Select Page

Φιλοσοφικές παρεμβάσεις, του Ανδρέα Αντωνίου [5]

Φιλοσοφικές παρεμβάσεις, του Ανδρέα Αντωνίου [5]

 

Κεφάλαιο 5

 

Για τους αρνητές του θανάτου: Ο Επίκουρος λέει πως ο άνθρωπος δεν πεθαίνει στην ουσία ποτέ. Όταν ο θάνατος είναι παρών, εμείς είμαστε απόντες κι όταν εμείς είμαστε παρόντες, αυτό σημαίνει πως ο θάνατος δεν είναι παρόν. Δεν λέω, είναι μια καλή σοφιστεία, αλλά επί της ουσίας δεν λύνει το πρόβλημα. Δεν είναι άραγε αυτό που περισσότερο φοβόμαστε στον θάνατο, ότι δηλαδή θα λείπουμε και δεν θα υπάρχουμε; Κι αυτή η απουσία δεν είναι η παύση κάθε σκέψης, κάθε συνείδησης, κάθε εμπειρίας, κάθε συναισθήματος; Δεν είναι αυτό που μας τρομάζει στον θάνατο;

Το ίδιο δεν ισχύει και με τη μετενσάρκωση; Τι σημασία έχει η αθανασία της ψυχής – η οποία τριγυρνάει από σώμα σε σώμα, αν εγώ ο ίδιος δεν μπορώ να συγκρατώ τις μνήμες μου και όλα αυτά που με κάνουν αυτό που είμαι τώρα; Τι σημασία έχει αν η ψυχή μου είναι σε ένα άλλο σώμα, αν αυτό το σώμα που αισθάνεται δεν είναι το δικό μου σώμα, αν αυτός που αισθάνεται, σκέφτεται και ζει δεν είμαι εγώ;

Το ίδιο δεν ισχύει και για το DNA ή για την μη καταστροφή της ύλης; Μπορεί η ζωή να συνεχίζεται και να διαιωνίζεται χάρη στην αναπαραγωγή. Αλλά αυτό σε τι αλλάζει τον τελεσίδικο προσωπικό μου θάνατο; Τα γονίδιά μου μπορούν να επιβιώνουν – με οποιαδήποτε μορφή – αλλά επιβιώνουν ως συστατικά στοιχεία κάποιου άλλου, όχι του εαυτού μου. Ο εαυτός μου χάνεται και αυτή είναι η ουσία του θανάτου – δεν είναι απλά ένα βιολογικό γεγονός τερματισμού της ζωής, αλλά και τερματισμού της συνείδησης. Η ζωή μπορεί να συνεχίζεται – για να πεθάνει λίγο αργότερα – αλλά εγώ παύω να υπάρχω.

Οι μόνοι που πραγματικά αρνούνται τον θάνατο είναι οι χριστιανοί και όσοι πιστεύουν στην αθανασία της ψυχής, ως μια αιώνια ύπαρξη, ως μια άυλη συνείδηση. Για αυτούς τους ανθρώπους, ο θάνατος είναι απλά ένα μεταβατικό στάδιο για την πραγματική μεταθανάτια ζωή. Όταν πεθαίνουμε, η ψυχή/συνείδησή μας εξακολουθεί να υφίσταται κάπου αλλού, από όπου θα υπάρχει αιώνια. Όπως θα έλεγε ο Καντ, η αθανασία της ψυχής είναι ένα αίτημα του Πρακτικού Λόγου.

Βέβαια αν ο Καντ είχε υπόψιν του την ελληνική γραφειοκρατία, θα ήταν πιο επιφυλακτικός για το μέλλον των αιτημάτων.

Με άλλα λόγια, ο Πρακτικός Λόγος μπορεί να αιτείται ό,τι θέλει, το τι ισχύει όμως είναι ένα εντελώς διαφορετικό πράγμα. Ο Καντ δεν ήταν καθόλου χαζός. Ήξερε πως δεν μπορούσε να αποδείξει τελεσίδικα την αθανασία της ψυχής ή την ύπαρξη του θεού, μιας και τα δύο εμπίπτουν έξω από τον εμπειρικό κόσμο, που είναι στην σφαίρα της γνώσης μας. Αφού θεός και ψυχή δεν είναι εμπειρικά δεδομένα, δεν μπορούμε να ξέρουμε αν υπάρχουν ή όχι. Μπορούμε να τα σκεφτούμε – κανείς δεν λέει όχι, αλλά δεν μπορούμε να τα γνωρίσουμε με βεβαιότητα.

Έτσι γυρίζουμε πίσω στην αρχική μας δήλωση. Ο θάνατος είναι η μοναδική βεβαιότητα, μια βεβαιότητα αναπόφευκτη. Ενώ κάποιος μπορεί να αμφισβητήσει την αθανασία της ψυχής ή τον τρόπο με τον οποίο αυτή επιβιώνει πέρα από το σώμα, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει το γεγονός του θανάτου. Ο θάνατος παραμένει μια βεβαιότητα, η οποία είναι τόσο τελεσίδικη, που ακόμη και η άρνησή της δεν είναι ικανή να την ανατρέψει.

Μην ξεχνάτε πως το σχόλιό σας είναι πολύτιμο!

Επιμέλεια κειμένου

Ανδρέας Αντωνίου

Ο Ανδρέας Αντωνίου γεννήθηκε στις 12/01/1988 στη Θεσσαλονίκη και μένει μόνιμα στη Λευκωσία. Είναι υποψήφιος διδάκτωρ στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στη σχέση Λογοτεχνίας και Φιλοσοφίας. Έχει εκδώσει μία ποιητική συλλογή με τίτλο «Ο Ποιητής και το Φεγγάρι» (εκδόσεις I-Write, 2012) και έχει δημοσιεύσει ποιήματά του σε λογοτεχνικά περιοδικά.

1 σχόλιο

  1. Νεκτάριος Γ. Μαστοράκης

    Ή τραγικότητα του ανθρώπου, σε σχέση με τα αλλα εμβυα όντα του πλανήτη μας, είναι οτι έχει βαθιά και κρυστάλλινη συνείδηση του επερχόμενου θανάτου του.

    Απάντηση

Υποβολή σχολίου

Ακολουθήστε μας!

Follows

Κερδίστε τα!

Ημερολόγιο 2018

Εγγραφείτε στο newsletter

Εκδηλώσεις

Φόρτωση περισσότερων

Διαγωνισμοί σε εξέλιξη

Υποβολή συμμετοχής!

Αρχείο

Είσοδος

Pin It on Pinterest

Αν σας άρεσε...

κοινοποιήστε το στους φίλους σας!