Ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Μακάριος Γ΄ (1913-1977) ήταν ο προκαθήμενος της Αυτοκέφαλης Ορθόδοξης Εκκλησίας της Κύπρου (από το 1950) και πρώτος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας (από το 1960) -και τα δύο αξιώματα τα διατήρησε ως τον θάνατό του. Η ηγετική μορφή του και ο αγώνας που έδωσε για την πατρίδα του του προσέδωσαν διεθνές κύρος και επανεκλεγόταν απανωτά για μεγάλο διάστημα. Ο Γιώργος Παπαδόπουλος – Κυπραίος έψαξε, έμαθε, ερεύνησε, συζήτησε και έγραψε μια μελέτη για την πολύπλευρη αυτή προσωπικότητα.

Το βιβλίο είναι προϊόν προσωπικών εμπειριών, συνεντεύξεων, μαρτυριών, μελέτης δημοσιευμάτων και εγγράφων και αναφέρεται στην περίοδο του αγώνα της ΕΟΚΑ ως την ανακήρυξη της Ανεξαρτησίας της Κύπρου το 1960, με προεξάρχουσα μορφή αυτήν του Μακαρίου. Εξετάζονται όλα τα γεγονότα της ζωής του ηγέτη και γίνονται προσπάθειες ερμηνείας και επεξήγησης κάποιων κινήτρων και αποφάσεων ενώ παρατίθεται όλο το απαιτούμενο και απαραίτητο ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο έδρασε ο Αρχιεπίσκοπος. Στόχος του συγγραφέα είναι να παρουσιάσει την αλήθεια για τον ρόλο που έπαιξαν οι πρωταγωνιστές των γεγονότων σε Κύπρο και Ελλάδα και να αναδείξει όσα οδήγησαν στις δυσάρεστες μεταγενέστερες εξελίξεις. Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη: στο πρώτο, διαβάζουμε για τα παιδικά χρόνια του Μακαρίου, την ανέλιξη της καριέρας του και το δημοψήφισμα του 1950 και στο δεύτερο για τον αγώνα της ΕΟΚΑ, τις κινήσεις για Ένωση με την Ελλάδα και τις συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου. Με αντικειμενικότητα, ενδελεχή έρευνα και συγκερασμό των πηγών με τις προσωπικές εμπειρίες του, ο κύριος Γιώργος Παπαδόπουλος-Κυπραίος καταγράφει κάτι που για πολλούς ίσως θεωρηθεί πεπερασμένο παρελθόν, οφείλουμε όμως να καταγράφουμε και να γνωρίζουμε την αλήθεια ώστε να χειριστούμε σημερινά γεγονότα και εξελίξεις. Το παρελθόν καθορίζει το παρόν και το παρόν καθορίζει το μέλλον, υποστηρίζει ο συγγραφέας. Ειδικά στην περίπτωση του αγώνα της Κύπρου για ανεξαρτησία και ένωση που ηττήθηκε με την τουρκική εισβολή «το να γίνει ευρέως γνωστή η αλήθεια δεν είναι διχασμός, γιατί η γνώση της αλήθειας… συμβάλλει στην ενότητα σκοπού και λαού κι επιτρέπει την εξαγωγή σωστών συμπερασμάτων και την αποφυγή λαθών στο μέλλον» (σελ. 17).

Σύντομα και περιεκτικά κεφάλαια, αφήγηση στην οποία παρεμβάλλονται χωρία από εφημερίδες και βιβλία, παρένθετοι στο κείμενο τίτλοι, καθώς και προσωπικές μαρτυρίες, λίστα με τα επιτεύγματα του αγώνα της ΕΟΚΑ κατά έτος, ευκρινής διαχωρισμός σημαντικών πληροφοριών με κουκίδες που απαριθμούν τα βασικά στοιχεία, ακόμη και υποσημειώσεις στην ίδια σελίδα που εμπλουτίζουν τα γραφόμενα, είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα που θα κρατήσουν ως το τέλος όσους δε διαβάζουν ιστορικές βιογραφίες, πόσο μάλλον τους γνώστες και τους μελετητές του θέματος και της περιόδου. Σε κάθε ερώτημα που δημιουργείται, ο συγγραφέας προσπαθεί να βρει μια όσο γίνεται πιο τεκμηριωμένη άποψη, παραθέτει ακόμη και αντικρουόμενες ή ελάχιστα διαφωτιστικές πληροφορίες ώστε να δείξει αμφίπλευρα τα γεγονότα και τις εξελίξεις στη ζωή του Αρχιεπισκόπου και συγκροτεί ένα κείμενο άξιο προσοχής. Οι προσφυγές στον ΟΗΕ για αυτοδιάθεση, ο αγώνας της ΕΟΚΑ κατά των Άγγλων με τις προδοσίες που βίωσε και με τον τρόπο εφοδιασμού του με όπλα, η οργάνωση ΚΑΡΗ, η προδοσία του «Σειρήν», η τριμερής Διάσκεψη του Λονδίνου το 1955, οι εξορίες, οι εναλλαγές από Αυτοδιάθεση σε Ένωση, οι συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου, η ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας καταγράφονται με διαφάνεια και πληρότητα και ταυτόχρονα ζωντανεύουν μέσα από τις σελίδες ο Τζον Χάρτινγκ, ο Γεώργιος Γρίβας Διγενής, ο Νίκος Κρανιδιώτης και άλλοι.

Γιατί δεν τολμάει ακόμη κανείς να επικρίνει τον Μακάριο; Γιατί και πώς υποφέρει η Κύπρος από τις καταστροφικές συνέπειες της Προεδρίας του; Τι πραγματικά συνέβη τη δεκαετία του 1950 στην ευρωπαϊκή διπλωματική κονίστρα με αφορμή την περίπτωση της Κύπρου; Ποιος ήταν πραγματικά ο Μακάριος, πού έκανε λάθη, πώς επηρέασε την ιστορία του τόπου του; Ο Γιώργος Παπαδόπουλος-Κυπραίος καταγράφει με οξύνοια και αντικειμενικότητα την πορεία που ακολούθησε μεταξύ των ατομικών φιλοδοξιών και των εθνικών ονείρων μια από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες του Νησιού της Αφροδίτης. Φωτογραφικό παράρτημα, πηγές, βιβλιογραφία, προσωπικές γνώμες επιφανών ανθρώπων για τη σημαντική αυτή μορφή της Κύπρου συμπληρώνουν τη μελέτη.