Select Page

Φιλοσοφικές παρεμβάσεις, του Ανδρέα Αντωνίου [9]

Φιλοσοφικές παρεμβάσεις, του Ανδρέα Αντωνίου [9]

 

Κεφάλαιο 9

 

Ποια είναι η πιο συχνή αιτία για την οποία ένας άνθρωπος σκοτώνει ή σκοτώνεται; Ποιος είναι ο λόγος για τον οποίο κάποιος θα μπορούσε να ζήσει, να σκοτώσει και θα πεθάνει;

Κάποιοι θα πουν «το συμφέρον». Κάποιοι θα πούν «η πατρίδα» ή το «έθνος». Κάποιοι θα απαντήσουν «η θρησκεία». «Κάποιοι πέθαναν για την επιστήμη ή για την πρόοδο» θα πουν κάποιοι αλλοι. Μπορείτε να προσθέσετε κι εσείς με την σειρά σας, ό,τι θέλετε. Όλοι έχουνε δίκιο αν και κανένας δεν βρήκε την σωστή απάντηση. Απάντηση είναι μόνο μία και περιλαμβάνει όλα τα προηγούμενα: Ποια είναι λοιπόν η κοινή συνισταμένη μεταξύ συμφέροντος, πατρίδας, θρησκείας, επιστήμης;

Η απάντηση είναι: Όλα παρουσιάζονται σαν αλήθειες. Με άλλα λόγια, ένας άνθρωπος σκοτώνει ή πεθαίνει μόνο για τα πράγματα που πιστεύει πως είναι αλήθεια.

Ακόμη και ο χριστιανός φιλόσοφος Soren Kierkegaard το δηλώνει απερίφραστα στο ημερολόγιο του: «Μια αλήθεια που είναι αλήθεια για μένα, μια ιδέα για την οποία να ζήσω και να πεθάνω». Είμαι βέβαιος πως δεν το είχε σκεφτεί έτσι – ο Kierkegaard ήταν αρκετά ρομαντική φύση – αλλά έχει δίκιο, η αλήθεια σκότωσε, σκοτώνει και θα σκοτώνει για πολλά χρόνια ακόμη το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας.

Αλήθεια, ποιος θα ήταν τόσο βλάκας ώστε να πεθάνει για κάτι το οποίο θεωρεί ψεύδος; Πόσοι άνθρωποι έχουν πεθάνει για την πίστη τους στις νεράιδες ή τις γοργόνες; Πόσοι άνθρωποι πιστεύουν στα ζώδια, αλλά πόσοι είναι έτοιμοι να θυσιαστούν για τον ωροσκόπο τους; Προφανώς κανείς. Ξέρουμε πως νεράιδες και ζώδια δεν ισχύουν στην πραγματικότητα, παρόλο που τα διαβάζουμε κατά καιρούς.

Δυστυχώς όμως δεν ισχύει το ίδιο για τον Θεό ή την πατρίδα ή το συμφέρον. Ο ίδιος ο χριστιανικός θεός (ο πλέον φιλειρηνιστής) παρουσιάζεται σαν «οδός, αλήθεια και ζωή». Δεν είναι άραγε στο όνομα της αλήθειας του εκάστοτε θεού, που σφαγιάζονται ανά τους αιώνες «ορδές απίστων»; Δεν είναι στο όνομα της αλήθειας και της ευημερίας του έθνους που γίνονται οι πόλεμοι; Όλοι όσοι θυσιάστηκαν στο όνομα μιας ιδέας, δεν το έκαναν γιατί πίστευαν πως αυτή η ιδέα ήταν αλήθεια, που θα άξιζε να πεθάνει κανείς;

Ιερά Εξέταση, Τζιχαντιστές, Γκούλαγκ, Άουσβιτς: οι πιο σκοτεινές ώρες του ανθρώπινου γένους οφείλονται σε μια απλή παραδοχή: Πώς κάποιοι άνθρωποι θεώρησαν μια ιδέα ως αλήθεια, την οποία έπρεπε να επιβάλουν σε ολόκληρη την ανθρωπότητα. Αν ο Χίτλερ δεν πίστευε πως η άρεια φυλή ήταν μια αλήθεια που έπρεπε να εμπεδωθεί, αν ο Στάλιν δεν θεωρούσε τον κομμουνισμό ως την μόνη αλήθινή πορεία της ιστορίας, πολλοί άνθρωποι θα είχαν διαφορετική μοίρα σήμερα.

Βέβαια, το ίδιο πράγμα έχουν θέσει ως αίτημα και οι μεταμοντέρνοι και η κριτική σχολή της φραγκφούρτης. Ο απόλυτος σχετικισμός της αφήγησης – πως τίποτα δεν υπάρχει εκτός κειμένου – ουσιαστικά επιθυμεί να αποτρέψει τον κίνδυνο μιας αλήθειας ως αυθεντίας για να επιβληθεί στον κόσμο. Παρόλο που έχουν πετύχει τον σκοπό τους πιστεύω, εντούτοις πάλι υπάρχει ένα πρόβλημα. Οι θέσεις τους γίνονται αποδεκτές πάλι ως αλήθεια. Το γεγονός πως οι κοινωνικές συνθήκες δεν υπάρχουν «από την φύση», αλλά είναι αποτελέσματα συσχετισμού δυνάμεων, είναι κι αυτό μια «αλήθεια». Οι μεταμοντερνιστές και οι κριτικοί έπεσαν στην παγίδα που έσκαβαν για τους άλλους – και τελικά βρέθηκαν όλοι μαζί: Πώς θα μπορούσαν να νικήσουν την απόλυτη αλήθεια του επιστημονισμού ή του ιδεαλισμού; Με μια άλλη «αλήθεια», εκείνη του συσχετισμού δυνάμεων, εκείνη της ερμηνευτικής. Μια αλήθεια διαδέχθηκε μια άλλη αλήθεια, χωρίς τελικά να απαλλαγούμε από την αλήθεια.

Ακόμη και σήμερα η πραγματική λύση στο πρόβλημα της αλήθειας, φαίνεται παράλογη.

 

Μην ξεχνάτε πως το σχόλιό σας είναι πολύτιμο!

Επιμέλεια κειμένου

Ανδρέας Αντωνίου

Ο Ανδρέας Αντωνίου γεννήθηκε στις 12/01/1988 στη Θεσσαλονίκη και μένει μόνιμα στη Λευκωσία. Είναι υποψήφιος διδάκτωρ στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στη σχέση Λογοτεχνίας και Φιλοσοφίας. Έχει εκδώσει μία ποιητική συλλογή με τίτλο «Ο Ποιητής και το Φεγγάρι» (εκδόσεις I-Write, 2012) και έχει δημοσιεύσει ποιήματά του σε λογοτεχνικά περιοδικά.

Υποβολή σχολίου

Εγγραφείτε στο newsletter

Ακολουθήστε μας!

Ακόλουθοι

Διαγωνισμοί σε εξέλιξη

Έλληνες εκδότες

Έλληνες εκδότες

Υποβολή συμμετοχής!

Αρχείο

Είσοδος

Pin It on Pinterest

Αν σας άρεσε...

κοινοποιήστε το στους φίλους σας!