Εκπαίδευση
Συνδετικές λέξεις και φράσεις: Πλήρης πίνακας για έκθεση και περίληψη

Οι συνδετικές λέξεις δείχνουν πώς σχετίζονται τα νοήματα ενός κειμένου, ενώ οι διαρθρωτικές δείχνουν σε ποιο σημείο του βρισκόμαστε. Στην έκθεση, στην περίληψη και στο ερμηνευτικό σχόλιο, χωρίς αυτές οι παράγραφοι μένουν σαν ξεχωριστά κομμάτια και ο αναγνώστης χάνει τον ειρμό της σκέψης. Παρακάτω θα βρεις τις πιο χρήσιμες, ομαδοποιημένες ανά σχέση νοημάτων, με ένα παράδειγμα για την καθεμία.
1. Συνδετικές και διαρθρωτικές: Ποια η διαφορά;
Οι συνδετικές λέξεις και φράσεις (σύνδεσμοι, επιρρήματα, εκφράσεις) δηλώνουν τη σχέση ανάμεσα σε δύο προτάσεις ή παραγράφους: αιτία, αποτέλεσμα, αντίθεση, προσθήκη και άλλες. Οι διαρθρωτικές λέξεις οργανώνουν τη σειρά του λόγου και λένε αν ξεκινάμε, συνεχίζουμε ή τελειώνουμε, όπως το «αρχικά», το «στη συνέχεια» και το «τέλος». Πολλές λέξεις κάνουν και τις δύο δουλειές. Το «έπειτα», για παράδειγμα, δείχνει χρονική διαδοχή και ταυτόχρονα τακτοποιεί τα επιχειρήματα.
2. Αιτιολόγηση
Τις χρησιμοποιούμε όταν εξηγούμε γιατί συμβαίνει κάτι. Σε ό,τι αφορά τη σύνταξη, ο σύνδεσμος εισάγει δευτερεύουσα πρόταση, ενώ τα «λόγω» και «εξαιτίας» συνοδεύονται από ουσιαστικό σε γενική.
| Λέξη ή φράση | Παράδειγμα |
|---|---|
| επειδή | Οι μαθητές κουράζονται, επειδή οι ώρες μελέτης είναι πολλές. |
| διότι, γιατί | Η ανάγνωση είναι απαραίτητη, διότι καλλιεργεί την κριτική σκέψη. |
| αφού, δεδομένου ότι | Αφού η πληροφορία φτάνει άμεσα σε όλους, ο έλεγχος της ακρίβειάς της είναι αναγκαίος. |
| λόγω (+ γενική) | Λόγω της έντονης ρύπανσης, πολλά είδη κινδυνεύουν. |
| εξαιτίας (+ γενική) | Εξαιτίας της ανεργίας, πολλοί νέοι φεύγουν στο εξωτερικό. |
| για τον λόγο ότι | Η συμμετοχή είναι σημαντική για τον λόγο ότι ενισχύει τη δημοκρατία. |
3. Αποτέλεσμα και συμπέρασμα
Δείχνουν τι προκύπτει από όσα προηγήθηκαν. Στο τέλος μιας παραγράφου χρησιμεύουν για να βγάλεις το συμπέρασμά σου.
| Λέξη ή φράση | Παράδειγμα |
|---|---|
| επομένως, συνεπώς, άρα | Η τεχνολογία εξελίσσεται διαρκώς. Επομένως, οι δεξιότητες των εργαζομένων πρέπει να ανανεώνονται. |
| κατά συνέπεια, ως εκ τούτου | Ο ελεύθερος χρόνος μειώνεται. Κατά συνέπεια, οι νέοι έχουν λιγότερες ευκαιρίες για δημιουργική απασχόληση. |
| γι’ αυτό, για τον λόγο αυτό | Η πληροφορία είναι δύναμη. Γι’ αυτό το σχολείο πρέπει να διδάσκει και τον έλεγχο των πηγών. |
| με αποτέλεσμα (να) | Οι τιμές αυξήθηκαν, με αποτέλεσμα να μειωθεί η κατανάλωση. |
| έτσι, οπότε | Έτσι, ο πολίτης αποκτά τη δυνατότητα να συμμετέχει ενεργά. |
4. Αντίθεση και εναντίωση
Φέρνουν μια αντίθετη άποψη ή περιορίζουν αυτό που ειπώθηκε. Είναι οι πιο χρήσιμες συνδετικές όταν γράφεις τον αντίλογο.
| Λέξη ή φράση | Παράδειγμα |
|---|---|
| αλλά, όμως | Η τεχνολογία διευκολύνει τη ζωή μας, όμως δημιουργεί και νέα προβλήματα. |
| ωστόσο, εντούτοις | Πολλοί θεωρούν το διαδίκτυο ωφέλιμο. Ωστόσο, η υπερβολική χρήση του έχει συνέπειες. |
| αντίθετα, απεναντίας | Οι παλαιότεροι έδιναν έμφαση στη συλλογική προσπάθεια. Αντίθετα, οι σημερινοί νέοι δίνουν έμφαση στην ατομική επιτυχία. |
| από την άλλη πλευρά | Η πόλη προσφέρει ευκαιρίες. Από την άλλη πλευρά, η ζωή σε αυτήν είναι πιο πιεστική. |
| ενώ | Άλλοι ζητούν ελευθερία, ενώ άλλοι ζητούν ασφάλεια. |
| σε αντίθεση με | Σε αντίθεση με το παρελθόν, σήμερα η πληροφορία είναι διαθέσιμη σε όλους. |
5. Παραχώρηση
Παραδεχόμαστε κάτι που φαίνεται να αντιτίθεται στη θέση μας και συνεχίζουμε με αυτήν. Όταν χρησιμοποιείς «αν και» ή «μολονότι», η κύρια πρόταση δεν χρειάζεται δεύτερη συνδετική, δηλαδή δεν γράφουμε «αν και… όμως…».
| Λέξη ή φράση | Παράδειγμα |
|---|---|
| αν και, μολονότι | Αν και η τεχνολογία προσφέρει ευκολίες, δεν λύνει όλα τα προβλήματα. |
| παρόλο που, παρά το γεγονός ότι | Παρόλο που η έρευνα προχωρά, οι ηθικοί προβληματισμοί παραμένουν. |
| ακόμη και αν, έστω κι αν | Ακόμη και αν τα μέτρα κοστίζουν, αξίζει να παρθούν. |
| παρά (+ αιτιατική) | Παρά τις δυσκολίες, η προσπάθεια συνεχίζεται. |
6. Προσθήκη
Προσθέτουν ένα ακόμη επιχείρημα ή στοιχείο στην ίδια κατεύθυνση.
| Λέξη ή φράση | Παράδειγμα |
|---|---|
| επιπλέον, επιπροσθέτως | Το διαδίκτυο παρέχει πληροφορίες. Επιπλέον, επιτρέπει την άμεση επικοινωνία. |
| επίσης, ακόμη | Η άθληση βελτιώνει την υγεία. Επίσης, ενισχύει τη συνεργασία. |
| εκτός από, πέρα από | Εκτός από την οικογένεια, και το σχολείο διαμορφώνει την προσωπικότητα. |
| όχι μόνο… αλλά και | Η άθληση ωφελεί όχι μόνο το σώμα αλλά και το πνεύμα. |
| τόσο… όσο και | Τόσο η πολιτεία όσο και οι πολίτες έχουν ευθύνη για το περιβάλλον. |
7. Έμφαση
Τονίζουν ένα σημείο που θεωρούμε βασικό. Χρησιμοποίησέ τες με μέτρο, αλλιώς χάνουν την αξία τους.
| Λέξη ή φράση | Παράδειγμα |
|---|---|
| κυρίως, προπάντων, ιδιαίτερα | Οι νέοι επηρεάζονται κυρίως από τα πρότυπα που προβάλλονται. |
| μάλιστα, και μάλιστα | Η ανάγνωση ωφελεί σε κάθε ηλικία, και μάλιστα καλλιεργεί τη φαντασία. |
| πράγματι | Πράγματι, η εμπειρία δείχνει ότι η πρόληψη αποδίδει. |
| ασφαλώς, βεβαίως | Ασφαλώς, η ευθύνη ανήκει σε όλους μας. |
8. Επεξήγηση και διευκρίνιση
Εξηγούν ή διευκρινίζουν όσα προηγήθηκαν, ώστε να μη μείνει ασάφεια.
| Λέξη ή φράση | Παράδειγμα |
|---|---|
| δηλαδή | Η παιδεία είναι δικαίωμα, δηλαδή ανήκει σε όλους. |
| με άλλα λόγια | Η ενημέρωση είναι ανεπαρκής, με άλλα λόγια οι πολίτες δεν γνωρίζουν τους κινδύνους. |
| συγκεκριμένα, ειδικότερα | Οι κίνδυνοι είναι πολλοί. Συγκεκριμένα, θίγεται η ιδιωτική ζωή. |
| ήτοι | Η Βουλή ασκεί δύο βασικές λειτουργίες, ήτοι τη νομοθετική και τον έλεγχο της κυβέρνησης. |
9. Παράδειγμα
| Λέξη ή φράση | Παράδειγμα |
|---|---|
| για παράδειγμα, παραδείγματος χάριν | Πολλά επαγγέλματα εξαφανίζονται. Για παράδειγμα, οι εργασίες ρουτίνας αυτοματοποιούνται. |
| ενδεικτικά | Ενδεικτικά, αναφέρουμε τον αθλητισμό και τη μουσική. |
| όπως | Οι τέχνες, όπως η μουσική και το θέατρο, καλλιεργούν την ευαισθησία. |
| χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι | Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η διάδοση των ψευδών ειδήσεων. |
10. Χρόνος και διαδοχή
| Λέξη ή φράση | Παράδειγμα |
|---|---|
| αρχικά, στην αρχή | Αρχικά, η έρευνα περιορίστηκε σε λίγες χώρες. |
| έπειτα, κατόπιν, στη συνέχεια | Στη συνέχεια, η μέθοδος επεκτάθηκε και σε άλλους τομείς. |
| ταυτόχρονα, παράλληλα | Η ανεργία αυξάνεται. Ταυτόχρονα, μειώνεται η αγοραστική δύναμη. |
| εν τω μεταξύ | Εν τω μεταξύ, οι τιμές συνέχισαν να ανεβαίνουν. |
| τελικά, τέλος | Τελικά, η πρόταση έγινε δεκτή από όλους. |
11. Σύγκριση και ομοιότητα
| Λέξη ή φράση | Παράδειγμα |
|---|---|
| ομοίως, παρομοίως, αντίστοιχα | Η πρόοδος της επιστήμης έφερε ευεργετήματα. Ομοίως, η τεχνολογία διευκόλυνε την καθημερινότητα. |
| το ίδιο ισχύει για | Το ίδιο ισχύει για τα κοινωνικά δίκτυα. |
| σε σύγκριση με | Σε σύγκριση με το παρελθόν, η επικοινωνία είναι ταχύτερη. |
12. Διαρθρωτικές λέξεις: Από την αρχή ως το τέλος
Οι λέξεις αυτές βοηθούν να οργανώσεις ολόκληρο το κείμενο: τι λες στην εισαγωγή, πώς περνάς από ένα επιχείρημα στο επόμενο και πώς κλείνεις.
| Σημείο του κειμένου | Λέξεις και φράσεις | Παράδειγμα |
|---|---|---|
| Έναρξη | αρχικά, καταρχάς, πρώτα απ’ όλα, πρώτον | Αρχικά, θα εξετάσουμε τα αίτια του φαινομένου. |
| Συνέχεια | δεύτερον, επιπλέον, στη συνέχεια, παράλληλα | Δεύτερον, το πρόβλημα έχει και κοινωνικές διαστάσεις. |
| Αλλαγή θέματος | όσον αφορά, ως προς, σχετικά με | Όσον αφορά τον ρόλο του σχολείου, οι απόψεις διίστανται. |
| Αντίλογος | ωστόσο, από την άλλη πλευρά, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι | Θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι οι περιορισμοί αυτοί είναι υπερβολικοί. |
| Κατακλείδα | τέλος, συνοψίζοντας, συμπερασματικά, εν κατακλείδι | Συμπερασματικά, η πρόληψη είναι πιο αποτελεσματική από την τιμωρία. |
13. Τυπικά λάθη
- Δύο συνδετικές με την ίδια σχέση στην ίδια πρόταση. Το «Αν και είναι κουρασμένος, όμως συνεχίζει» περιέχει δύο λέξεις αντίθεσης, και η σωστή διατύπωση είναι «Αν και είναι κουρασμένος, συνεχίζει».
- Το ίδιο ισχύει για τα «επειδή» και «γι’ αυτό». Στη φράση «Επειδή βρέχει, γι’ αυτό μένω σπίτι» η αιτία δηλώνεται δύο φορές.
- Επανάληψη της ίδιας λέξης σε όλες τις παραγράφους. Αν κάθε παράγραφος αρχίζει με «Επιπλέον», το κείμενο μοιάζει με κατάλογο. Εναλλάσσε τις λέξεις του ίδιου πίνακα.
- Συνδετική χωρίς σχέση νοημάτων. Το «επομένως» δεν δικαιολογείται, αν η δεύτερη πρόταση δεν προκύπτει από την πρώτη.
- «Πρώτον» και «δεύτερον» χωρίς συνέχεια. Αν ξεκινήσεις αρίθμηση, φρόντισε να την ολοκληρώσεις και να κλείσεις με «τέλος».
Η συνδετική λέξη δηλώνει μια σχέση που ήδη υπάρχει ανάμεσα στα νοήματα. Αν η σχέση λείπει, χρειάζεται να ξαναγραφεί η πρόταση και όχι να προστεθεί άλλη λέξη.
14. Πώς τις αξιοποιούμε στην περίληψη
Στην περίληψη οι λέξεις είναι λίγες, γι’ αυτό οι συνδετικές μπαίνουν με φειδώ. Βοηθά να εντοπίσεις πρώτα τις συνδετικές του αρχικού κειμένου, γιατί δείχνουν πού αλλάζει η σκέψη του συγγραφέα. Μια αντίθεση συνήθως φέρνει νέα ιδέα που χρειάζεται στην περίληψη, ενώ ένα παράδειγμα ή μια επεξήγηση συνήθως παραλείπεται. Στο δικό σου κείμενο αρκούν δύο ή τρεις συνδετικές, που ενώνουν τις ιδέες σε μία συνεχή παράγραφο. Κάθε συνδετική μετράει στον αριθμό των λέξεων, και τον έλεγχο μπορείς να τον κάνεις με τον Μετρητή λέξεων για περίληψη.
15. Πώς τις αξιοποιούμε στην έκθεση
Στην έκθεση η σχέση ανάμεσα στις παραγράφους φαίνεται κυρίως στην πρώτη πρόταση καθεμιάς. Μια παράγραφος που ξεκινά με «Ωστόσο» ανακοινώνει αντίλογο, και μια που ξεκινά με «Επομένως» ανακοινώνει συμπέρασμα. Ένα παράδειγμα αντιλόγου με συνδετικές μπορείς να δεις στο άρθρο για την Τεχνητή νοημοσύνη, και περισσότερα θέματα στον κατάλογο με τα επιχειρήματα και αντεπιχειρήματα ανά θέμα.
16. Δες και
Η ιστοσελίδα τοβιβλίο.net είναι δωρεάν για όλους. Αν σας αρέσει, μπορείτε να τη στηρίξετε.
ΔωρεάΜείνετε ενημερωμένοι
Διαλέξτε τι θέλετε να λαμβάνετε στο email σας. Χωρίς ανεπιθύμητη αλληλογραφία, με διαγραφή με ένα κλικ.
1η και 3η Παρασκευή του μήνα
Ενημερωτικό δελτίο
Οι νέες κριτικές, τα ποιήματα και τα κείμενα του τοβιβλίο.net σε μία σύνοψη.
Με κάθε νέο διαγωνισμό
Λογοτεχνικοί διαγωνισμοί
Μάθετε πρώτοι για κάθε νέο λογοτεχνικό διαγωνισμό και τις προθεσμίες του.
Κάθε Παρασκευή
Προσφορές των εφημερίδων
Όλες οι προσφορές των εφημερίδων του Σαββατοκύριακου συγκεντρωμένες.
Περισσότερα από την κατηγορία Εκπαίδευση
Όλα
Πολιτισμός, Τέχνη & Παράδοση: Πλήρης Θεματικός Οδηγός & Σχεδιάγραμμα Έκθεσης
Περιβάλλον, Κλιματική Κρίση & Βιώσιμη Ανάπτυξη: Πλήρης Θεματικός Οδηγός & Σχεδιάγραμμα Έκθεσης
Παιδεία, Εκπαίδευση & Ανθρωπιστικές Σπουδές: Πλήρης Θεματικός Οδηγός & Σχεδιάγραμμα Έκθεσης
Εργασία, Επαγγελματικός Προσανατολισμός & Ανεργία: Πλήρης Θεματικός Οδηγός & Σχεδιάγραμμα Έκθεσης