Πέρα από την αιωνιότητα, της Ιουλίας Ιωάννου

23.05.2022

σχόλια

Στη Σέριφο της δεκαετίας του 1910 ζει και μεγαλώνει ο Μενέλαος Γαλανός που αγωνίζεται να τελειώσει το σχολείο για να σπουδάσει και να βοηθήσει τους γονείς του μακριά από τα ορυχεία του νησιού που έχουν στοιχίσει τον θάνατο σε τόσους εργάτες. Ταυτόχρονα ο πατέρας του ακόμη αναζητά τα ίχνη της δικής του μητέρας, Αριάδνης, που εξαφανίστηκε μυστηριωδώς μετά τα γεγονότα της απεργίας στο Λαύριο το 1896. Στο Παλέρμο της δεκαετίας του 1920 ο Αντόνιο Γκαλιάνι μυείται στα μυστικά της ταρίχευσης και η ιδέα της αθανασίας τού γίνεται εμμονή. Το 1963 φτάνει στη Σέριφο ένας άντρας για να βάλει τέλος σε μια τραγωδία που είχε ξεκινήσει πριν αυτός γεννηθεί και την οποία πληροφορήθηκε πρόσφατα. Πώς συνδέονται αυτές οι ιστορίες μεταξύ τους; Ποιος είναι ο ξένος και τι ήρθε να κάνει στο νησί; Πόσο κοντά στην ύβρη είναι οι φιλοδοξίες της επιστήμης; Πόσο εύκολο είναι να ερωτευτεί μια γυναίκα έναν άγνωστο όταν είναι ήδη παντρεμένη κι ευτυχισμένη; Τι συμβαίνει όταν ο άνθρωπος πεθαίνει; Μπορούμε να προλάβουμε αυτό το γεγονός;

Η Ιουλία Ιωάννου έγραψε ένα απρόσμενο μυθιστόρημα, με ένα εντελώς διαφορετικό θέμα από τα προηγούμενα βιβλία της, την έννοια της αθανασίας και πώς μπορεί αυτή να επιτευχθεί. Κατέστρωσε προσεκτικά τρεις παράλληλες ιστορίες, του Μενέλαου, του Αντόνιο και της Αριάδνης, τις ανέπτυξε και τις ένωσε σ’ ένα κείμενο που πραγματεύεται την αγωνία και την αβεβαιότητα του θανάτου χωρίς όμως να αποπνέει απαισιοδοξία ή θλίψη. Κάθε επιμέρους πλοκή έχει ποικίλους κι ενδιαφέροντες χαρακτήρες που αλληλοεπιδρούν μεταξύ τους, ερωτεύονται, προδίδονται, ελπίζουν, γίνονται εμμονικοί και δρουν σε διαφορετικούς χώρους και χρόνους, τους οποίους επίσης η συγγραφέας κατέγραψε με ρεαλισμό και διεισδυτικότητα κι έτσι απόλαυσα πραγματικά ένα μυθιστόρημα γεμάτο συναισθήματα και ανατροπές όσο περπατούσα στους δρόμους που με σεργιάναγαν οι ήρωές του.

Το 1916 ο μικρός Μενέλαος Γαλανός μεγαλώνει με δυσκολίες και σε συνθήκες φτώχειας. Ο μεταλλωρύχος πατέρας του βιοπορίζεται από μια δουλειά εξαντλητική και πολύωρη και το παιδί, για όσο κρατάει ο χειμώνας, φιλοξενείται από έναν θείο του στη Χώρα που έχει σχολείο. Τα απεργιακά γεγονότα του Αυγούστου του 1916 αλλάζουν την κοσμοθεωρία του μικρού και τον πεισμώνουν να σπουδάσει και να βοηθήσει τους δικούς του χωρίς να δουλέψει στα ορυχεία. Έτσι, η ζωή τον οδηγεί από τη Σέριφο στον Πειραιά, από το μεροκάματο σε χωράφια και ζώα στην Αρχιτεκτονική του Μετσόβιου Πολυτεχνείου και στην καθοδήγηση του Δημήτρη Πικιώνη. Πίσω στο 1896, γνωρίζουμε τους παππούδες του Μενέλαου που ζουν σε εξίσου άθλιες συνθήκες στο Λαύριο κι αρχίζει να λύνεται το κουβάρι της μυστηριώδους εξαφάνισης της γιαγιάς Αριάδνης, την οποία ο γιος της, Λεωνίδας, ακόμη αναζητά. Τι συνέβη εκείνη τη μοιραία μέρα της εξέγερσης των μεταλλωρύχων κατά του Τζιάκομο Σερπιέρι; Πού πήγε η Αριάδνη και γιατί δεν κατάφερε να γυρίσει στην Ελλάδα;

Στο Παλέρμο του 1920, την Πάνορμο των αρχαίων Ελλήνων, ο Αντόνιο Γκαλιάνι εργάζεται ήδη τρία χρόνια στο πλευρό του γιατρού Σαλάφια ως μαθητευόμενος. Ο Σαλάφια βοηθάει τον Αντόνιο να σπουδάσει για να αναλάβει το ιατρείο του και να συνεχίσει τη δουλειά τους. Η κόρη του γιατρού, Λάουρα, είναι το αντικείμενο του πόθου του Αντόνιο αλλά καταλαβαίνει πως είναι κατώτερος της οικογένειας για να τη ζητήσει σε γάμο. Η μέθοδος της ταρίχευσης στην οποία ειδικεύεται ο Σαλάφια εξιτάρει γιατρό και μαθητευόμενο που προσπαθούν να την τελειοποιήσουν. Θα εξασφαλίσουν στους νεκρούς αιώνια γαλήνη και ταυτόχρονα μια ανθρώπινη όψη χωρίς να τους μουμιοποιούν; Μήπως αν τα καταφέρουν το επόμενο βήμα θα είναι η αθανασία κι αυτό αποτελέσει ύβρι; Πού σταματάει η λογική και πού αρχίζει η υπεροψία; Πώς μπορούμε να εκμεταλλευτούμε την επιστήμη για το καλό της ανθρωπότητας; Τι θα ανακαλύψει ο Αντόνιο που θα τον φέρει στο νησί της Σερίφου και πόσα απρόσμενα γεγονότα θα ζήσει εκεί;

Στο μυθιστόρημα έχουμε λεπτομερείς μα όχι κουραστικές περιγραφές της Σερίφου, του Παλέρμο και άλλων σημείων, πραγματικά ιστορικά γεγονότα για φόντο και ανατροπές απόλυτα λογικοφανείς μα απρόσμενες. Η ιστορία του Μενέλαου και της οικογένειάς του είναι η αφορμή για να ξεδιπλωθούν τα βάσανα και οι κακουχίες της δουλειάς του μεταλλωρύχου, μια εργασία χωρίς ωράριο, πολύ σκληρή και δύσκολη. Από την απεργία του Λαυρίου το 1896 στις κινητοποιήσεις του 1916 στο νησί με υποκινητή τον Κωνσταντίνο Σπέρα καταγράφονται άφθονες πληροφορίες για τις πρώτες μεγάλες απεργίες μεταλλωρύχων που τελικά πνίγηκαν στο αίμα. Το σιδηρό νησί ζωντανεύει παραστατικά, με τα τοπόσημα να έχουν ενεργό ρόλο στην ιστορία και να μη χρησιμοποιούνται απλά για τουριστικούς λόγους, κάτι που δείχνει πόσο βαθιά βίωσε την καθημερινότητα και πόσο σκληρά μελέτησε την ιστορία του νησιού η συγγραφέας. Αυτό φαίνεται ακόμη περισσότερο όταν μας μεταφέρει πότε στο χτες και πότε στο σήμερα, περπατώντας κάποιες φορές στα ίδια σημεία, τα οποία όμως αποτυπώνει σύμφωνα με τα μέτρα και τις διαστάσεις της εποχής. Η φυσική ομορφιά του νησιού είναι διάχυτη και κρύβει βαθιά μέσα της όχι μόνο το αίμα των εργατών που έχασαν τη ζωή τους δουλεύοντας σε άθλιες συνθήκες αλλά και μια ανείπωτη τραγωδία που θα ξετυλιχθεί με απρόσμενες συνέπειες όσο πλησιάζουμε στο τέλος του βιβλίου.

Δεύτερο γεγονός που έδωσε έμπνευση στην Ιουλία Ιωάννου είναι η ταρίχευση της μικρής Ροζαλία Λομπάρντο, δουλειά που είχε αναλάβει ο Αλφρέντο Σαλάφια, το πτώμα της οποίας διατηρείται ακόμη και σήμερα σε καλή κατάσταση και μπορεί να το δει κανείς στις κατακόμβες του Παλέρμο. Η ιταλική αυτή πόλη, με τα μνημεία της, τη ρυμοτομία της και τις κατακόμβες με τις ταριχευμένες σορούς των καπουτσίνων μοναχών αλλά και των επιφανών της πόλης με καλωσόρισε με την ίδια ζέση και αγάπη όσο σ’ ένα σπίτι κάποιοι προετοιμάζονται για το ελιξήριο της αθανασίας. Και σιγά σιγά, χωρίς να το καταλάβω, ο ρεαλισμός αρχίζει να αναμιγνύεται με τη μακάβρια ατμόσφαιρα της Μαίρη Σέλλεϋ και να δημιουργείται ένα κείμενο καλό, δυνατό, πρωτότυπο, που κάθε σελίδα είναι δικαιολογημένη, κάθε αντίδραση είναι συνέπεια της προηγούμενης δράσης και διαπίστωσα πόσο αρμονικά μπορούν να παντρευτούν διαφορετικά μεταξύ τους είδη χωρίς να χαλάσει το σύνολο και χωρίς να ξεχειλώσει ούτε μία κλωστή. Ο έλεγχος θα μπορούσε να χαθεί ανά πάσα στιγμή, η συγγραφέας θα μπορούσε να θυσιάσει χαρακτήρες ή ακόμη και την ίδια της την ιστορία στην προσπάθειά της να δημιουργήσει ένα κείμενο που ακροβατεί ανάμεσα στο ρομαντικό και στο gothic περιεχόμενο, η εμπειρία της όμως στη γραφή τη βοήθησε να κρατήσει τον έλεγχο και να παραδώσει ένα κείμενο συναρπαστικό, γεμάτο σκεπτικισμό και σασπένς, όπου παντρεύονται οι ήρωες της μυθοπλασίας με πραγματικά πρόσωπα, όπως τον σημαντικό αρχιτέκτονα Δημήτρη Πικιώνη, τον συνδικαλιστή Κωνσταντίνο Σπέρα, τον Τζιάκομο Σερπιέρι κ. ά. Είναι τέτοιο το θέμα του βιβλίου που η συγγραφέας καταγράφει ποικίλες σκέψεις και πολλούς προβληματισμούς γύρω από την αιωνιότητα, τον χρόνο και το εφήμερο της ανθρώπινης ύπαρξης από φιλοσοφικής και όχι μόνο άποψης, χωρίς ίχνος απαισιοδοξίας ή άσχημης διάθεσης. Τονίζει πως ο άνθρωπος, όσο λίγη κι αν είναι η ζωή του, μπορεί να ζήσει την κάθε του μέρα κάνοντας ό,τι καλύτερο μπορεί για κείνον και τους άλλους κι έτσι το μυθιστόρημα, εκτός από αγωνία και ένταση λόγω των ανατροπών και των σταδιακών αποκαλύψεων των σχέσεων μεταξύ των χαρακτήρων, διαπνέεται κι από μια νότα αισιοδοξίας που με συντρόφευε για πολύ καιρό αφότου τελείωσα το βιβλίο.

Οι φαινομενικά ασύνδετες μεταξύ τους ιστορίες αρχίζουν σταδιακά να  δένονται και να ενώνονται με αξιοπρόσεκτο τρόπο και να συγκροτούν μια πολυδιάστατη ιστορία γεμάτη προδοσία, έρωτα, απάτες, εκδίκηση και ύβρι. Βρήκα εξίσου ενδιαφέρουσες και τις μεταγενέστερες εξελίξεις από το σημείο όπου τέμνονται οι επιτέλους οι παράλληλοι άξονες της αφήγησης, με το κείμενο να δείχνει τα τερτίπια της μοίρας και την πλοκή να γεννάει απρόσμενα συναισθήματα που θα πυροδοτήσουν τις εξελίξεις και θα χαρίσουν τύψεις, φόβο, λαχτάρα κι αξημέρωτα βράδια στους ανυποψίαστους πρωταγωνιστές. Τα πρωθύστερα και τα διαφορετικά σημεία αφήγησης των επιμέρους ιστοριών δε με κούρασαν καθόλου, αντίθετα, η συγγραφέας κατάφερε να με καθοδηγήσει σωστά και να μου συστήνει κάθε φορά και λίγο περισσότερο τους ήρωές τους. «Πέρα από την αιωνιότητα» λοιπόν τι υπάρχει; Μας ενδιαφέρει να μάθουμε ή να το προλάβουμε; Κι αν αγγίξουμε την ύβρι στην αναζήτησή μας αυτή; Πόσο πολύτιμη είναι η ζωή μας και γιατί τη σπαταλάμε σε μια άνευ ουσίας ρουτίνα; Πόσο αποφασισμένοι είμαστε να σώσουμε με κάθε τρόπο και με κάθε κόστος τα πρόσωπα που αγαπάμε; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται σε ένα ενδιαφέρον, πολυεπίπεδο μυθιστόρημα γεμάτο ανατροπές, έρωτα, εκπλήξεις, κρυμμένα μυστικά και αφανέρωτες αλήθειες που θα ενωθούν χρόνια αργότερα κάτω από τον ήλιο της Σερίφου.

Ακολουθήστε μας

Οι ερωτήσεις που θα αλλάξουν τον κόσμο, του Αντώνη Ζαρίντα

Οι ερωτήσεις που θα αλλάξουν τον κόσμο, του Αντώνη Ζαρίντα

Η Κοσμόπολη, μια πόλη με πολλούς ανθρώπους και πολλά καλώδια που τους ένωναν όλους κινδυνεύει να βυθιστεί. Οι κάτοικοί της περνούν καθημερινά ατέλειωτες ώρες με τα κινητά τους και την τηλεόραση. Έτσι η Κοσμόπολη θα βουλιάξει από το βάρος των πληροφοριών! Υπάρχει άραγε...

Σοβόφ 1: Ο κινούμενος ήλιος, της Λέττας Βασιλείου

Σοβόφ 1: Ο κινούμενος ήλιος, της Λέττας Βασιλείου

Ένα αλληγορικό, δυνατό, ανατρεπτικό μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας, αρκετά διαφορετικό από όλα όσα έχω διαβάσει ως τώρα. Ένα κείμενο-ύμνος για τη φιλία, την επανάσταση που φέρνουν στο μυαλό το διάβασμα και η ψυχαγωγία και ταυτόχρονα μια αστυνομικής υφής πλοκή που...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Επιμέλεια άρθρου Πάνος Τουρλής

Επιμέλεια άρθρου

Διαβάστε κι αυτά

Σοβόφ 1: Ο κινούμενος ήλιος, της Λέττας Βασιλείου

Σοβόφ 1: Ο κινούμενος ήλιος, της Λέττας Βασιλείου

Ένα αλληγορικό, δυνατό, ανατρεπτικό μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας, αρκετά διαφορετικό από όλα όσα έχω διαβάσει ως τώρα. Ένα κείμενο-ύμνος για τη φιλία, την επανάσταση που φέρνουν στο μυαλό το διάβασμα και η ψυχαγωγία και ταυτόχρονα μια αστυνομικής υφής πλοκή που...

Ούτου, του Caryl Ferey

Ούτου, του Caryl Ferey

- γράφει η Ανθή Λεκάτη - Το Ούτου, που στη γλώσσα των Μαορί σημαίνει εκδίκηση (=utu), αποτελεί μαζί με το βιβλίο Χάκα την Σάγκα Μαορί του συγγραφέα, δηλαδή δύο αστυνομικά μυθιστορήματα που διαδραματίζονται στη Νέα Ζηλανδία και μιλάνε- με όχημα την noir αστυνομική...

Πάπυρος, της Irene Vallejo

Πάπυρος, της Irene Vallejo

- γράφει η Λεύκη Σαραντινού - Την ιστορία του βιβλίου από την αρχαιότητα έως σήμερα, ιδίως όμως κατά τα αρχαία χρόνια, μας αφηγείται η Ισπανίδα διδάκτωρ της Κλασικής Φιλολογίας Ιρένε Βαγέχο. Έχοντας η ίδια, εκτός από πάμπολλες γνώσεις στον τομέα της, μεγάλη αγάπη στο...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου