Banner_10

 

«Τα βιβλία είναι όπως οι άνθρωποι. Μικρός αριθμός παίζει σπουδαίο ρόλο. Τ' άλλα αποτελούν το πλήθος.»
Βολτέρος

 

Κοιτάζοντας κανείς μια βιβλιοθήκη, είναι σχεδόν βέβαιο πως θα αναρωτηθεί ποια από τα βιβλία που αντικρίζει είναι καλά κι αξίζει να διαβάσει, αν δεν το έχει κάνει ήδη, και ποια απλώς γεμίζουν τα κενά ανάμεσα στα πρώτα!

Ένας σαφής ορισμός που θα μπορούσε με ακρίβεια να ορίσει με τρόπο μονοσήμαντο τι είναι το καλό βιβλίο δεν υπάρχει και δύσκολα άλλωστε θα μπορούσε να υπάρξει μιας και πρώτα απ’ όλα υπάρχει η υποκειμενικότητα του κάθε ανθρώπου και το σύστημα των αξιών του που σε καμία περίπτωση δεν αφήνει περιθώρια για την οριοθέτηση έστω και κάποιων στοιχειωδών παραμέτρων. Για κάθε αναγνώστη υπάρχει ένα διαφορετικό σύνολο προϋποθέσεων προκειμένου να κατατάξει κάποιο βιβλίο σ’ εκείνα που θεωρεί καλά. Διερευνώντας όμως λίγο παραπάνω το σκεπτικό αυτό, δε θα ήταν υπερβολή αν ισχυριστούμε πως υπάρχουν μερικά, κοινά σε όλους, σημεία στα οποία αξίζει να στρέψουμε την προσοχή μας εξετάζοντάς τα πιο λεπτομερώς.

Πρώτα απ’ όλα ένα καλό βιβλίο είναι ένας ζωντανός οργανισμός που εξελίσσεται διαρκώς και σε καμία περίπτωση δεν παραμένει στάσιμος. Κι αν αυτό μοιάζει με σχήμα οξύμωρο, ας αναρωτηθούμε γιατί ένας άνθρωπος πιάνει στα χέρια του ξανά και ξανά το βιβλίο που του άρεσε, αφού το έχει διαβάσει, και το ξεφυλλίζει προσπαθώντας να ερμηνεύσει κάποιο ή κάποια σημεία του, να κατανοήσει τα βαθύτερα νοήματά του, να μπει μέσα στο μυαλό του συγγραφέα του με σκοπό να αποκωδικοποιήσει όλα τα μηνύματα που εκείνος έχει δια των σκέψεών του έχει ενσταλάξει μέσα στις γραμμές του. Το καλό βιβλίο ποτέ δεν αφήνει αναμνήσεις στατικές, ποτέ δε δίνει στον αναγνώστη του μια στείρα γνώση, έστω κι αν η ακολουθία των γραμμάτων που είναι τυπωμένα στις σελίδες του, των λέξεων και των παραγράφων του είναι μία και δεν αλλάζει! Το καλό βιβλίο παράγει διαρκώς σκέψεις στο νου του ανθρώπου που το διάβασε, δεν τον αφήνει να το ξεχάσει, έστω κι αν έχει περάσει πολύς καιρός από τη στιγμή που το έκλεισε έχοντας φτάσει στην τελευταία του τελεία. Το σημείο αυτό είναι εκείνο που σε κάθε περίπτωση κάνει ένα βιβλίο ξεχωριστό και το αναδεικνύει από τη μάζα.

Η πένα του συγγραφέα ίσως είναι από τους σημαντικότερους παράγοντες που κάνουν τον αναγνώστη να αξιολογήσει το βιβλίο. Είναι σχεδόν βέβαιο πως διαφορετικοί συγγραφείς αν έγραφαν για το ίδιο πράγμα θα απέδιδαν την ίδια ιστορία με εντελώς διαφορετικό τρόπο. Κι αυτό είναι ένα καίριο σημείο στη σχέση του ανθρώπου που διαβάζει το βιβλίο με εκείνον που το συνέταξε, συνεπώς διαδραματίζει ρόλο καθοριστικό στην αξιολόγηση του. Ο κάθε άνθρωπος έχει διαφορετικό τρόπο τον οποίο αντιλαμβάνεται τα πράγματα αλλά και την εξέλιξη της κάθε ιστορίας και δε θα ήταν υπερβολή αν ισχυριστούμε πως την αντίληψή του αυτή οφείλει να τη διαμορφώσει ο συγγραφέας με τον τρόπο που γράφει. Κατά κοινή ομολογία υπάρχουν συγγραφείς που γράφουν απλά, άλλοι που ο λόγος τους είναι πιο σύνθετος, κάποιοι χρησιμοποιούν στολίδια ενώ κάποιοι άλλοι όχι, ενώ υπάρχουν κι εκείνοι που έχουν εντελώς ξεχωριστό ύφος και συνήθως έχουν ή πιστό ή αδιάφορο κοινό χωρίς μέση κατάσταση!

Ένα ακόμα, ενδεχομένως παράδοξο αλλά σημαντικό στοιχείο που είναι ικανό να ξεχωρίσει το καλό βιβλίο από τα υπόλοιπα είναι το γεγονός πως ο συγγραφέας του πρέπει να διαβάζει τους αναγνώστες που το διαβάζουν πριν ακόμα το διαβάσουν, ίσως ακόμα και πριν το γράψει! Ο συγγραφέας θα πρέπει πρωτίστως να γίνει αναγνώστης, να μπει στην ψυχολογία του αναγνώστη, να δει με τα μάτια του αναγνώστη, ακόμα και να ψηλαφίσει τις σκέψεις, ίσως και τις ανάγκες, του αναγνώστη. Βιβλία που έχουν χαρακτηριστεί στο συλλογικό θυμικό των ανθρώπων ως ξεχωριστά και αξιόλογα, έχουν σίγουρα περάσει από αυτή τη βάσανο οι συγγραφείς τους καταφέρνοντας είτε να μπουν στην ατμόσφαιρα της εποχής τους και να την αποτυπώσουν στο χαρτί είτε ακόμα και να τη διαμορφώσουν!

Η συγγραφή ενός λογοτεχνικού βιβλίου δεν είναι κάτι απλό. Απαιτεί σκληρή δουλειά, μελέτη και υπομονή. Σε πολλές περιπτώσεις η έμπνευση παίζει καθοριστικό ρόλο ενώ σε άλλες όχι. Εκείνο όμως που δεν πρέπει να λείπει είναι η απάντηση σε μια στοιχειώδη μεν αλλά καταλυτική ερώτηση: Γιατί; Γιατί γράφτηκε; Γιατί ειπώθηκε αυτή η ιστορία; Είναι σχεδόν βέβαιο πως έχει τύχει σε πολλούς ανθρώπους να κλείσουν ένα βιβλίο και μαζί με την υφή του γυαλιστερού και γεμάτου υποσχέσεις εξώφυλλου να αισθάνονται και κάτι ακόμα, κάτι που δεν είναι άλλο από μια απορία για το σκοπό της ύπαρξής του! Και τότε αυτομάτως το βιβλίο αυτό θα καταταχθεί με τα υπόλοιπα που απαρτίζουν το πλήθος, σύμφωνα με τα λεγόμενα του Βολτέρου, και όχι με εκείνα που έχουν πράγματι κάτι να πουν αφήνοντας το ανεξίτηλο σημάδι τους στο συνειδητό αλλά και το υποσυνείδητο του αναγνώστη.

Μην ξεχνάτε πως το σχόλιό σας είναι πολύτιμο!