Είναι η αέναη οικονομική ανάπτυξη εφικτή;
Γλώσσα και Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου
Κριτήριο Αξιολόγησης
–
Κείμενο 1: Είναι η αέναη οικονομική ανάπτυξη εφικτή;
Μπορεί η οικονομία να συνεχίσει να αναπτύσσεται για πάντα; Δεν θα ξεμείνει τελικά από πόρους -και αναγκαστικά θα σταματήσει; Για να εξασφαλίσουμε την αέναη ανάπτυξη, πρέπει με κάποιο τρόπο να ανακαλύψουμε μια ανεξάντλητη πηγή πρώτων υλών. Τη λύση στη νεωτερικότητα την έχει δώσει η επιστήμη. Η ανθρώπινη οικονομία μπορεί να αναπτύσσεται επειδή οι άνθρωποι μπορούν να ανακαλύπτουν νέα υλικά και πηγές ενέργειας.
Η παραδοσιακή άποψη για τον κόσμο σαν μια πίτα σταθερού μεγέθους θεωρεί δεδομένο ότι υπάρχουν μόνο δύο είδη πόρων στον κόσμο: οι πρώτες ύλες και η ενέργεια. Αλλά στην πραγματικότητα υπάρχουν τρία είδη: οι πρώτες ύλες, η ενέργεια και η γνώση. Οι πρώτες ύλες και η ενέργεια μπορούν να εξαντληθούν -όσο περισσότερες χρησιμοποιείς, τόσο λιγότερες έχεις. Η γνώση, αντίθετα, είναι ένας πόρος που αναπτύσσεται -όσο περισσότερη χρησιμοποιείς, τόσο περισσότερη έχεις. Μάλιστα, όταν αυξάνεις το απόθεμα των γνώσεών σου, αυτό μπορεί να σου δώσει περισσότερες πρώτες ύλες και ενέργεια. Αν επενδύσω 100 εκατομμύρια δολάρια για να ψάξω για πετρέλαιο στην Αλάσκα, και μπορέσω να βρω, εγώ θα έχω τώρα περισσότερο πετρέλαιο, αλλά τα εγγόνια μου θα έχουν λιγότερο. Αν, αντίθετα, επενδύσω 100 εκατομμύρια στην έρευνα για την ηλιακή ενέργεια και βρω έναν νέο και πιο αποτελεσματικό τρόπο αξιοποίησής της, τότε και εγώ και τα εγγόνια μου θα έχουν περισσότερη ενέργεια.
Με κάθε νέα γενιά, η επιστήμη βοηθούσε να ανακαλυφθούν νέες πηγές ενέργειας, νέα είδη πρώτων υλών, καλύτερες μηχανές και καινοτόμες μέθοδοι παραγωγής. Έτσι, το 2016 η ανθρωπότητα έχει στη διάθεσή της πολύ περισσότερη ενέργεια και πρώτες ύλες από ποτέ άλλοτε και η παραγωγή έχει εκτοξευτεί. Εφευρέσεις όπως η ατμομηχανή, η μηχανή εσωτερικής καύσης και ο ηλεκτρονικός υπολογιστής έχουν δημιουργήσει νέες βιομηχανίες από το τίποτα. Όταν κοιτάμε είκοσι χρόνια μπροστά, περιμένουμε με βεβαιότητα ότι θα παράγουμε και θα καταναλώνουμε πολύ περισσότερο το 2036 απ’ ό,τι σήμερα. Πιστεύουμε ότι η νανοτεχνολογία, η γενετική μηχανική και η τεχνητή νοημοσύνη θα φέρουν νέα επανάσταση στην παραγωγή.
Έχουμε λοιπόν καλές πιθανότητες να ξεπεράσουμε το πρόβλημα της έλλειψης των πόρων. Η πραγματική νέμεση της νεωτερικής οικονομίας είναι η οικολογική κατάρρευση. Η επιστημονική πρόοδος και η οικονομική ανάπτυξη πραγματοποιούνται μέσα σε μια εύθραυστη βιόσφαιρα, και όσο αναπτύσσουν ταχύτητα, οι κραδασμοί αποσταθεροποιούν την οικολογία. Για να μπορέσουμε να προσφέρουμε σε κάθε άνθρωπο το βιοτικό επίπεδο των εύπορων Αμερικανών, θα χρειαζόμασταν μερικούς πλανήτες ακόμα -αλλά έχουμε μόνο αυτόν. Αν η πρόοδος και η ανάπτυξη καταλήξουν να καταστρέψουν το οικοσύστημα, το κόστος δεν θα είναι βαρύ μόνο για τις αλεπούδες και τα κουνέλια, αλλά και για τους ανθρώπους. Μια οικολογική κατάρρευση θα προκαλούσε οικονομική καταστροφή, πολιτικές αναταραχές, πτώση του βιοτικού επιπέδου των ανθρώπων, μπορεί να απειλούσε ακόμα και την ίδια την ύπαρξη του ανθρώπινου πολιτισμού.
Η ανθρωπότητα είναι παγιδευμένη σε μια διπλή κούρσα. Από τη μία νιώθουμε υποχρεωμένοι να επιταχύνουμε την κούρσα της επιστημονικής προόδου και της οικονομικής ανάπτυξης. Από την άλλη, πρέπει να είμαστε πάντα τουλάχιστον ένα βήμα μπροστά από τον οικολογικό Αρμαγεδδώνα. Η διαχείριση αυτής της διπλής κούρσας γίνεται όλο και πιο δύσκολη κάθε χρόνο, επειδή κάθε διασκελισμός που φέρνει τους κατοίκους των παραγκουπόλεων στο Δελχί πιο κοντά στο αμερικάνικο όνειρο, φέρνει και τον πλανήτη πιο κοντά στο χείλος του γκρεμού.Yuval Noah Harari, Homo deus (Μια σύντομη ιστορία του μέλλοντος), 2017
Μπορεί η οικονομία να συνεχίσει να αναπτύσσεται για πάντα; Δεν θα ξεμείνει τελικά από πόρους -και αναγκαστικά θα σταματήσει; Για να εξασφαλίσουμε την αέναη ανάπτυξη, πρέπει με κάποιο τρόπο να ανακαλύψουμε μια ανεξάντλητη πηγή πρώτων υλών. Τη λύση στη νεωτερικότητα την έχει δώσει η επιστήμη. Η ανθρώπινη οικονομία μπορεί να αναπτύσσεται επειδή οι άνθρωποι μπορούν να ανακαλύπτουν νέα υλικά και πηγές ενέργειας.
Η παραδοσιακή άποψη για τον κόσμο σαν μια πίτα σταθερού μεγέθους θεωρεί δεδομένο ότι υπάρχουν μόνο δύο είδη πόρων στον κόσμο: οι πρώτες ύλες και η ενέργεια. Αλλά στην πραγματικότητα υπάρχουν τρία είδη: οι πρώτες ύλες, η ενέργεια και η γνώση. Οι πρώτες ύλες και η ενέργεια μπορούν να εξαντληθούν -όσο περισσότερες χρησιμοποιείς, τόσο λιγότερες έχεις. Η γνώση, αντίθετα, είναι ένας πόρος που αναπτύσσεται -όσο περισσότερη χρησιμοποιείς, τόσο περισσότερη έχεις. Μάλιστα, όταν αυξάνεις το απόθεμα των γνώσεών σου, αυτό μπορεί να σου δώσει περισσότερες πρώτες ύλες και ενέργεια. Αν επενδύσω 100 εκατομμύρια δολάρια για να ψάξω για πετρέλαιο στην Αλάσκα, και μπορέσω να βρω, εγώ θα έχω τώρα περισσότερο πετρέλαιο, αλλά τα εγγόνια μου θα έχουν λιγότερο. Αν, αντίθετα, επενδύσω 100 εκατομμύρια στην έρευνα για την ηλιακή ενέργεια και βρω έναν νέο και πιο αποτελεσματικό τρόπο αξιοποίησής της, τότε και εγώ και τα εγγόνια μου θα έχουν περισσότερη ενέργεια.
Με κάθε νέα γενιά, η επιστήμη βοηθούσε να ανακαλυφθούν νέες πηγές ενέργειας, νέα είδη πρώτων υλών, καλύτερες μηχανές και καινοτόμες μέθοδοι παραγωγής. Έτσι, το 2016 η ανθρωπότητα έχει στη διάθεσή της πολύ περισσότερη ενέργεια και πρώτες ύλες από ποτέ άλλοτε και η παραγωγή έχει εκτοξευτεί. Εφευρέσεις όπως η ατμομηχανή, η μηχανή εσωτερικής καύσης και ο ηλεκτρονικός υπολογιστής έχουν δημιουργήσει νέες βιομηχανίες από το τίποτα. Όταν κοιτάμε είκοσι χρόνια μπροστά, περιμένουμε με βεβαιότητα ότι θα παράγουμε και θα καταναλώνουμε πολύ περισσότερο το 2036 απ’ ό,τι σήμερα. Πιστεύουμε ότι η νανοτεχνολογία, η γενετική μηχανική και η τεχνητή νοημοσύνη θα φέρουν νέα επανάσταση στην παραγωγή.
Έχουμε λοιπόν καλές πιθανότητες να ξεπεράσουμε το πρόβλημα της έλλειψης των πόρων. Η πραγματική νέμεση της νεωτερικής οικονομίας είναι η οικολογική κατάρρευση. Η επιστημονική πρόοδος και η οικονομική ανάπτυξη πραγματοποιούνται μέσα σε μια εύθραυστη βιόσφαιρα, και όσο αναπτύσσουν ταχύτητα, οι κραδασμοί αποσταθεροποιούν την οικολογία. Για να μπορέσουμε να προσφέρουμε σε κάθε άνθρωπο το βιοτικό επίπεδο των εύπορων Αμερικανών, θα χρειαζόμασταν μερικούς πλανήτες ακόμα -αλλά έχουμε μόνο αυτόν. Αν η πρόοδος και η ανάπτυξη καταλήξουν να καταστρέψουν το οικοσύστημα, το κόστος δεν θα είναι βαρύ μόνο για τις αλεπούδες και τα κουνέλια, αλλά και για τους ανθρώπους. Μια οικολογική κατάρρευση θα προκαλούσε οικονομική καταστροφή, πολιτικές αναταραχές, πτώση του βιοτικού επιπέδου των ανθρώπων, μπορεί να απειλούσε ακόμα και την ίδια την ύπαρξη του ανθρώπινου πολιτισμού.
Η ανθρωπότητα είναι παγιδευμένη σε μια διπλή κούρσα. Από τη μία νιώθουμε υποχρεωμένοι να επιταχύνουμε την κούρσα της επιστημονικής προόδου και της οικονομικής ανάπτυξης. Από την άλλη, πρέπει να είμαστε πάντα τουλάχιστον ένα βήμα μπροστά από τον οικολογικό Αρμαγεδδώνα. Η διαχείριση αυτής της διπλής κούρσας γίνεται όλο και πιο δύσκολη κάθε χρόνο, επειδή κάθε διασκελισμός που φέρνει τους κατοίκους των παραγκουπόλεων στο Δελχί πιο κοντά στο αμερικάνικο όνειρο, φέρνει και τον πλανήτη πιο κοντά στο χείλος του γκρεμού.Yuval Noah Harari, Homo deus (Μια σύντομη ιστορία του μέλλοντος), 2017
–
Για να δείτε ολόκληρο το κριτήριο κλικ εδώ!
Για να δείτε όλα τα κριτήρια αξιολόγησης κλικ εδώ!
–
