Select Page

Φιλοσοφικές παρεμβάσεις, του Ανδρέα Αντωνίου [20]

Φιλοσοφικές παρεμβάσεις, του Ανδρέα Αντωνίου [20]

 

 

Κεφάλαιο 20

 

Η απληστία θεωρείται ένα από τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα. Πολλές φορές λέμε πως δεν πρέπει να είμαστε πλεονέκτες και πως πρέπει να είμαστε ευχαριστημένοι με αυτά που έχουμε (ή αν είστε της μηδενιστικής σχολής, με αυτά που δεν έχουμε). Η φιλοσοφία της Άπω Ανατολής, με έμφαση στον Βούδα, δαιμονοποίησε την απληστία, επειδή θεώρησε την ίδια την επιθυμία πηγή κάθε δυστυχίας (όπως άλλωστε και ο Σοπενχάουερ). Ο στωικισμός, με άλλη οδό, έφτασε σχεδόν στο ίδιο συμπέρασμα. Εφόσον πρέπει να εναρμονίζουμε την επιθυμία μας με το υπόλοιπο σύμπαν, στην πραγματικότητα εμείς δεν πρέπει να επιθυμούμε τίποτα περισσότερο, από ό,τι ήδη συμβαίνει – άρα η απληστία είναι ανήθικη. Το ίδιο υπερίσχυσε και στον χριστιανισμό και λίγο πολύ επιβίωσε και στην σύγχρονη ηθική.

Όμως παραβλέπουμε ένα βασικό σημείο στο θέμα της απληστίας: Χάρη στην απληστία αναπτυχθήκαμε και επιβιώσαμε σαν είδος.

Φανταστείτε έναν πρωτόγονο άνθρωπο, ο οποίος είναι απόλυτα ευχαριστημένος με την κατάστασή του. Θα σκεφτόταν ποτέ να βγει από την σπηλιά του και να χτίσει για πρώτη φορά δική του κατοικία; Θα σκεφτόταν ποτέ να καλλιεργήσει τη γη ή να εξημερώσει τα ζώα, αν δεν ήταν άπληστος και ήθελε συνέχεια περισσότερες ανέσεις και πιο εύκολη ζωή; Θα είχαν εφευρεθεί ποτέ τα μαθηματικά και οι άλλες επιστήμες, αν ο άνθρωπος δεν ήταν άπληστος και ήθελε, όχι απλά να ζήσει μέσα σε ένα κόσμο, αλλά να τον κατανοήσει; Θα είχαμε ανακαλύψει ποτέ την Αμερική, αν δεν υπήρχε η απληστία των Ισπανών; Θα είχαμε ποτέ την Αναγέννηση, τα μεγάλα πνεύματα του Κοπέρνικου και του Γαλιλαίου, τον Διαφωτισμό, αν ο άνθρωπος δεν ήταν άπληστος και δεν του έφτανε απλά μια δογματική αλήθεια; Θα κάναμε ποτέ την αλματώδη βιομηχανική και τεχνολογική ανάπτυξη των ημερών μας, αν η ανθρώπινη φύση δεν ήταν τόσο άπληστη και δεν ζητούσε ολοένα και περισσότερα;

Ολόκληρη η ιστορία του ανθρώπου είναι μια συνεχής άπληστη αναζήτηση για περισσότερο. Η αναζήτηση της αλήθειας δεν αποτελεί εξαίρεση. Θα μπορούσαμε να μείνουμε στην ευκλείδεια γεωμετρία ή στην νευτώνια μηχανική, αλλά θέλαμε περισσότερα. Αυτό μας οδήγησε στον Ρήμαν, τον Άινστάιν και τον Χώκινς. Σήμερα η ζωή μας γίνεται ολοένα και πιο εύκολη και άνετη, ακριβώς επειδή ο άνθρωπος είναι άπληστος, ακόμη και στα πιο καθημερινά ζητήματα. Κάποτε πλέναμε τα ρούχα στο ποτάμι, έπειτα τα πλέναμε στη σκάφη, χάρη στην ύδρευση των σπιτιών και πλέον είναι «αγγαρεία» να τα πλύνουμε στο πλυντήριο.

Φυσικά υπάρχει και ο αντίλογος. Αυτή η απληστία είναι που καταδικάζει το ανθρώπινο είδος. Κλιματική αλλαγή και εξάντληση φυσικών πόρων, είναι δύο από τις πολλές επιπτώσεις της ανθρώπινης απληστίας, επάνω στον πλανήτη. Οι εναλλακτικές είναι είτε να επιστρέψουμε πίσω σε τεχνολογίες μεσαίωνα (επομένως αποχαιρετούμε τις μεταφορές και τις υπόλοιπες ευκολίες, όπως ηλεκτρικό ρεύμα), είτε βρίσκουμε πιο δημιουργικούς τρόπους να εκφράσουμε και να διασώσουμε την απληστία μας: εναλλακτικές ενεργειακές προτάσεις.

Αλλά ας είμαστε ειλικρινείς: όπως δεν μας φτάνει το πλύσιμο στο ποτάμι, όπως δεν μας έφτανε η Ευρώπη και ανακαλύψαμε ολόκληρο τον πλανήτη, ποιος μας λέει πως ολόκληρος ο πλανήτης θα είναι αρκετός για να ικανοποιήσει την απληστία μας; Η εξάντληση του πλανήτη μπορεί να είναι ένα ακόμη κεφάλαιο στη εξέλιξη του ανθρώπινου είδους, όταν θα αποικίσει άλλους πλανήτες, με τον ίδιο τρόπο που μαθαίνουμε στην ιστορία τον α΄ και β΄ αποικισμό.

Με την ίδια απληστία θέτουμε την αξίωση: Δεν μας φτάνει η αλήθεια, πρέπει να πάμε πέρα από αυτήν.

Μην ξεχνάτε πως το σχόλιό σας είναι πολύτιμο!

Επιμέλεια κειμένου

Ανδρέας Αντωνίου

Ο Ανδρέας Αντωνίου γεννήθηκε στις 12/01/1988 στη Θεσσαλονίκη και μένει μόνιμα στη Λευκωσία. Είναι υποψήφιος διδάκτωρ στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στη σχέση Λογοτεχνίας και Φιλοσοφίας. Έχει εκδώσει μία ποιητική συλλογή με τίτλο «Ο Ποιητής και το Φεγγάρι» (εκδόσεις I-Write, 2012) και έχει δημοσιεύσει ποιήματά του σε λογοτεχνικά περιοδικά.

Υποβολή σχολίου

Εγγραφείτε στο newsletter

Ακολουθήστε μας!

Ακόλουθοι

Διαγωνισμοί σε εξέλιξη

Έλληνες εκδότες

Έλληνες εκδότες

Υποβολή συμμετοχής!

Αρχείο

Είσοδος

Pin It on Pinterest

Αν σας άρεσε...

κοινοποιήστε το στους φίλους σας!