γράφει η Κατερίνα Σιδέρη

Τα παιδικά βιβλία κατά την ταπεινή μου γνώμη, οφείλουν να είναι διπλά προσεγμένα και να γεννούν στις παιδικές ψυχές μυριάδες συναισθήματα. Προσωπικά μου αρέσει να έχουν διδακτικό χαρακτήρα, να περνούν στους μικρούς αναγνώστες μηνύματα και γενικά να δίνουν τροφή για περαιτέρω σκέψη.

Σήμερα, θα σας παρουσιάσω ένα προσεγμένο παραμύθι με διδακτικό χαρακτήρα που έχει να δώσει πολλά σε μικρούς μα και σε μεγάλους.

Μια φορά και έναν καιρό, στο κελάρι ενός βασιλείου, είχαν δημιουργήσει οι ποντικοί το δικό τους βασίλειο. Εκεί, ζούσε ένας βασιλιάς ποντικός με την αγαπημένη του κόρη. Είχαν  εκεί στα έγκατα της γης ένα τυροκομείο ξακουστό, σε όλους τους ποντικούς.

Ο Τελεμές, αυτό ήταν το όνομά του, στο τυροκομείο του είχε προσλάβει άξια ποντίκια, όπου έφτιαχναν όλων των ειδών τα τυριά. Έφτιαχναν εκλεκτό τυρόγαλο, νόστιμη φέτα, κασέρι με τρύπες και πολλά – πολλά ακόμη τυριά που όλοι λαχταρούσαν.

Όμως, ο ξακουστός αυτός τυροκόμος βασιλιάς κύριος Τελεμές, ενώ οι δουλειές του πήγαιναν τόσο καλά, ήταν προβληματισμένος. Βασανιζόταν αρκετά, γιατί η κόρη του ήταν σε ηλικία γάμου. Έπρεπε λοιπόν να διαλέξει τον κατάλληλο γαμπρό, έναν γαμπρό εκλεκτό, τον καλύτερο όλων!

Άρχισαν να του μπαίνουν ιδέες σχετικά με το γαμπρό που θα έδινε στην κόρη του, την Μυζήθρα. Μη γελάτε, είχε βαφτίσει την κόρη του Μυζήθρα, μιας και ήταν τυροκόμος!

Ο Τελεμές λοιπόν, αφού σκέφτηκε, ξανασκέφτηκε και ξανά-ξανασκέφτηκε, κατέληξε ότι η κόρη του έπρεπε να πάρει τον καλύτερο όλων, γιατί και αυτή είναι η καλύτερη από όλες! Είχε μικροί μου φίλοι, πολύ ψηλά τοποθετήσει τον πήχη, όπως πολύ καλά καταλάβατε!

Μια μέρα, μετά από ώριμη και πολλή όπως είπαμε σκέψη, κατέληξε ότι ο καλύτερος γαμπρός για τη Μυζηθρούλα του είναι ο Ήλιος. Μια και δυο, ξεκίνησε να πάει να κάνει την πρόταση του. Ο Ήλιος, αφού άκουσε την περίεργη αυτή πρόταση, έδωσε στον κύριο Τελεμέ για πανέξυπνη απάντηση και του πρότεινε ότι, καλύτερος όλων για τη Μυζήθρα του είναι το Σύννεφο και μάλιστα του εξέφρασε το συλλογισμό του.

Ο Τελεμές συμφώνησε με τον Ήλιο και αμέσως ξεκίνησε να πάει να βρει το Σύννεφο για να το κάνει γαμπρό του. Όταν όμως το Σύννεφο άκουσε την πρόταση που είχε να του κάνει ο ποντικός και αφού και εκείνος το σκέφτηκε πολύ καλά, του είπε ότι «ο καλύτερος όλων δεν είμαι εγώ αλλά ο Βοριάς που φυσώντας κάνει ότι θέλει».

Χωρίς δεύτερη σκέψη, ο Τελεμές πήγε να βρει τον Βοριά και για να μη σας κουράζω, ο πονηρός Τελεμές συμφώνησε ότι ο καλύτερος όλων για την κόρη του, ήταν ο λαμπρός Άρχοντας του βασιλείου, μετά από παρότρυνση του Βοριά.

Όπως καταλαβαίνετε, ο ένας γαμπρός τον έστελνε με μαεστρία στον άλλον, αλλά ο υπερήφανος, εγωιστής και ψηλομύτης ποντικός που δεν έβλεπε πέρα από τη μύτη του, δεν αντιλαμβανόταν τίποτα.

Το σχέδιό του ήταν να παντρέψει την βασιλοπούλα κόρη του με τον καλύτερο γαμπρό!

Χωρίς να σκεφτεί τίποτα περισσότερο, έφτασε στο βασίλειο, ζήτησε τον βασιλιά για να του κάνει την πρότασή του και ο βασιλιάς που κατάλαβε πολύ καλά με ποιον είχε να κάνει, έδωσε ένα ακόμη μάθημα στον κύριο Τελεμέ.

Τι έπρεπε τελικά να κάνει ο ποντικός;

Με ποιον έπρεπε να παντρέψει τη Μυζήθρα του;

Μήπως έπρεπε να αναζητήσει τον γαμπρό ανάμεσα στους όμοιούς του;

Μήπως τελικά είχε πολύ ψηλά βάλει τον πήχη, ενώ δεν έπρεπε;

Μήπως ο εγωισμός του τον είχε τυφλώσει;

Μήπως ο ποντικός Τελεμές, έχει τη λύση μπροστά στα μάτια του και δεν σκύβει να τη δει;

Δεν θα σας πω πώς τελικά τελειώνει το παραμύθι ή με ποιον παντρεύτηκε η Μυζηθρούλα. Θα σας πω μονάχα τούτο. Η υπεροψία και η αλαζονεία, η έπαρση και η ξιπασιά, πολλές φορές θολώνουν την κρίση, μας κάνουν ακατάδεκτους, φαντασιόπληκτους και υπερφίαλους.  

Μην θαμπώνεστε από πλούτη και δόξα. Μείνετε ταπεινοί και αυθεντικοί και πάντα να σκέφτεστε καλά πριν πράξετε.

Πραγματικά, είναι ένα υπέροχο παραμύθι, ένα υπέροχο βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί. Ένα λαϊκό παραμύθι που στα χέρια της συγγραφέως πήρε σάρκα και οστά, πραγματεύεται πολλά στοιχεία για τον χαρακτήρα των ηρώων και οδηγεί αβίαστα σε πολύτιμα συμπεράσματα.

Εικονογράφηση: Εύη Τσακνιά

Το οπισθόφυλλο του βιβλίου αναφέρει:

Μια ιστορία για την ομορφιά της αλήθειας που βρίσκεται συχνά δίπλα μας, φτάνει να την ανακαλύψουμε…

Ανάμεσα στα αγαπημένα των παιδιών παραμύθια, ένα είδος λαϊκών παραμυθιών που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι τα ευτράπελα ή σατιρικά παραμύθια. Παραμύθια που, καθώς διηγούνται τις αδυναμίες των ανθρώπων, εμπεριέχουν έντονο το στοιχείο της σάτιρας. Καυτηριάζουν την τεμπελιά, την απληστία, διακωμωδούν τον θρασύδειλο ή τον καυχησιάρη, τιμωρούν τον ψεύτη ή τον τσιγκούνη, οδηγώντας εντέλει τον αναγνώστη σε διαπιστώσεις τόσο για την κοινωνία όσο και για τις σχέσεις των ανθρώπων.

Σε αυτήν την κατηγορία, των ευτράπελων παραμυθιών, ανήκει και το συγκεκριμένο παραμύθι που κατέγραψε από την προφορική μας παράδοση ο σπουδαίος καθηγητής λαογραφίας Γεώργιος Μέγας και διασκεύασε η Φίλια Δενδρινού. Πρόκειται για μια ιστορία μέσα από την οποία ο θυμόσοφος λαός, με αριστοφανική σχεδόν μαεστρία, οδηγεί τον ήρωα στην ανακάλυψη του μέτρου. Τούτη η διασκευή αναπτύχθηκε σαν μια λαϊκή διήγηση για τον πλούτο και την αμετροέπεια.

Για τα τραγούδια της ιστορίας ξαναγράφτηκαν στίχοι επάνω σε γνωστά παραδοσιακά μοτίβα, ώστε εύκολα να τα τραγουδούν τα παιδιά στο σχολείο, στο σπίτι, με τους γονείς, τη γιαγιά ή τον παππού. Έτσι, το τραγούδι των θεριστών δεν είναι άλλο από τον Καλαματιανό της Σαμιώτισσας, ενώ αυτό που οι αρχοντοπούλες τραγουδούν δεν είναι άλλο από το δημοτικό κερκυραϊκό τραγούδι, γνωστό ως Ρούγα ή Πέρδικα, όσο για το τραγούδι του Γάμου ακολουθεί το ρυθμό του Μπάλου. Οι χαρακτήρες του μύθου μιλούν με λόγο έμμετρο, τόσο γιατί ο στίχος εύκολα απομνημονεύεται, όσο και γιατί πρόθεση της διασκευής ήταν να μείνει όσο το δυνατόν πιο κοντά στην προφορικότητα και στη λαϊκή διήγηση του ευτράπελου.

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα του βιβλίου.

Η Φίλια Δενδρινού γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα την εποχή που στις γειτονιές του κέντρου υπήρχαν ακόμη μονοκατοικίες και διώροφα σπίτια. Όταν ήταν μικρή της άρεσε να ακούει παραμύθια και ιστορίες από τους μεγάλους κι έπειτα να τις διηγείται με τον δικό της τρόπο. Αυτό όμως που την μάγευε πραγματικά ήταν να παρακολουθεί τις ιστορίες των άλλων να ζωντανεύουν στο θέατρο! Όταν μεγάλωσε, πήγε στο Παρίσι κι εκεί σπούδασε και ασχολήθηκε με αυτά που αγαπούσε. Σήμερα, έπειτα από είκοσι χρόνια εργασίας σκέφτεται ότι είναι πολύ τυχερή που κατάφερε να κάνει επάγγελμα αυτά που από παιδί αγαπούσε. Παίζει και διδάσκει θέατρο, γράφει ιστορίες, ασχολείται με την τέχνη της προφορικής αφήγησης και καταγράφει, σκηνοθετεί και αφηγείται παραμύθια.

Τα βιβλία της που έχουν εκδοθεί: Με νότες και Γράμματα, εκδ. Αίολος, 1994 (ποίηση για παιδιά)· Η Τέχνη σα Παραμύθι, εκδ. Λιβάνης, 2007/2009

(σειρά για κινήματα-ρεύματα-μεγάλους ζωγράφους του 20ού αιώνα)· Το Σπίτι, εκδ. Εν Πλω, 2010· Αχ τα Καημένα τα Άλιαστα (από την προφορική

παράδοση στη σκηνή του θεάτρου), εκδ. Εν Πλω, 2017· Με των Γκριμ τα παραμύθια, εκδ. Σοκόλη, 2018 (θέατρο για παιδιά).

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Εν Πλω.

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο, θα βρείτε εδώ.