Πλην, του Άντριου Σων Γκρίερ

8.07.2020

σχόλια

Ένας πενηντάρης ομοφυλόφιλος συγγραφέας λαμβάνει πρόσκληση για τον γάμο του πρώην του και για να τον αποφύγει δέχεται διάφορες επαγγελματικές προτάσεις που τον κάνουν να ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο ενώ ταυτόχρονα κάνει μια γερή ενδοσκόπηση επ’ ευκαιρία και της ημέρας των γενεθλίων του που θα τη γιορτάσει κατά τη διάρκεια αυτού του πρωτότυπου ταξιδιού. Αμερική, Ευρώπη και Ασία υποδέχονται τον Άρθουρ Πλην σ’ ένα διαφορετικό μυθιστόρημα.

Ο Άρθουρ Πλην ταξιδεύει σχεδόν σε όλο τον πλανήτη για να πραγματοποιήσει μια ποικιλία από δραστηριότητες: να γράψει άρθρο, να διδάξει, να γνωρίσει αναγνωστικό κοινό κ. ά. Αυτός είναι ο βασικός θεματικός άξονας που αναπτύσσεται με μικρές νότες χιούμορ, ποικιλία τραγελαφικών καταστάσεων, πρωθύστερες αναδρομές στο ερωτικό και οικογενειακό περιβάλλον του ήρωα και καταγραφή κάποιων ηθών και εθίμων από τους τόπους που αυτός επισκέπτεται. Το κείμενο σε πρώτη ανάγνωση ίσως φανεί βαρετό, κουραστικό, μονότονο και χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γι’ αυτό τονίζω πως θέλει τον χρόνο του και έναν σχετικό βαθμό συγκέντρωσης, όχι για να καταλάβει κανείς τι λέει αλλά για να μπορέσει να γνωρίσει καλύτερα το παράδοξο σύμπαν στο οποίο ρίχνει τον Πλην ο Andrew Sean Greer. Ομολογουμένως υπήρξαν χωρία που τα προσπέρασα είτε γιατί ήταν υπερβολικά αναλυτικά είτε γιατί κατ’ εμέ δεν είχαν ιδιαίτερο λόγο ύπαρξης σ’ εκείνο το σημείο, σε γενικές γραμμές όμως πέρασα καλά, απόλαυσα την κατά τόπους λογοτεχνικότητα του κειμένου και σε κάποια σημεία του στάθηκα λίγο παραπάνω να σκεφτώ.

Ο κορμός της πλοκής ήταν κάτι εύκολο, μια απόφαση δηλαδή που ελήφθη «ελαφρά τη καρδία»; Καθόλου, το αντίθετο: «Η ιδέα να κάνει τον γύρο του κόσμου δεν τον τρομάζει περισσότερο από το ν’ αγοράσει μια τσίχλα. Κάθε μέρα και μια δόση θάρρους» (σελ. 61). Κι εκεί που διάβαζα χωρίς να συγκρατώ κάτι και χωρίς να έχω κατασταλάξει αν μου άρεσε ως τότε ή όχι, βρίσκω αυτήν τη φράση: «Ο Άρθουρ Πλην είναι ο πρώτος ομοφυλόφιλος που πρόλαβε να γεράσει» γιατί το AIDS, η μάστιγα της γενιάς τους, δεν άφησε κανέναν να περάσει τα πενήντα. Από εκείνο το σημείο και μετά η ιστορία απέκτησε άλλο ενδιαφέρον κι έδειξε ξεκάθαρα τις προθέσεις της: αφορά έναν άνθρωπο από πολλές μεριές, κοινωνικά, συναισθηματικά, φυλετικά κλπ. και με την ομοφυλοφιλία να είναι άρρηκτα δεμένη μαζί του κατά τέτοιο τρόπο που να νομίζω πως όλα αυτά θα μπορούσαν να συμβούν σε οποιονδήποτε άνθρωπο που αγαπά οποιονδήποτε συνάνθρωπό του. Οι ερωτικές προτιμήσεις δεν είναι μια δικαιολογία για προκλητική συμπεριφορά ή πιπεράτες σκηνές, που λείπουν από το κείμενο έτσι κι αλλιώς, αλλά ένα επιπλέον γνώρισμα του χαρακτήρα, απόλυτα εντεταγμένο και εναρμονισμένο στο περιβάλλον που καλείται να δράσει.

Ίσως η γενικότερη αφήγηση να είναι σχετικά χαλαρή και ο λόγος που ξεδιπλώνεται το μυθιστόρημα σουρεαλιστικός και κάπως ανεδαφικός, υπάρχουν όμως σημεία που πατάνε γερά στα πόδια τους και προσπαθούν να δείξουν όσο γίνεται ορθότερα την προσωπικότητα του Πλην και μέσω αυτού μιας μεγάλης μερίδας ανθρώπων που κατά βάση δε διαφέρουν σε πολλά ως προς τις ανάγκες, τους φόβους και τις επιθυμίες τους. Οι παρακάτω στοχασμοί, αν τους απομονώσει κανείς, είναι σα να προέρχονται από οποιοδήποτε ανθρώπινο πλάσμα που περνάει την κρίση της μέσης ηλικίας: «Πώς πρέπει να πορευτούν; Άραγε πρέπει να διατηρείσαι αιωνίως νέος… Ή μήπως πρέπει να κάνεις το αντίθετο, να τ’ απορρίψεις όλα αυτά… Μήπως πρέπει να παντρευτείς και να υιοθετήσεις ένα παιδί; Κι αν είστε ζευγάρι, μήπως πρέπει να βρει ο καθένας από έναν εραστή, σαν ασορτί κομοδίνα εκατέρωθεν του κρεβατιού, ώστε να μην εκλείψει τελείως το σεξ; Ή μήπως είναι προτιμότερο ν’ αφήσεις το σεξ να χαθεί εντελώς…; Δε θα είναι ανακούφιση, αν εγκαταλείψεις όλη αυτή τη ματαιοδοξία, το άγχος, τον πόθο και τον πόνο» (σελ. 48-49);

Διαρκή πρωθύστερα με γύριζαν στο κοντινό και στο μακρινό παρελθόν ενώ την αφήγηση την κάνει ένας ρόλος-έκπληξη, που εμφανίζεται ελάχιστα για να μην αποσπάσει τη ροή της ανάγνωσης με τις δικές του εμπειρίες και συναναστροφές από τον «μεγαλορρήμονα συγγραφέα με ροπή στο μελό». Μόνο που η πραγματική του ταυτότητα και ο τρόπος που έρχεται στο φως ήταν μια πανέξυπνη συγγραφική κίνηση και χάρισε ακόμη περισσότερους πόντους στο βιβλίο!

Το χιούμορ από την άλλη δε μου ήταν εύκολο να το πιάσω, το προσπερνούσα ή δεν το έβλεπα, υπήρχαν όμως και σημεία όπου γελούσα τρανταχτά με πετυχημένα υπονοούμενα, όπως όταν ήρθαν να πάρουν τον Πλην από το αεροδρόμιο για να τον πάνε στο ξενοδοχείο του: «-Μετά λύπης μου σας πληροφορώ ότι μας περιμένει μια μακριά, αργή και επίπονη διαδρομή μέχρι να φτάσουμε στον τελευταίο σας σταθμό και τόπο αναπαύσεως…Αναστενάζει, γιατί μόλις διατύπωσε την αλήθεια που ισχύει για όλους τους ανθρώπους» (σελ. 62). Εξίσου καίρια είναι και η πρόταση που πρέπει να καταλάβουν όλοι οι συγγραφείς: «-Μόλις κερδίσεις βραβείο, τελειώνουν όλα. Στο υπόλοιπο της ζωής σου θα δίνεις διαλέξεις. Αλλά δεν θα ξαναγράψεις… Μην κερδίσεις βραβείο» (σελ. 120).

Τα σκόρπια καλολογικά στοιχεία του κειμένου είναι αναπάντεχες παρομοιώσεις («Είναι λεπτή, κοκαλιάρα, ζαρωμένη σαν να ξεχάστηκε μέσα σε μια τσέπη για πολύ καιρό…», σελ. 292), λυρικές περιγραφές κυρίως του ερημικού τοπίου του Μαρόκου, παρατηρήσεις πάνω σε ορισμένα κομμάτια της κουλτούρας των ξένων χωρών, κυρίως Μεξικού, Ινδίας και Ιαπωνίας. Προσέξτε τέλος πόσο ωραία περιγράφει το φιλί: «Φιλάει -πώς να το εξηγήσω; Σαν να ‘ναι ερωτευμένος. Σαν να μη έχει τίποτα να χάσει. Σαν άνθρωπος που μόλις έμαθε μια ξένη γλώσσα και μπορεί να χρησιμοποιήσει μόνο τον ενεστώτα και το β΄ ενικό. Μονάχα το τώρα, μονάχα το εσύ» (σελ. 143).

Το «Πλην» είναι ένα αργά ανατρεπτικό μυθιστόρημα γεμάτο σωστή καταγραφή της ανθρώπινης ψυχολογίας, διαμπερή ενδοσκόπηση χαρακτήρων και αναπάντεχες εξελίξεις στην πλοκή. Εξυμνεί με τον πιο πρωτότυπο τρόπο τη δύναμη του έρωτα και της αγάπης, τονίζει τις ανθρώπινες αδυναμίες και παλεύει να τις περισώσει με ενδιαφέρουσες αντιδράσεις μα πάνω απ’ όλα καταφέρνει να εντάξει σωστά και όπως πρέπει έναν ομοφυλόφιλο άντρα στον οικογενειακό, επαγγελματικό και κοινωνικό του περίγυρο, γιατί δεν παύει να είναι άνθρωπος με ελαττώματα και προτερήματα, ανάγκες και αισθήματα όπως όλοι μας.

Ακολουθήστε μας

Έξυπνα ηλεκτρονικά VS Έξυπνα βιβλία, της Νικολέτας Καπίλλα

Έξυπνα ηλεκτρονικά VS Έξυπνα βιβλία, της Νικολέτας Καπίλλα

Τα βιβλία είναι παρατημένα κι εγκαταλειμμένα στα ράφια μιας σκονισμένης βιβλιοθήκης και παραπονιούνται έντονα, κάτι που θυμώνει τη σμαρτ τιβί που βρίσκεται μπροστά τους. Μιας και νιώθουν πως όλες οι έξυπνες συσκευές αποβλακώνουν και χειραγωγούν τους ανθρώπους και με...

Βαγγέλης Χρόνης: ‘Ποίηση 1999-2020’

Βαγγέλης Χρόνης: ‘Ποίηση 1999-2020’

Εκδόσεις Καστανιώτη _ γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης - Βαγγέλης Χρόνης: ‘Ποίηση 1999-2020’ «Πως νοσταλγείς ωραία καλοκαίρια που δεν έζησες. Μόνο να ονειρεύεσαι μπορείς αυτά που ίσως έλθουν» Βαγγέλης Χρόνης, ‘Νοσταλγία’   Από τις εκδόσεις Καστανιώτη, κυκλοφορούν, το...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Επιμέλεια άρθρου Πάνος Τουρλής

Επιμέλεια άρθρου

Διαβάστε κι αυτά

Βαγγέλης Χρόνης: ‘Ποίηση 1999-2020’

Βαγγέλης Χρόνης: ‘Ποίηση 1999-2020’

Εκδόσεις Καστανιώτη _ γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης - Βαγγέλης Χρόνης: ‘Ποίηση 1999-2020’ «Πως νοσταλγείς ωραία καλοκαίρια που δεν έζησες. Μόνο να ονειρεύεσαι μπορείς αυτά που ίσως έλθουν» Βαγγέλης Χρόνης, ‘Νοσταλγία’   Από τις εκδόσεις Καστανιώτη, κυκλοφορούν, το...

Ιστορίες της θάλασσας, της Καρίνας Βέρδη (επιμ.)

Ιστορίες της θάλασσας, της Καρίνας Βέρδη (επιμ.)

Η Καρίνα Βέρδη, σε συνεργασία με τον Γιώργο Δάγλα, ετοίμασαν μια συλλογή διηγημάτων με το αγαπημένο θέμα πολλών, τη θάλασσα, συγκεντρώνοντας κείμενα σκληρά και διασκεδαστικά, πρωτότυπα και διαφορετικά, που όλα μυρίζουν αλάτι και ιώδιο. Φίλοι και γνωστοί που συνδέονται...

Φάκελος Καταρίνα, του Jorn Lier Horst

Φάκελος Καταρίνα, του Jorn Lier Horst

Το Φάκελος Καταρίνα αποτελεί τη δωδέκατη -σύμφωνα με την πρωτότυπη χρονολογική σειρά- περιπέτεια του επιθεωρητή Βίλιαμ Βίστιν, αλλά και την πρώτη ενασχόλησή του με μια από τις αποκαλούμενες «ξεχασμένες υποθέσεις», δηλαδή παλιές ανεξιχνίαστες υποθέσεις που παραμένουν...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου