Select Page

Το καλό βιβλίο

Το καλό βιβλίο

 

 

Banner_10

 

«Τα βιβλία είναι όπως οι άνθρωποι. Μικρός αριθμός παίζει σπουδαίο ρόλο. Τ' άλλα αποτελούν το πλήθος.»
Βολτέρος

 

Κοιτάζοντας κανείς μια βιβλιοθήκη, είναι σχεδόν βέβαιο πως θα αναρωτηθεί ποια από τα βιβλία που αντικρίζει είναι καλά κι αξίζει να διαβάσει, αν δεν το έχει κάνει ήδη, και ποια απλώς γεμίζουν τα κενά ανάμεσα στα πρώτα!

Ένας σαφής ορισμός που θα μπορούσε με ακρίβεια να ορίσει με τρόπο μονοσήμαντο τι είναι το καλό βιβλίο δεν υπάρχει και δύσκολα άλλωστε θα μπορούσε να υπάρξει μιας και πρώτα απ’ όλα υπάρχει η υποκειμενικότητα του κάθε ανθρώπου και το σύστημα των αξιών του που σε καμία περίπτωση δεν αφήνει περιθώρια για την οριοθέτηση έστω και κάποιων στοιχειωδών παραμέτρων. Για κάθε αναγνώστη υπάρχει ένα διαφορετικό σύνολο προϋποθέσεων προκειμένου να κατατάξει κάποιο βιβλίο σ’ εκείνα που θεωρεί καλά. Διερευνώντας όμως λίγο παραπάνω το σκεπτικό αυτό, δε θα ήταν υπερβολή αν ισχυριστούμε πως υπάρχουν μερικά, κοινά σε όλους, σημεία στα οποία αξίζει να στρέψουμε την προσοχή μας εξετάζοντάς τα πιο λεπτομερώς.

Πρώτα απ’ όλα ένα καλό βιβλίο είναι ένας ζωντανός οργανισμός που εξελίσσεται διαρκώς και σε καμία περίπτωση δεν παραμένει στάσιμος. Κι αν αυτό μοιάζει με σχήμα οξύμωρο, ας αναρωτηθούμε γιατί ένας άνθρωπος πιάνει στα χέρια του ξανά και ξανά το βιβλίο που του άρεσε, αφού το έχει διαβάσει, και το ξεφυλλίζει προσπαθώντας να ερμηνεύσει κάποιο ή κάποια σημεία του, να κατανοήσει τα βαθύτερα νοήματά του, να μπει μέσα στο μυαλό του συγγραφέα του με σκοπό να αποκωδικοποιήσει όλα τα μηνύματα που εκείνος έχει δια των σκέψεών του έχει ενσταλάξει μέσα στις γραμμές του. Το καλό βιβλίο ποτέ δεν αφήνει αναμνήσεις στατικές, ποτέ δε δίνει στον αναγνώστη του μια στείρα γνώση, έστω κι αν η ακολουθία των γραμμάτων που είναι τυπωμένα στις σελίδες του, των λέξεων και των παραγράφων του είναι μία και δεν αλλάζει! Το καλό βιβλίο παράγει διαρκώς σκέψεις στο νου του ανθρώπου που το διάβασε, δεν τον αφήνει να το ξεχάσει, έστω κι αν έχει περάσει πολύς καιρός από τη στιγμή που το έκλεισε έχοντας φτάσει στην τελευταία του τελεία. Το σημείο αυτό είναι εκείνο που σε κάθε περίπτωση κάνει ένα βιβλίο ξεχωριστό και το αναδεικνύει από τη μάζα.

Η πένα του συγγραφέα ίσως είναι από τους σημαντικότερους παράγοντες που κάνουν τον αναγνώστη να αξιολογήσει το βιβλίο. Είναι σχεδόν βέβαιο πως διαφορετικοί συγγραφείς αν έγραφαν για το ίδιο πράγμα θα απέδιδαν την ίδια ιστορία με εντελώς διαφορετικό τρόπο. Κι αυτό είναι ένα καίριο σημείο στη σχέση του ανθρώπου που διαβάζει το βιβλίο με εκείνον που το συνέταξε, συνεπώς διαδραματίζει ρόλο καθοριστικό στην αξιολόγηση του. Ο κάθε άνθρωπος έχει διαφορετικό τρόπο τον οποίο αντιλαμβάνεται τα πράγματα αλλά και την εξέλιξη της κάθε ιστορίας και δε θα ήταν υπερβολή αν ισχυριστούμε πως την αντίληψή του αυτή οφείλει να τη διαμορφώσει ο συγγραφέας με τον τρόπο που γράφει. Κατά κοινή ομολογία υπάρχουν συγγραφείς που γράφουν απλά, άλλοι που ο λόγος τους είναι πιο σύνθετος, κάποιοι χρησιμοποιούν στολίδια ενώ κάποιοι άλλοι όχι, ενώ υπάρχουν κι εκείνοι που έχουν εντελώς ξεχωριστό ύφος και συνήθως έχουν ή πιστό ή αδιάφορο κοινό χωρίς μέση κατάσταση!

Ένα ακόμα, ενδεχομένως παράδοξο αλλά σημαντικό στοιχείο που είναι ικανό να ξεχωρίσει το καλό βιβλίο από τα υπόλοιπα είναι το γεγονός πως ο συγγραφέας του πρέπει να διαβάζει τους αναγνώστες που το διαβάζουν πριν ακόμα το διαβάσουν, ίσως ακόμα και πριν το γράψει! Ο συγγραφέας θα πρέπει πρωτίστως να γίνει αναγνώστης, να μπει στην ψυχολογία του αναγνώστη, να δει με τα μάτια του αναγνώστη, ακόμα και να ψηλαφίσει τις σκέψεις, ίσως και τις ανάγκες, του αναγνώστη. Βιβλία που έχουν χαρακτηριστεί στο συλλογικό θυμικό των ανθρώπων ως ξεχωριστά και αξιόλογα, έχουν σίγουρα περάσει από αυτή τη βάσανο οι συγγραφείς τους καταφέρνοντας είτε να μπουν στην ατμόσφαιρα της εποχής τους και να την αποτυπώσουν στο χαρτί είτε ακόμα και να τη διαμορφώσουν!

Η συγγραφή ενός λογοτεχνικού βιβλίου δεν είναι κάτι απλό. Απαιτεί σκληρή δουλειά, μελέτη και υπομονή. Σε πολλές περιπτώσεις η έμπνευση παίζει καθοριστικό ρόλο ενώ σε άλλες όχι. Εκείνο όμως που δεν πρέπει να λείπει είναι η απάντηση σε μια στοιχειώδη μεν αλλά καταλυτική ερώτηση: Γιατί; Γιατί γράφτηκε; Γιατί ειπώθηκε αυτή η ιστορία; Είναι σχεδόν βέβαιο πως έχει τύχει σε πολλούς ανθρώπους να κλείσουν ένα βιβλίο και μαζί με την υφή του γυαλιστερού και γεμάτου υποσχέσεις εξώφυλλου να αισθάνονται και κάτι ακόμα, κάτι που δεν είναι άλλο από μια απορία για το σκοπό της ύπαρξής του! Και τότε αυτομάτως το βιβλίο αυτό θα καταταχθεί με τα υπόλοιπα που απαρτίζουν το πλήθος, σύμφωνα με τα λεγόμενα του Βολτέρου, και όχι με εκείνα που έχουν πράγματι κάτι να πουν αφήνοντας το ανεξίτηλο σημάδι τους στο συνειδητό αλλά και το υποσυνείδητο του αναγνώστη.

Μην ξεχνάτε πως το σχόλιό σας είναι πολύτιμο!

Επιμέλεια κειμένου

10 Σχόλια

  1. Teddie Tzokas

    Ενδιαφέρον άρθρο, Κώστα. Νομίζω πως το πιο σημαντικό και συνάμα πιο δύσκολο είναι αυτό που λες για την ικανότητα του συγγραφέα να ξεχάσει την ιδιότητα του για λίγο και να μπει στη θέση του ανανγώστη. Αυτή η αποστασιοποίηση από το έργο του του χαρίζει την αντικειμενικότητα που είναι τόσο απαραίτητη στη συγγραφή. Γι αυτό είναι καλό ο συγγραφέας να παραμερίζει για κάποιο διάστημα το έργο του ούτως ώστε όταν το ξαναπιάσει να το δει με “άλλο” μάτι, το μάτι του αναγνώστικού κοινού στο οποίο απευθύνεται. Αν δεν το κάνει αυτό κινδυνεύει να χαθεί εντελώς μέσα σ’ έναν κόσμο δικό του, σ’ έναν κόσμο με τον οποίο ο αναγνώστης δεν μπορεί να ταυτιστεί ή να κατανοήσει. Στο κάτω κάτω της γραφής αν ο συγγραφέας από τη θέση του αναγνώστη δεν αρέσει το βιβλίο του γιατί λοιπόν να αρέσει στους αλλούς;

    Απάντηση
    • Κώστας Θερμογιάννης

      Θα συμφωνήσουμε Δώρα, έτσι πιστεύω κι εγώ. Ο συγγραφές πρέπει να γίνεται και ο (πρώτος ίσως) αναγνώστης του έργου του.

      Απάντηση
  2. ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΠΑΠΑΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ

    Ολόσωστες οι θέσεις και οι διαπιστώσεις σου σχετικά με το βιβλίο και την συγγραφή. Πράγματι για όποιον δεν γράφει ίσως να φαίνεται απλό το να καθίσει κανείς κάτω και να αφηγηθεί μια ιστορία σαν να είναι παραμύθι. Όμως δεν είναι καθόλου απλό διότι πολλές φορές στην συγγραφή εμπλέκεται και η ίδια η προσωπικότητα του συγγραφέα και όταν συμβαίνει αυτό το άγχος που γεννάται για να υπερβούμε την – ας την πούμε- λογοκρισία που επιβάλλει ο εαυτός μας είναι πολύ σκληρό. Καλά λεει και η Τέντυ πιο . Ίσως να χρειάζεται χρονικά αποστασιοποίηση κατά διαστήματα.
    Όπως πάντα Κώστα το άρθρο σου έχει την πληρότητα με την οποίαν αντιμετωπίζεις τα θέματα με τα οποία ασχολείσαι.

    Απάντηση
    • Κώστας Θερμογιάννης

      Χριστόφορε, είναι δύσκολο πράγματι κάποιος να καταφέρει να γράψει μια ιστορία και να μπει μέσα στο μυαλό του αναγνώστη με τέτοιο τρόπο που να του αγγίξει το ενδιαφέρον. Όσο για την αυτο-λογοκρισία, κάποιες φορές είναι πράγματι απαραίτητη!

      Σε ευχαριστώ για το σχόλιό σου.

      Απάντηση
  3. Μιχάλης Μπουναρτζίδης

    Σ αυτό που συζητάτε με τη Δώρα, θα συμφωνήσω μέχρι ένα σημείο, αν θέλεις μέχρι ένα όριο. Αν το ξεπεράσει ο συγγραφέας, κινδυνεύει να χάσει τον εαυτό του. Πέρα απ αυτό, το άρθρο το βρίσκω πολύ καλό, κι αν ήταν να το μαζέψω σε δυό λόγια: Τα βιβλία τα καλά, είναι αυτά που ο αναγνώστης τα διαβάζει δυό και τρεις και πολλές φορές, και κάθε φορά βρίσκει κρυμμένο μέσα στις λέξεις κάτι που το πέρασε ξώφαλτσα την προηγούμενη φορά, κάτι που του διέφυγε, κάτι που τον μάγεψε πιο πριν και θέλει να το απολαύσει ξανά… όλα αυτά τα “κάτι”.

    Απάντηση
    • Κώστας Θερμογιάννης

      Μιχάλη βεβαίως και πρέπει να υπάρχει κάποιο όριο. Να προσθέσω και κάτι ακόμα στις παρατηρήσεις σου. Το καλό βιβλίο είναι αυτό που ο αναγνώστης το έχει μπροστά μπροστά στη βιβλιοθήκη του για να το βλέπει, όπως έχω το δικό σου απέναντί μου και κάθε φορά που το κοιτάζω μου γεννιούνται διάφορες σκέψεις στο μυαλό!

      Να είσαι καλά, σε ευχαριστώ για το σχόλιό σου!

      Απάντηση
  4. Βάσω Αποστολοπούλου-Αναστασίου

    “Ο συγγραφέας θα πρέπει πρωτίστως να γίνει αναγνώστης, να μπει στην ψυχολογία του αναγνώστη, να δει με τα μάτια του αναγνώστη, ακόμα και να ψηλαφίσει τις σκέψεις, ίσως και τις ανάγκες, του αναγνώστη.”

    Χαίρομαι ιδιαίτερα που έχουμε ταυτότητα απόψεων στο θέμα αυτό, Κώστα μου, όπως εξ άλλου και σε ολο το εξαιρετικό σου άρθρο!
    Προσωπικά αποφάσισα να μπω στην περιπέτεια της συγγραφής όταν διαπίστωσα ότι διάβαζα “σαν συγγραφέας” κάνοντας νοερές αλλαγές στην πλοκή και την απόδοση των βιβλίων και έγραψα (και γράφω) “σαν αναγνώστης”, διαβάζοντας και κρίνοντας τα γραφόμενά μου από την σκοπιά αυτή!

    Απάντηση
    • Κώστας Θερμογιάννης

      Βάσω, πράγματι οι ρόλοι πρέπει να αντιστρέφονται για να συνειδητοποιήσει κανείς και το σκεπτικό της ‘άλλης’ πλευράς. Προσωπικά πάντως, δε θυμάμαι να έχω διαβάσει ‘σαν συγγραφέας’ κάποιο βιβλίο, συνήθως το αφήνω να με οδηγήσει στον κόσμο του κι όταν το τελειώσω ίσως σκεφτώ κάποιες ενδεχόμενες αλλαγές στην πλοκή του.

      Απάντηση
  5. Μαριάνθη Πλειώνη

    “Επιθυμούσα να διαβάσω ένα βιβλίο για την Πόλη και δεν έβρισκα πουθενά.Και είπα ¨βρε δεν κάθομαι να γράψω το βιβλίο που θέλω να διαβάσω; Και κάθισα κι έγραψα τη Λωξάντρᨔ Μαρία Ιορδανίδου.

    Απάντηση

Υποβολή σχολίου

Ακολουθήστε μας!

Follows

Ημερολόγιο 2018 – Πρόσκληση

Εγγραφείτε στο newsletter

Εκδηλώσεις

Φόρτωση περισσότερων

Διαγωνισμοί σε εξέλιξη

Υποβολή συμμετοχής!

Αρχείο

Είσοδος

Pin It on Pinterest

Αν σας άρεσε...

κοινοποιήστε το στους φίλους σας!