεργέτες τους και είχαν κάνει σπουδαία έργα στη ζωή τους ζώντας παράλληλα με αρετή! Σύμφωνα δηλαδή με την Μυθολογία, μετά θάνατον στα Ηλύσια πεδία βασιλεύουν οι θνητοί που αξιοποίησαν τα προσόντα τους και διακρίθηκαν για τα έργα και τις αρετές του. Όσοι δεν αξιοποίησαν αυτές τις δυνατότητες κατά την διάρκεια του βίου τους, οδηγούνται ως νεκροί στα σκοτεινά παλάτια του Άδη και στα Τάρταρα πηγαίνουν όσοι έχουν διαπράξει σκοτεινά εγκλήματα. Αν Μύθος του Σίσυφου, αναφερόταν στο μάταιο των προσπαθειών του ανθρώπου, με το να αναγνωρίζει τρόπον τινά τη φυσική του αδυναμία να πράξει σπουδαία έργα, δεν θα υπήρχε ο διαχωρισμός στην μετά θάνατο ζωή ανάλογα με τα εν ζωή έργα του. Συνεπώς ο μύθος του Σίσυφου δεν συμβολίζει τη ματαιότητα των προσπαθειών του ανθρώπου σε ατομική βάση αλλά την συλλογική προσπάθεια της ανθρωπότητας, όπως αναλύθηκε παραπάνω.

 

της Μαργαρίτας Αρβανίτη

 

 

(πηγή εικόνας)

Μην ξεχνάτε πως το σχόλιό σας είναι πολύτιμο!

Επιμέλεια κειμένου

9 Σχόλια

  1. Βαγγέλης Τσερεμέγκλης

    Σημειώνω μια μικρή λεπτομέρια στην εξαιρετική σου ανάλυση Μαργαρίτα. Ο Σίσυφος ήταν ένας και ο ίδιος ανέβαζε την πέτρα στην κορυφή, του ίδιου ξέφευγε η πέτρα και κατρακυλούσε στους πρόποδες, ο ίδιος ξανά κατέβαινε για να αρχίσει την προσπάθειά του.
    Αυτό από μόνο του σημαίνει πως, για κάθε μια ξεχωριστή προσπάθεια, είχε την εμπειρία των προηγούμενων, άρα κάθε φορά ανέβαζε την πέτρα του βασισμένος στην γνώση . Ιστορία μπορεί να το πει κάποιος, που με την βαθύτερη γνώση της, βοηθά τον άνθρωπο να τρέξει στην εξελικτική του πορεία προς τα πάνω.
    Αν ο Σίσυφος, ξεχνούσε, η δεύτερη φορά θα έμοιαζε με την νιοστή, και όλες μαζί απλά θα ήταν άχρηστες.
    Σε ευχαριστούμε για την εξαιρετική ανάλυση και το μήνυμα αισιοδοξίας που μας έστειλες.

    Απάντηση
    • Μαργαρίτα Αρβανίτη

      Καλημέρα Βαγγέλη ! Σου επισημαίνω ότι ο μύθος, ο κάθε μύθος έχει την ανάγκη ενός συμβολισμού σαν συμπυκνωμένη μορφή ερμηνείας γεγονότων ! Κάθε φορά κάθε μύθος χρησιμοποιεί ένα πρόσωπο- σύμβολο για να αντιπροσωπεύσει πολλαπλές συμπεριφορές επί μέρους πολλών ανθρώπων και έργων προκειμένου να φτάσει στα συμπεράσματα που επιθυμεί ! Οπως συμβαίνει με τον Ηρακλή, τον Θησέα , τον Αδάμ κλπ. που συμβολίζουν επιτεύγματα και έργα ανθρώπων , εξέλιξη γενεών κλπ. και όχι ήρωες -μονάδες που έκαναν προσωπικά και μόνοι τα όσα έκαναν.Χαίρομαι που βρήκες ενδιαφέρουσα την ανάλυση καθώς και το αισιόδοξο μήνυμα στο οποίο όταν και εγώ με την ανάλυσή μου έφτασα εκεί, ενοιωσα μία “κάθαρση ” και ανακούφιση με το τόσο αισιόδοξο μήνυμα του Σίσυφου! Γιατί αν ο Σίσυφος είχε ισορροπήσει τη πέτρα στην κορυφή ,αυτή θα ήταν και η πραγματική καταδίκη της ανθρωπότητας…μία άλλη μεγάλη κουβέντα που δεν είναι της παρούσης ! Σε ευχαριστώ για την προσοχή σου !

      Απάντηση
  2. ΄Αννα Ρουμελιώτη

    Εξαιρετική πραγματικά η ανάλυσή σας!!Σας ευχαριστώ!

    Απάντηση
    • Μαργαρίτα Αρβανίτη

      Σε ευχαριστώ πολύ Αννα! Με τιμάει η αποδοχή σου! Αντεύχομαι για πολλές σημαντικές στιγμές δημιουργίας και τις χαρές που τις ακολουθούν!

      Απάντηση
  3. ΚΑΚΙΑ ΞΥΔΗ

    Πολύ καλή και αισιόδοξη η ανάλυσή σου στον μύθο του Σίσυφου Μαργαρίτα. Με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον πρέπει να ξέρουμε ότι οι προσπάθειες τόσο του καθενός ως μονάδα όσο και των πολλών, συλλογικά, έχουν μνήμη και συνέχεια και αυτή η συνεχής προσπάθεια εμπερικλείει την έννοια της προόδου και της ανόδου. Συγχαρητήρια!

    Απάντηση
  4. Μαργαρίτα Αρβανίτη

    Ετσι ακριβώς Κάκια μου , αισιόδοξο το μήνυμα που Σίσυφου γιατί σημαίνει ότι δεν σταματά ποτέ η εξέλιξη! Το φτάσιμο και η ισορρόπηση της πέτρας στην κορυφή θα σήμαινε το τέλος των προσπαθειών και της εξέλιξης της ανθρωπότητας που θα σήμαινε την “καταδίκη ” της. Ποτέ δεν θα μπορούσε η αρχαιοελληνική φιλοσοφία, όπως και το στηρίζω στο κείμενο, να πιστεύει στην ματαιότητα των προσπαθειών του ανθρώπου στο πρόσωπο του Σίσυφου , όπως κάποιες φορές έχουμε ακούσει να λέγονται και τέτοιες απόψεις. Σε ευχαριστώ θερμά για την συμμετοχή σου!

    Απάντηση
  5. AΛΊΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ- ΓΙΩΤΑΚΟΥ

    Εμπεριστατωμένη η εξήγηση για τον πονηρό και δόλιο Σίσυφο, που ξεγέλασε τον Πλούτωνα να τον αφήσει να ανεβεί στον επάνω κόσμο για να τιμωρήσει τάχα τη σύζυγό του Μερόπη και δεν ξαναγύρισε΄αλλά καλοπερνούσε στον επάνω κόσμο μέχρι τα βαθιά γηρατειά του.Το νόημα είναι ότι και η διάπραξη της αμαρτίας τιμωρείται,αλλά και ότι η σισύφεια τιμωρία, συνεχής και αδιάλειπτος συμβολίζει τις ατέρμονες προσπάθειες κάθε ανθρώπου να επιτύχει κάτι σημαντικό, έστω και αν φαίνεται ακατόρθωτο. Μπράβο Μαργαρίτα για την ανάλυση..Επιτυχημένη και βαθιά.

    Απάντηση
  6. Sevi Stefani

    Καταπληκτική ανάλυση του μύθου..Γνώση..προσπάθεια..αμφισβήτηση..εξελιξη.το πιο αισιόδοξο μήνυμα που θα πρέπει όλοι να έχουμε στο μυαλό μας ειδικά στη δυσκολη περιοδο που διανυουμε …μπράβο σας

    Απάντηση
  7. Antonis

    Για ποια προσπάθεια μιλάμε άραγε; Γιατί δεν επιθυμούμε το τέλος της «προσπάθειας» αλλά την συνέχιση της «προσπάθειας»; Τι είναι η συνέχεια της προσπάθειας; Όχι διανοητικά, «πρακτικά». Δεν ξέρω τι είναι απλά θέτω ένα «ερώτημα».
    Η αλλαγή, η εξέλιξη είναι η συνέχεια της συνείδησης (το περιεχόμενο της συνείδησης) που απειρώνεται. Δεν μπορούμε λοιπόν να μιλάμε για Πραγματική Αλλαγή αλλά μόνο για μερική περιορισμένη αλλαγή σύμφωνη με την μεταβατική κίνηση της ζωής της προόδου και οπισθοδρόμησης.
    Αν ρωτήσουμε λοιπόν: είναι αυτός ο κόσμος ότι καλύτερο μπορούμε να έχουμε; Θα απαντήσουμε πως, ναι, είναι. Είναι δυνατόν να αλλάξεις την άγνοια; Μόνο να την αποδεχτείς μπορείς ως μέρος της ζωής. Γιατί προσπαθούμε να αλλάξουμε εμείς οι άνθρωποι; φαντάζει παράλογο. Ακόμη, λοιπόν, και μέσα από τις διαμάχες και τις ανθρώπινες δραστηριότητες υπάρχει κάποια δόση αλήθειας, αλλά δεν είναι η Άμεση ματιά.
    Γιατί δεν Προσπαθούμε να βλέπουμε την ζωή ως έχει;
    Χωρίς να «διαφωνώ» σε κάτι… προσωπικά θα αδιαφορούσα από κάποιο σημείο και μετά να σπρώχνω τον «βράχο» ως την «κορυφή», απλά ίσως θα προσπερνούσα τον λόφο.

    Απάντηση

Υποβολή σχολίου

Εγγραφείτε στο newsletter

Ακολουθήστε μας!

Follows

Διαγωνισμοί σε εξέλιξη

Έλληνες εκδότες

Έλληνες εκδότες

Υποβολή συμμετοχής!

Αρχείο

Είσοδος

Pin It on Pinterest

Αν σας άρεσε...

κοινοποιήστε το στους φίλους σας!