σύγχρονη ποίηση με ρίζες στη μαντινάδα

18.06.2016

Ηλιάννα Λυκούδη
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-576-501-9

Η σύνδεση της λογοτεχνικής λαϊκής παράδοσης με τη σύγχρονη δημιουργία αν και φαντάζει αυτονόητη, συχνά προσπερνάται αγόγγυστα από τους σύγχρονους δημιουργούς που πειραματίζονται με άλλες φόρμες. Και δεν είναι μόνο η αλλαγή του στιχουργικού περιβάλλοντος, αλλά και συχνά η εγκατάλειψη ποιοτικών στοιχείων της παράδοσης. Σπάνια δημιουργοί, πέραν ορισμένων προσπαθειών ανάδειξης της -τοπικής ή εθνικής- παράδοσης (δημοτικό τραγούδι, κυπριακό, λιανοτράγουδα κλπ) στην τοπική διάλεκτο, προσπαθούν να συνενώσουν τα τόσα διαφορετικά ήδη: τη λαϊκή με τη σύγχρονη ποίηση. Και φυσικά δεν είναι κάτι εύκολο.

Και φυσικά η δημιουργική ενασχόληση με παραδοσιακές φόρμες, πάντα επιφέρει αλλαγές, νεωτερισμούς, ως εξελικτικό στάδιο. Παρά τις διαμαρτυρίες των οπαδών της στασιμότητας των παραδοσιακών ειδών (πόσο ξεχνούν την καινοτομία του Θέσπη), κάθε καλλιτεχνικό είδος, όταν ξεφεύγει από τη λαϊκή/συλλογική δημιουργία, θα έχει στοιχεία νεωτερισμών (από το γλώσσα, το στίχο, την εικαστική, το μήνυμα).

Τέτοιους μικρούς νεωτερισμούς, εισάγει, στην κρητική μαντινάδα και η Ηλιάννα Λυκούδη με την τελευταία της ποιητική συλλογή, «Θυμάμαι» (Γαβριηλίδης, 2016) με συνθέσεις έμμετρες και ομοιοκατάληκτες. Θα λέγαμε ότι πρόκειται για μικρά τραγούδια με ρομαντική διάθεση που ενισχύεται από έναν ιδιαίτερο λυρισμό, φυσιολατρικά χαρακτηριστικά και μία γλώσσα καθημερινή με στίγματα της κρητικής διαλέκτου.

Η Λυκούδη οικοδομεί τις "ωδές" της στα θεμέλια της τοπικής λογοτεχνικής παράδοσης και τις μαντινάδες· μόλο που  αποφεύγει σε πρώτη ανάγνωση να ονομάσει τις συνθέσεις της έτσι, ο υπότιτλος «της Κρήτης τα ποιήματα» κατευθύνει τον αναγνώστη. Ακόμα και οι εισαγωγικές των ενοτήτων συνθέσεις, οι οποίες ξεφεύγουν σε μέγεθος από τη σταθερά του οκτάστιχου, ακολουθούν την ίδια μετρική και μοιάζουν με θρυμματισμένες μαντινάδες. Εξάλλου, τόσο η μουσικότητα του στίχου όσο και ο ρυθμός του έχουν ευθεία ρίζα στην κρητική παράδοση.

Ωστόσο, η δημιουργός αναδημιουργεί την παραδοσιακή φόρμα με τη λιτότητα της εκφραστικής της και τη φρεσκάδα του  λόγου της που διανθίζεται με ένα πηγαίο συναίσθημα, ενώ παρατηρούνται στοιχεία έκπληξης κι ανατροπών. Ένας λανθάνων δυναμισμός πηγάζει μέσα από τη μελωδικότητα του στίχου και το λυρικό της ρυθμικό λόγο που αναδύεται από το χαρτί για να αγκαλιάζει με φθογγικές νότες τον αναγνώστη/ακροατή.

Δήμος Χλωπτσιούδης
Μανδραγόρας, 2016
ISBN: 978-960-592-032-6

Το φυσικό στοιχείο ενσωματώνεται αβίαστα στο στίχο. Δεν αποτελεί ποιοτικά ένα εξωτερικό εισαγόμενο στοιχείο (παρομοίωση ή μεταφορά), αλλά αναπόσπαστο στιχουργικά βίωμα που συμβάλλει καταλυτικά με τη λιτότητα του τραγουδιού στην εικαστική του. Άλλωστε, το ίδιο φαινόμενο απαντάται και στην ποίηση της περιφέρειας γενικότερα[1].

Βέβαια το βιωματικό δέσιμο του φυσικού με το ποιητικό συμβάλλει τόσο στη διάχυση του συναισθήματος με την αναλογία που δημιουργεί όσο και εικαστικά καθώς το δίστροφο ωδικό κάδρο της γεμίζει με εικόνες γεμάτες κίνηση, φυσική αγριότητα και χρωματισμούς. Η εισαγωγή τούτη του φυσικού πέρα από το ρομαντικό -μεσογειακό- χαρακτήρα που διαποτίζει τη στιχουργική της, συνδέεται άμεσα με το λυρικό στοιχείο στην παραδοσιακή ποίηση.

Η θάλασσα, ο αέρας με τη βροχή και τον ουρανό και τα στοιχεία της χλωρίδας αποτελούν δομικά υλικά τούτου του ενσωματωμένου φυσικού στοιχείου ώστε να "τραγουδήσει" για τον έρωτα και τη μοναξιά. Ακόμα όμως κι αν η θεματική της μένει σταθερά στα δύο τούτα, χωρίς να εισάγει άλλα υπαρξιακά ή κοινωνικά ζητήματα, προσφέρει μία νότα ζωντάνιας και νεωτερισμού στην μαντινάδα.

________________
[1] βλ. Δήμος Χλωπτσιούδης, Προσεγγίζοντας την ποίηση της περιφέρειας, μία προμελέτη, vakxikon, τεύχ. 34 (Ιούνιος 2016).

 

Ακολουθήστε μας

Στις Ράγες των Νεκρών, του Tim Weaver

Στις Ράγες των Νεκρών, του Tim Weaver

Μια οικογένεια αναθέτει στον ερευνητή εξαφανισμένων προσώπων Ντέιβιντ Ρέικερ να βρει την κόρη τους, ένα δεκαεφτάχρονο κορίτσι χωρίς προσωπικά ή οικογενειακά προβλήματα. Γιατί η αστυνομία δεν προχωράει την υπόθεση; Με τι συνδέεται η εξαφάνιση της Μέγκαν Κάρβερ;...

Club 23.4 – Ντίνος Γιώτης

Club 23.4 – Ντίνος Γιώτης

γράφει η Βάλια Καραμάνου - Τι είναι ο άνθρωπος απέναντι στον χρόνο; Ένα μικρό σπουργίτι με μαύρο λοφίο που κείτεται άψυχο στο μπαλκόνι δίπλα στα σκόρπια ψίχουλα. Αιώνια ηττημένος και τα σχέδιά του, ό,τι ονειρεύτηκε, «αφορούν μόνον εκείνον και ούτε πρόκειται να τα...

Πέρα από την αιωνιότητα, της Ιουλίας Ιωάννου

Πέρα από την αιωνιότητα, της Ιουλίας Ιωάννου

Στη Σέριφο της δεκαετίας του 1910 ζει και μεγαλώνει ο Μενέλαος Γαλανός που αγωνίζεται να τελειώσει το σχολείο για να σπουδάσει και να βοηθήσει τους γονείς του μακριά από τα ορυχεία του νησιού που έχουν στοιχίσει τον θάνατο σε τόσους εργάτες. Ταυτόχρονα ο πατέρας του...

Η ευαισθησία είναι η νέα δύναμη, της Anita Moorjani

Η ευαισθησία είναι η νέα δύναμη, της Anita Moorjani

γράφει η Κατερίνα Σιδέρη - Ένα ακόμη δυνατό βιβλίο προσωπικής ανάπτυξης, από την Ανίτα Μούρτζανι, τη συγγραφέα που έζησε μια επιθανάτια εμπειρία με απώτερο σκοπό της μέσα από αυτό το εγχειρίδιο, να μας συμβουλέψει και να μας μυήσει, στον κόσμο της ενσυναίσθησης, που...

Πόσες φορές θα αρνηθώ να πεθάνω

Πόσες φορές θα αρνηθώ να πεθάνω

Πόσες φορές θα αρνηθώ να πεθάνω, Θα θολώσω τα νερά της λιμνάζουσας θλίψης Θα κοπιάζω να βρω έναν λόγο χαράς    Πόσες φορές θα αρνηθείς να πεθάνεις, Ένα λουλούδι θα κόψεις, θα το μυρίσεις  Θέλεις να κλέψεις την ουσία, του παραπάνω εσύ για να ζήσεις.   Μια ώρα...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Πόσες φορές θα αρνηθώ να πεθάνω

Πόσες φορές θα αρνηθώ να πεθάνω

Πόσες φορές θα αρνηθώ να πεθάνω, Θα θολώσω τα νερά της λιμνάζουσας θλίψης Θα κοπιάζω να βρω έναν λόγο χαράς    Πόσες φορές θα αρνηθείς να πεθάνεις, Ένα λουλούδι θα κόψεις, θα το μυρίσεις  Θέλεις να κλέψεις την ουσία, του παραπάνω εσύ για να ζήσεις.   Μια ώρα...

Οχτώ ντετέκτιβ, του Alex Pavesi

Οχτώ ντετέκτιβ, του Alex Pavesi

Οχτώ ντετέκτιβ ονομάζεται το συγγραφικό ντεμπούτο του Alex Pavesi, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Οχτώ γρίφοι για δυνατούς λύτες, που όλοι μαζί συνθέτουν ένα ευφυέστατο νουάρ αστυνομικό θρίλερ, που υπόσχεται να κλέψει τις εντυπώσεις. Στα τέλη της δεκαετίας...

Ο Τζίμης στην Κυψέλη, του Χρήστου Χωμενίδη

Ο Τζίμης στην Κυψέλη, του Χρήστου Χωμενίδη

- γράφει η Λεύκη Σαραντινού - Στον κόσμο του θεάτρου, της σύγχρονης Αθήνας των τελών του 20ου και των αρχών του 21ου αιώνα - και, πιο συγκεκριμένα, της Κυψέλης-, αλλά και στον ψυχισμό του κεντρικού ήρωά του, του Τζίμη Παπιδάκη διεισδύει διεξοδικά ο μεγάλος δεξιοτέχνης...

1 σχόλια

1 Σχόλιο

  1. Πλοκαμάκη Χρυσούλα

    ΟΤΑΝ Η ΦΥΣΗ, Η ΑΓΑΠΗ ΚΑΙ Ο ΣΤΙΧΟΣ …έσονται εις σάρκαν μίαν…..

    ΜΠΡΑΒΟ!!!!

    Απάντηση

Υποβολή σχολίου