Μαρία Αγγελοπούλου
Θράκα
ISBN: 978-618-5155-06-3

Η πρώτη ποιητική δουλειά της Μαρίας Αγγελοπούλου, «η απουσιολόγος» (Θράκα, 2016), ξαφνιάζει με την ωμότητα και την αφυπνιστική της δύναμη απέναντι στα καθημερινά δράματα που συμβαίνουν γύρω μας και την ασθενική πλευρά του ανθρώπινου βίου. Ενώ στις συνθέσεις της κατά βάση κυριαρχούν οι κοινωνικές αναπαραστάσεις ως μία βιωματική διέξοδος του προσωπικού πόνου, στην πραγματικότητα είναι βαθιά υπαρξιακή.

Ωστόσο, το υπαρξιακό στοιχείο στην ποιητική της δεν είναι ατομικό ή προσωπικό. Ξεπερνά το άτομο και αποκτά μία συλλογική διάσταση στην οποία υποτάσσονται και τα ενικά ποιητικά υποκείμενα. Άλλοτε, διακρίνεται μία κριτική ματιά (11, 2, 3, 5, 14) κι άλλες φορές ακολουθεί μία συμβολική διάθεση (12, 9, 13, 16, 20)

Ξεχωρίζουν οι κοινωνικές αναπαραστάσεις από νοσοκομειακούς χώρους και οι συχνές ανατομικές αναφορές. Έτσι, δίνεται μία διαφορετική χροιά στο παράλογο του θανάτου και της ασθένειας/τραυματισμών που περιβάλλει την ποιήτρια. Μοιάζει να εκθέτει στιχουργικά τη διασωληνωμένη ζωή που χάνεται στην εντατική όπως ακριβώς ο πόνος που γεννούν στη δημιουργό τα βιώματά της (16, 14, 15, 11, 10, 17, 18, 9).

Έτσι, η νοσοκομειακή εμπειρία άμεσα συνδέεται με την ποίηση, με αγωγό τα συναισθήματα και το άλγος για την τύχη του άλλου μέσα από την έκφραση ενός ιδιαίτερου ψυχικού πόνου για τις παράλογες συνθήκες της ζωής (τροχαία ατυχήματα, εγκαύματα κλπ) που στέλνουν ανθρώπους στο νοσοκομείο. Είναι σα να αποζητά η νεαρή δημιουργός την ψυχική της ίαση στην θεραπαινίδα ποίηση, επιβεβαιώνοντας -μέσα από προσωπικά βιώματα- τον καβαφικό στίχο «νάρκης του άλγους δοκιμές, εν φαντασία και λόγω»[1], χωρίς όμως να λησμονεί ότι ακόμα κι αν επιτευχθεί η ίαση θα είναι προσωρινή, όπως αναρωτιέται ο Παπαδίτσας[2] «ωραίος είναι ο θρίαμβος! Μα πόσο θα διαρκέσει;»

Ταυτόχρονα, όμως έρχεται στην επιφάνεια και ο πόνος που βιώνουν όσοι εργάζονται σε νοσοκομεία κι έρχονται σε σύγκρουση με τον εσωτερικό πόνο που τους  κατακτά μπροστά στα καθημερινά μικρά ή μεγάλα δράματα. Στην πραγματικότητα η Αγγελοπούλου οδηγεί σε μία ιδιαίτερη επανενσωμάτωση των ανθρωπίνων αξιών, με κυρίαρχη τη συμπόνια, σε μια εποχή υπερεκτίμησης της επιστήμης και έλλειψης ανθρωπιάς.

Κατά τον Walker Percy[3] το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό είναι μάρτυρες του πόνου, της χαράς και της δυστυχίας των ασθενών και για το λόγο αυτό η Ιατρική αποκτά πρόσβαση στην ανθρώπινη συμπεριφορά και τρόπο ζωής, ενώ οι ιατρο-συγγραφείς έχουν πρόσβαση όντας προνομιούχοι παρατηρητές σε ανθρώπινες καταστάσεις που άλλοι μη συγγραφείς ίσως δεν εκτίθενται ποτέ.

 Στο πολυάνθρωπο καναβάτσο της, όπου κυριαρχούν οι “θολές” μορφές, οι πολύχρωμες εικόνες -με κυρίαρχα το κόκκινο και το μαύρο- ξαφνιάζουν μέσα στα στιχουργικά θραύσματα. Μέσα στο αφηγηματικό και περιγραφικό ύφος τα χρώματα άλλοτε είναι καθαρά (4, 6, 9, 12, 14) άλλες φορές πιο θολά καθώς εξάγονται έμμεσα από λέξεις-κλειδιά (5, 3, 8, 13, 15).

Με οδηγό τους συνειρμούς και την υπερρεαλιστική εικαστική ισχύ αναδύονται σκληρές εικόνες με ηχηρές ανατομικές συνδέσεις, που διαμορφώνουν ένα κλίμα σωματικής ποίησης σαν ένα ποιητικό εγχειρίδιο χειρουργικής κλίνης. Εξάλλου, η υπερρεαλιστική πνοή εμποτίζει κάθε στιχουργικό κύτταρο. Οι θρυμματισμένοι στίχοι σε ακανόνιστη στοίχιση αισθητοποιεί ακριβώς το βιωμένο παραλογισμό που καταπιέζει την ποιήτρια. Οι απότομες παύσεις εντείνουν το συναίσθημα του πόνου (8, 9, 5, 6, 14).

Στην πρώτη εμφάνιση στα ελληνικά γράμμα, η Μαρία Αγγελοπούλου, με την επίκληση του εξωλογικού στίχου αναζητά διέξοδο σε έναν παράλογο κόσμο που ζει καθημερινά δράματα. Αυτό ακριβώς το άλογο με την προκλητικότητα του παράλογου προβάλλει κι εκείνη. Αν και είναι πολλοί οι ποιητές -γιατροί και μη- που έντεχνα έθεσαν πολλές φορές τη νόσο στη χειρουργική κλίνη της ποίησης, η σουρεαλιστική αντιμετώπιση της Αγγελοπούλου με έμφαση στη συμπόνια και μία αίσθηση οικτιρμού δίνει πολύ καλά πρώτα βήματα στα ποιητικά μονοπάτια.

______________________
[1] Κωνσταντίνος Καβάφης, Μελαγχολία του Ιάσονος Κλεάνδρου· ποιητού εν Kομμαγηνή· 595 μ.X.
[2] Δημήτρης Παπαδίτσας, Απ’ το βυθό (Δ.Π. Παπαδίτσας).
[3] Walker Percy (1916-1990), λογοτέχνης-ιατρός.