γράφει η Νίκη Σταματοπούλου

Τον Δεκέμβριο του 2014 ο Στίβεν Χόκιγκ προβλέποντας την κυριαρχία της τεχνητής νοημοσύνης στη ζωή μας είχε πει σε συνέντευξη του στο BBC πως «οι πρωτόγονες μορφές τεχνητής νοημοσύνης που έχουμε ήδη, έχουν αποδειχθεί πολύ χρήσιμες. Αλλά πιστεύω ότι η ανάπτυξη μίας πλήρους τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσε να βάλει τέλος στο ανθρώπινο είδος».

Είχε δίκιο άραγε ο Άγγλος φυσικός και κοσμολόγος διατυπώνοντας τις ανησυχίες του για τις επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης; Μήπως είναι απαραίτητο να αναθεωρήσουμε τον τρόπο που θα χρησιμοποιηθεί ή να θέσουμε τα όριά μας, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη έχει πλέον εισβάλλει στη ζωή μας σε πληθώρα επαγγελμάτων, στην καθημερινή μας ζωή και προωθείται έντονα η χρήση της και στον τομέα της εκπαίδευσης;

Έχουμε αναρωτηθεί ποιο θα είναι το μέλλον της εκπαίδευσης καθώς τα εργαλεία της ΑΙ (artificial intelligence) αποτελούν πλέον αναπόσπαστο μέρος της; Η απάντηση έχει επικριτές και εγκωμιαστές. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν εκείνοι που βιώνουν τις επιπτώσεις στα σχολεία, όπου πλέον εκπαιδευτικοί και μαθητές χρησιμοποιούν τα διάφορα εργαλεία της τεχνητής νοημοσύνης. Φόβοι και ενδοιασμοί διατυπώνονται, καθώς οι μαθητές αξιοποιούν διάφορα εργαλεία με κυρίαρχο το Chatgpt για τις εργασίες τους, κάτι που αναμφισβήτητα δρα αρνητικά στην ανάπτυξη των νοητικών τους λειτουργιών. Οι μαθητές προσφεύγουν στην έτοιμη λύση, αποφεύγουν να σκέφτονται και να κοπιάζουν. Φέρνουν έτοιμα κείμενα στην παραγωγή λόγου, λυμένες ασκήσεις στα μαθηματικά, γίνονται ακόμα και «ποιητές» χάρη στον ψηφιακό τους βοηθό. Οι εκπαιδευτικοί βιώνοντας αυτήν την κατάσταση καθημερινά, εκφράζουν τις ανησυχίες τους και φοβούνται μήπως το σχολείο μετατραπεί σε μια δομή όπου η παραγωγή λόγου, η περίληψη ενός κειμένου, η επίλυση μιας άσκησης, η σύνταξη μιας εργασίας, δεν θα είναι προσωπική δημιουργία και έκφραση των σκέψεων, αλλά αποτέλεσμα των εργαλείων της τεχνητής νοημοσύνης.

Από τη άλλη πλευρά βέβαια υπάρχουν και εκείνοι οι οποίοι υποστηρίζουν πως η τεχνητή νοημοσύνη θα επιλύσει μόνο προβλήματα που απασχολούν την εκπαιδευτική κοινότητα. Ειδικά για τον εκπαιδευτικό, θα επιτευχθεί η μείωση του χρόνου της παραγωγής του υλικού του εκάστοτε μαθήματος, όπως είναι η διόρθωση εργασιών και  διαγωνισμάτων και θα γίνει ευκολότερη η αξιολόγηση των μαθητών. Παράλληλα αναφέρονται στο γεγονός ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα βοηθήσει στην ανατροφοδότηση και στην υποστήριξη μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες και θα διευκολύνει γενικά την διεξαγωγή του μαθήματος, προσφέροντας μια πιο εμπεριστατωμένη εικόνα στα μάτια των μαθητών, και κάνοντας το μάθημα πιο διαδραστικό. Κάποιοι μάλιστα ισχυρίζονται πως τα εργαλεία της τεχνητής νοημοσύνης έρχονται να συμπληρώσουν κενά που αφήνει η παραδοσιακή εκπαίδευση.

Αναμφίβολα σε ένα κόσμο που εξελίσσεται ραγδαία ο βασικός φορέας διαπαιδαγώγησης του ατόμου, η εκπαίδευση είναι απαραίτητο να ακολουθήσει. Ωστόσο εξίσου απαραίτητο είναι να μην θυσιαστεί στο όνομα της εξέλιξης και της τεχνολογίας, η πνευματική ελευθερία του ατόμου για δημιουργία και κριτική σκέψη. Να μην αντικατασταθεί η μορφή ενός δασκάλου που έχει το χάρισμα να εμπνέει τους μαθητές του και μπορεί να αποτελέσει πρότυπο ανθρώπου για την ενήλικη ζωή τους, με ένα “bot” που δίνει εύκολα μια λύση, αλλά δεν «αγγίζει» τις ανθρώπινες ψυχές…

_

H Νίκη Σταματοπούλου είναι Φιλόλογος/ Ειδική Παιδαγωγός