γράφει η Άντια Αδαμίδου

–

Ερωτικό

oι πόλεις συντρίβονται λίγο πριν εκτοξευθούμε

στο φως

μη με κοιτάζεις έτσι μόνο δώσε μου

ένα μενεξέ του απρίλη

-μα είναι χειμώνας-

μια σταγόνα της αυγής

-μα εδώ είναι έρημος-

κοίταξε από το παράθυρό σου

βλέπεις ό,τι βλέπεις

δεν έχω τίποτα να σου πω

μόνο δώσε μου

μια ηλιαχτίδα του δεκέμβρη

-μα εδώ έχει χρόνια σκοτάδι-

μια αμυγδαλιά

-μα έχει μόνο πέτρες-

κι όμως δώσε μου

δώσε μου

έλα ένα βράδυ μ ένα άσπρο φόρεμα και άνθη στα μαλλιά

έλα αυτό το βράδυ με τη σιωπή

έλα

πριν να είναι αργά

Νίκος Σφαμένος,

Αυτά που γράφτηκαν κάτω από βρώμικο φως, 2008

–

Στην αναζήτηση έργων με νόημα, έντονο συναισθηματισμό και ζωηρό ενδιαφέρον, είχα την τύχη να πέσω πάνω στο παρατιθέμενο έργο ενός νέου, και αναμφισβήτητα, πολλά υποσχόμενου ποιητή που ακούει στο όνομα Νίκος Σφαμένος. Πολλά από τα έργα του μπορεί κανείς να τα βρει τόσο στις ποιητικές συλλογές που ο ίδιος έχει εκδώσει, όσο και σε διάφορες ιστοσελίδες ή πηγές του διαδικτύου. Όσον αφορά το έργο του με τίτλο «ερωτικό», μπορεί κανείς να το διαβάσει, μαζί με αρκετά άλλα ποιήματα, στην ποιητική του συλλογή «Αυτά που γράφτηκαν κάτω από βρώμικο φως», η οποία διατίθεται δωρεάν στο διαδίκτυο (βλ. παραπομπή στο κάτω μέρος του ποιήματος) και κυκλοφόρησε από τον ίδιο το 2008.

Ο τόνος που χαρακτηρίζει τα έργα του συγκεκριμένου ποιητή είναι γενικότερα μελαγχολικός, χωρίς ωστόσο να αγγίζει ή να πλησιάζει τα όρια του μελοδραματισμού και της απόγνωσης. Στις λέξεις του υπάρχει, θα λέγαμε, μια φυσική ροή, μια ομαλή πορεία ως τη νοηματική ολοκλήρωση των λεγομένων του. Κάποιες φορές τα ποιήματα του περιγράφουν λιτά μια μικρή ιστορία με αρχή, μέση και τέλος, ενώ άλλες, αφήνεται επιτηδευμένα ένα μυστήριο ή μια έλλειψη στην έκφραση του.

Θεματολογία σύγχρονη, όπως επίσης και προβληματισμοί, λεξιλόγιο χωρίς προσπάθεια εντυπωσιασμού (πράγμα που σηματοδοτείται και από την έλλειψη σημείων στίξης) και μια ευγένεια στην εκάστοτε απεύθυνση, είναι μερικά μόνον από τα στοιχεία που μπορεί να συναρπάσουν έναν αναγνώστη που καταπιάνεται με τα έργα του Ν. Σφαμένου. Από την άλλη μεριά, η ανάγνωση αυτή, μόνο κουραστική δε θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί από τον μέσο αναγνώστη, γεγονός που αποδεικνύει έμπρακτα την αμεσότητα και την προσιτή οπτική της ποίησής του.

Ο λόγος του μεστός, συμπυκνωμένος και σταθερός στην συντριπτική πλειοψηφία των ποιημάτων του. Ο τρόπος του, διακριτικός και συγκροτημένος, χωρίς να στερείται την μουσικότητα ή τη συνοχή μεταξύ των νοημάτων και των λέξεων του. Έντονες εικόνες, οι οποίες συνδυάζουν άριστα το ανθρώπινο με το φυσικό στοιχείο, αναμιγνύοντας τον χρόνο, τον τόπο και τις εποχές με την συνύπαρξη, την απουσία, τον έρωτα και το κενό.

Προς απόδειξη όλων αυτών των μοναδικών χαρακτηριστικών, αποφάσισα να μελετήσω σε βάθος και να προσπαθήσω να αναλύσω το  ποίημα του Νίκου Σφαμένου που φέρει τον τίτλο: «ερωτικό».

Πρόκειται για μια αναζήτηση, για μια γλυκιά παράκληση ενός ερωτευμένου, ο οποίος δεν βρίσκει ανταπόκριση, καθώς, ακόμη και πίσω από τα απλά του αιτήματα, βρίσκει μια κάθετη και αδιαπραγμάτευτη άρνηση, ένα τείχος, χωρίς καμία προοπτική ένωσης ή, τουλάχιστον, προσέγγισης.

Πώς να λάβει έναν «μενεξέ του απρίλη», τη στιγμή που απέναντί του έχει έναν χειμώνα; Πώς να γευτεί «μια σταγόνα της αυγής», όταν βρίσκεται μπροστά σε μια έρημο; Κάθε θερμή παράκληση του ομιλητή πέφτει στο κενό, καθώς η απέναντι πλευρά, ο άλλος άνθρωπος δεν φαίνεται να του χαρίζει τίποτα από όσα αυτός ζητά.

«Οι πόλεις συντρίβονται» και ο ομιλητής προσπαθεί «λίγο πριν εκτοξευθεί στο φως» να κερδίσει λίγες στιγμές, λίγες κινήσεις μόνον, από τον άνθρωπο που αγαπά και χρειάζεται στο πλάι του.

«Δεν έχω τίποτα να σου πω» τονίζει λίγο παρακάτω, χωρίς ωστόσο να μεγαλοποιεί τις έξι αυτές λέξεις ή να θέλει να κρύψει κάποια βαρύγδουπη σημασία πίσω από μία φράση. Καμία ανάγκη υπερέκθεσης ή υπερπροβολής των συναισθημάτων του, και, όπως προανέφερα, κανένας υπέρμετρος συναισθηματισμός από μεριάς του.

«Μόνο δώσε μου μια ηλιαχτίδα του Δεκέμβρη», όσο σπάνια κι αν είναι αυτή, δεν παύει να υπάρχει και να μην κοστίζει τίποτα σε κόπο, σε χρόνο ή σε χρήμα, αν, βεβαίως, πρόκειται να την προσφέρουμε στα άτομα για τα οποία νοιαζόμαστε και αγαπάμε. Το φωτεινό δώρο της ηλιαχτίδας, συμβολίζει σε αυτό το σημείο την ελπίδα, την όαση μέσα στην έρημο της μοναξιάς του ομιλητή, ο οποίος μέσα στο αέναο σκοτάδι του, λαχταρά λίγες στιγμές φωτός, δωρισμένες από το αγαπημένο του πρόσωπο. Στη συνέχεια, ο ίδιος ζητά «μια αμυγδαλιά», χωρίς ωστόσο να υπολογίζει πως το έδαφος στο οποίο βρίσκεται είναι γεμάτο πέτρες και λείπει από αυτό η γονιμότητα και το ζωντανό στοιχείο που λαχταρά.

Κλείνοντας, ο ποιητής προβαίνει σε μια τελευταία προσπάθεια προσέγγισης της αγαπημένης του, καθώς της ζητά να έρθει «αυτό το βράδυ με τη σιωπή» ή «ένα βράδυ μ ένα άσπρο φόρεμα και άνθη στα μαλλιά» , για ακόμη μια φορά εκδηλώνοντας με έναν ρομαντισμό και με μια λυρικότητα την αγνή του πρόθεση, ελπίζοντας πάντοτε σε αυτή την τόσο σημαντική γι’ αυτόν συνάντηση, όμως «πριν να είναι αργά».

Πρόκειται για ένα πρότυπο αξιοπρεπούς λόγου, με μια άκρως διαπεραστική μουσικότητα που αγγίζει κάθε ακροατή και αναγνώστη, καθώς οι λέξεις και τα νοήματά του αφορούν και απευθύνονται εν δυνάμει στον καθένα από εμάς. Η απλότητα του έργου, αλλά και του ίδιου του ποιητή, δίνει μια άλλη πνοή, πιο σύγχρονη και πιο δυναμική, στον έρωτα και στην εξύμνησή του, ακόμη κι αν αυτός, είναι χωρίς ανταπόκριση.