γράφει η Αλεξάνδρα Παυλίδη

Από τις εκδόσεις Πάπυρος – Μικροί Αναγνώστες – Μεγάλοι Συγγραφείς, κυκλοφορεί, από τον Απρίλιο του 2015, το ποίημα – παραμύθι του Πάμπλο Νερούδα, Ωδή σε ένα αστέρι (Oda a una estrella). Το έργο δημοσιεύτηκε το 1957, στο Τρίτο βιβλίο των Ωδών (Tercer Libro de las Odas). H εικονογράφηση είναι της Elena Odriozola και η απόδοση του Παναγιώτη Σουλτάνη.

Μια φορά και έναν καιρό, ένας άνθρωπος κατάφερε το ανέφικτο, να πιάσει ένα αστέρι από τον ουρανό και να το κάνει δικό του. Το έκρυψε στην τσέπη του και προσέχοντας μην τον δει κανείς έτρεξε στο σπίτι του για να το κρύψει. Ο άνθρωπος ενθουσιάστηκε και ένιωσε δέος σαν να κρατούσε κάτι θεϊκό.

Που μπορεί όμως να κρύψει κάποιος ένα ουράνιο σώμα, έναν πλανήτη, του οποίου η ομορφιά γοήτευε τους ανθρώπους ανέκαθεν και για χάρη του επινοήθηκαν μύθοι και δοξασίες σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης; Ο κλέφτης του αστεριού δεν κατάφερε να βρει κρυψώνα ικανή να καλύψει την λάμψη του αστεριού. Οι γείτονες και οι περαστικοί απορούσαν με το παράξενο φως, το οποίο έβλεπαν να φέγγει έντονα, διαπερνώντας τους τοίχους του σπιτιού του.

Ακόμα, παράξενα πράγματα συνέβησαν και στον ίδιο τον άνθρωπο, ο οποίος άρχισε να αποκλίνει από τον καθημερινό τρόπο ζωής του, λησμονώντας τις υποχρεώσεις του. Επομένως, το αστέρι, δεν του έφερε τύχη ή δύναμη ή πλούτη, όπως ίσως περίμενε, αλλά αντίθετα, του δυσκόλεψε την ζωή. Έτσι ο ίδιος, αποφάσισε ότι δεν μπορούσε να το κρατήσει άλλο κοντά του αλλά θα έπρεπε να το αφήσει ελεύθερο στην φύση για να επιστρέψει εκεί όπου άνηκε.

Είναι λοιπόν το αστέρι του Νερούδα μια λυπητερή ποιητική ιστορία με άδοξο τέλος; Ο αγώνας του ανθρώπου να ορίσει την φύση αποδεικνύεται περιττός καθώς το αποτέλεσμα είναι απογοητευτικό και η αποδοχή της ήττας, μια σκληρή πραγματικότητα. Αν το αστέρι συμβολίζει την γαλήνη, την έμπνευση και το όνειρο τότε η ιδέα της εκκοσμίκευσής του είναι εξ αρχής καταδικασμένη στην αποτυχία.

Μήπως πρέπει ο άνθρωπος να εγκαταλείψει το όνειρο ως παράγοντα ασυνδύαστο με τον ρεαλιστικό κόσμο όπου ζει και να επικεντρωθεί στην πρακτική πλευρά της σύντομης ζωής του, ως λογικό ον; Ή μήπως ο ίδιος ο άνθρωπος είναι φτιαγμένος και από το όνειρο εκτός από την ύλη και μπορεί να εμπνευστεί καλύτερα, αφήνοντας τα αστέρια στο ουράνιο στερέωμα, έτσι ώστε το κάθε αστέρι να μην ανήκει αποκλειστικά σε έναν, αλλά σε όλους όσους πιστεύουν στην αδάμαστη πλευρά του πνεύματος;

Δύο ερωτήματα τα οποία απορρέουν από την αίσθηση της ανάγνωσης της Ωδής σε ένα αστέρι και είναι διαχρονικά και επίκαιρα. Η απάντηση ίσως να μην είναι απόλυτη για όλους αλλά είναι γεγονός ότι έχει προβληματίσει πολλούς κάποια στιγμή στην ζωή τους.