Αρχική › Εκπαίδευση

Εκπαίδευση

Συνδετικές λέξεις και φράσεις: Πλήρης πίνακας για έκθεση και περίληψη

Από Ντίνος Εκπαιδευτικός · 19.11.2026 · 7′ ανάγνωσηFacebookX
Συνδετικές λέξεις και φράσεις: Πλήρης πίνακας για έκθεση και περίληψη

Οι συνδετικές λέξεις δείχνουν πώς σχετίζονται τα νοήματα ενός κειμένου, ενώ οι διαρθρωτικές δείχνουν σε ποιο σημείο του βρισκόμαστε. Στην έκθεση, στην περίληψη και στο ερμηνευτικό σχόλιο, χωρίς αυτές οι παράγραφοι μένουν σαν ξεχωριστά κομμάτια και ο αναγνώστης χάνει τον ειρμό της σκέψης. Παρακάτω θα βρεις τις πιο χρήσιμες, ομαδοποιημένες ανά σχέση νοημάτων, με ένα παράδειγμα για την καθεμία.

1. Συνδετικές και διαρθρωτικές: Ποια η διαφορά;

Οι συνδετικές λέξεις και φράσεις (σύνδεσμοι, επιρρήματα, εκφράσεις) δηλώνουν τη σχέση ανάμεσα σε δύο προτάσεις ή παραγράφους: αιτία, αποτέλεσμα, αντίθεση, προσθήκη και άλλες. Οι διαρθρωτικές λέξεις οργανώνουν τη σειρά του λόγου και λένε αν ξεκινάμε, συνεχίζουμε ή τελειώνουμε, όπως το «αρχικά», το «στη συνέχεια» και το «τέλος». Πολλές λέξεις κάνουν και τις δύο δουλειές. Το «έπειτα», για παράδειγμα, δείχνει χρονική διαδοχή και ταυτόχρονα τακτοποιεί τα επιχειρήματα.

2. Αιτιολόγηση

Τις χρησιμοποιούμε όταν εξηγούμε γιατί συμβαίνει κάτι. Σε ό,τι αφορά τη σύνταξη, ο σύνδεσμος εισάγει δευτερεύουσα πρόταση, ενώ τα «λόγω» και «εξαιτίας» συνοδεύονται από ουσιαστικό σε γενική.

Λέξη ή φράσηΠαράδειγμα
επειδήΟι μαθητές κουράζονται, επειδή οι ώρες μελέτης είναι πολλές.
διότι, γιατίΗ ανάγνωση είναι απαραίτητη, διότι καλλιεργεί την κριτική σκέψη.
αφού, δεδομένου ότιΑφού η πληροφορία φτάνει άμεσα σε όλους, ο έλεγχος της ακρίβειάς της είναι αναγκαίος.
λόγω (+ γενική)Λόγω της έντονης ρύπανσης, πολλά είδη κινδυνεύουν.
εξαιτίας (+ γενική)Εξαιτίας της ανεργίας, πολλοί νέοι φεύγουν στο εξωτερικό.
για τον λόγο ότιΗ συμμετοχή είναι σημαντική για τον λόγο ότι ενισχύει τη δημοκρατία.

3. Αποτέλεσμα και συμπέρασμα

Δείχνουν τι προκύπτει από όσα προηγήθηκαν. Στο τέλος μιας παραγράφου χρησιμεύουν για να βγάλεις το συμπέρασμά σου.

Λέξη ή φράσηΠαράδειγμα
επομένως, συνεπώς, άραΗ τεχνολογία εξελίσσεται διαρκώς. Επομένως, οι δεξιότητες των εργαζομένων πρέπει να ανανεώνονται.
κατά συνέπεια, ως εκ τούτουΟ ελεύθερος χρόνος μειώνεται. Κατά συνέπεια, οι νέοι έχουν λιγότερες ευκαιρίες για δημιουργική απασχόληση.
γι’ αυτό, για τον λόγο αυτόΗ πληροφορία είναι δύναμη. Γι’ αυτό το σχολείο πρέπει να διδάσκει και τον έλεγχο των πηγών.
με αποτέλεσμα (να)Οι τιμές αυξήθηκαν, με αποτέλεσμα να μειωθεί η κατανάλωση.
έτσι, οπότεΈτσι, ο πολίτης αποκτά τη δυνατότητα να συμμετέχει ενεργά.

4. Αντίθεση και εναντίωση

Φέρνουν μια αντίθετη άποψη ή περιορίζουν αυτό που ειπώθηκε. Είναι οι πιο χρήσιμες συνδετικές όταν γράφεις τον αντίλογο.

Λέξη ή φράσηΠαράδειγμα
αλλά, όμωςΗ τεχνολογία διευκολύνει τη ζωή μας, όμως δημιουργεί και νέα προβλήματα.
ωστόσο, εντούτοιςΠολλοί θεωρούν το διαδίκτυο ωφέλιμο. Ωστόσο, η υπερβολική χρήση του έχει συνέπειες.
αντίθετα, απεναντίαςΟι παλαιότεροι έδιναν έμφαση στη συλλογική προσπάθεια. Αντίθετα, οι σημερινοί νέοι δίνουν έμφαση στην ατομική επιτυχία.
από την άλλη πλευράΗ πόλη προσφέρει ευκαιρίες. Από την άλλη πλευρά, η ζωή σε αυτήν είναι πιο πιεστική.
ενώΆλλοι ζητούν ελευθερία, ενώ άλλοι ζητούν ασφάλεια.
σε αντίθεση μεΣε αντίθεση με το παρελθόν, σήμερα η πληροφορία είναι διαθέσιμη σε όλους.

5. Παραχώρηση

Παραδεχόμαστε κάτι που φαίνεται να αντιτίθεται στη θέση μας και συνεχίζουμε με αυτήν. Όταν χρησιμοποιείς «αν και» ή «μολονότι», η κύρια πρόταση δεν χρειάζεται δεύτερη συνδετική, δηλαδή δεν γράφουμε «αν και… όμως…».

Λέξη ή φράσηΠαράδειγμα
αν και, μολονότιΑν και η τεχνολογία προσφέρει ευκολίες, δεν λύνει όλα τα προβλήματα.
παρόλο που, παρά το γεγονός ότιΠαρόλο που η έρευνα προχωρά, οι ηθικοί προβληματισμοί παραμένουν.
ακόμη και αν, έστω κι ανΑκόμη και αν τα μέτρα κοστίζουν, αξίζει να παρθούν.
παρά (+ αιτιατική)Παρά τις δυσκολίες, η προσπάθεια συνεχίζεται.

6. Προσθήκη

Προσθέτουν ένα ακόμη επιχείρημα ή στοιχείο στην ίδια κατεύθυνση.

Λέξη ή φράσηΠαράδειγμα
επιπλέον, επιπροσθέτωςΤο διαδίκτυο παρέχει πληροφορίες. Επιπλέον, επιτρέπει την άμεση επικοινωνία.
επίσης, ακόμηΗ άθληση βελτιώνει την υγεία. Επίσης, ενισχύει τη συνεργασία.
εκτός από, πέρα απόΕκτός από την οικογένεια, και το σχολείο διαμορφώνει την προσωπικότητα.
όχι μόνο… αλλά καιΗ άθληση ωφελεί όχι μόνο το σώμα αλλά και το πνεύμα.
τόσο… όσο καιΤόσο η πολιτεία όσο και οι πολίτες έχουν ευθύνη για το περιβάλλον.

7. Έμφαση

Τονίζουν ένα σημείο που θεωρούμε βασικό. Χρησιμοποίησέ τες με μέτρο, αλλιώς χάνουν την αξία τους.

Λέξη ή φράσηΠαράδειγμα
κυρίως, προπάντων, ιδιαίτεραΟι νέοι επηρεάζονται κυρίως από τα πρότυπα που προβάλλονται.
μάλιστα, και μάλισταΗ ανάγνωση ωφελεί σε κάθε ηλικία, και μάλιστα καλλιεργεί τη φαντασία.
πράγματιΠράγματι, η εμπειρία δείχνει ότι η πρόληψη αποδίδει.
ασφαλώς, βεβαίωςΑσφαλώς, η ευθύνη ανήκει σε όλους μας.

8. Επεξήγηση και διευκρίνιση

Εξηγούν ή διευκρινίζουν όσα προηγήθηκαν, ώστε να μη μείνει ασάφεια.

Λέξη ή φράσηΠαράδειγμα
δηλαδήΗ παιδεία είναι δικαίωμα, δηλαδή ανήκει σε όλους.
με άλλα λόγιαΗ ενημέρωση είναι ανεπαρκής, με άλλα λόγια οι πολίτες δεν γνωρίζουν τους κινδύνους.
συγκεκριμένα, ειδικότεραΟι κίνδυνοι είναι πολλοί. Συγκεκριμένα, θίγεται η ιδιωτική ζωή.
ήτοιΗ Βουλή ασκεί δύο βασικές λειτουργίες, ήτοι τη νομοθετική και τον έλεγχο της κυβέρνησης.

9. Παράδειγμα

Λέξη ή φράσηΠαράδειγμα
για παράδειγμα, παραδείγματος χάρινΠολλά επαγγέλματα εξαφανίζονται. Για παράδειγμα, οι εργασίες ρουτίνας αυτοματοποιούνται.
ενδεικτικάΕνδεικτικά, αναφέρουμε τον αθλητισμό και τη μουσική.
όπωςΟι τέχνες, όπως η μουσική και το θέατρο, καλλιεργούν την ευαισθησία.
χαρακτηριστικό παράδειγμα είναιΧαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η διάδοση των ψευδών ειδήσεων.

10. Χρόνος και διαδοχή

Λέξη ή φράσηΠαράδειγμα
αρχικά, στην αρχήΑρχικά, η έρευνα περιορίστηκε σε λίγες χώρες.
έπειτα, κατόπιν, στη συνέχειαΣτη συνέχεια, η μέθοδος επεκτάθηκε και σε άλλους τομείς.
ταυτόχρονα, παράλληλαΗ ανεργία αυξάνεται. Ταυτόχρονα, μειώνεται η αγοραστική δύναμη.
εν τω μεταξύΕν τω μεταξύ, οι τιμές συνέχισαν να ανεβαίνουν.
τελικά, τέλοςΤελικά, η πρόταση έγινε δεκτή από όλους.

11. Σύγκριση και ομοιότητα

Λέξη ή φράσηΠαράδειγμα
ομοίως, παρομοίως, αντίστοιχαΗ πρόοδος της επιστήμης έφερε ευεργετήματα. Ομοίως, η τεχνολογία διευκόλυνε την καθημερινότητα.
το ίδιο ισχύει γιαΤο ίδιο ισχύει για τα κοινωνικά δίκτυα.
σε σύγκριση μεΣε σύγκριση με το παρελθόν, η επικοινωνία είναι ταχύτερη.

12. Διαρθρωτικές λέξεις: Από την αρχή ως το τέλος

Οι λέξεις αυτές βοηθούν να οργανώσεις ολόκληρο το κείμενο: τι λες στην εισαγωγή, πώς περνάς από ένα επιχείρημα στο επόμενο και πώς κλείνεις.

Σημείο του κειμένουΛέξεις και φράσειςΠαράδειγμα
Έναρξηαρχικά, καταρχάς, πρώτα απ’ όλα, πρώτονΑρχικά, θα εξετάσουμε τα αίτια του φαινομένου.
Συνέχειαδεύτερον, επιπλέον, στη συνέχεια, παράλληλαΔεύτερον, το πρόβλημα έχει και κοινωνικές διαστάσεις.
Αλλαγή θέματοςόσον αφορά, ως προς, σχετικά μεΌσον αφορά τον ρόλο του σχολείου, οι απόψεις διίστανται.
Αντίλογοςωστόσο, από την άλλη πλευρά, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότιΘα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι οι περιορισμοί αυτοί είναι υπερβολικοί.
Κατακλείδατέλος, συνοψίζοντας, συμπερασματικά, εν κατακλείδιΣυμπερασματικά, η πρόληψη είναι πιο αποτελεσματική από την τιμωρία.

13. Τυπικά λάθη

  • Δύο συνδετικές με την ίδια σχέση στην ίδια πρόταση. Το «Αν και είναι κουρασμένος, όμως συνεχίζει» περιέχει δύο λέξεις αντίθεσης, και η σωστή διατύπωση είναι «Αν και είναι κουρασμένος, συνεχίζει».
  • Το ίδιο ισχύει για τα «επειδή» και «γι’ αυτό». Στη φράση «Επειδή βρέχει, γι’ αυτό μένω σπίτι» η αιτία δηλώνεται δύο φορές.
  • Επανάληψη της ίδιας λέξης σε όλες τις παραγράφους. Αν κάθε παράγραφος αρχίζει με «Επιπλέον», το κείμενο μοιάζει με κατάλογο. Εναλλάσσε τις λέξεις του ίδιου πίνακα.
  • Συνδετική χωρίς σχέση νοημάτων. Το «επομένως» δεν δικαιολογείται, αν η δεύτερη πρόταση δεν προκύπτει από την πρώτη.
  • «Πρώτον» και «δεύτερον» χωρίς συνέχεια. Αν ξεκινήσεις αρίθμηση, φρόντισε να την ολοκληρώσεις και να κλείσεις με «τέλος».

Η συνδετική λέξη δηλώνει μια σχέση που ήδη υπάρχει ανάμεσα στα νοήματα. Αν η σχέση λείπει, χρειάζεται να ξαναγραφεί η πρόταση και όχι να προστεθεί άλλη λέξη.

14. Πώς τις αξιοποιούμε στην περίληψη

Στην περίληψη οι λέξεις είναι λίγες, γι’ αυτό οι συνδετικές μπαίνουν με φειδώ. Βοηθά να εντοπίσεις πρώτα τις συνδετικές του αρχικού κειμένου, γιατί δείχνουν πού αλλάζει η σκέψη του συγγραφέα. Μια αντίθεση συνήθως φέρνει νέα ιδέα που χρειάζεται στην περίληψη, ενώ ένα παράδειγμα ή μια επεξήγηση συνήθως παραλείπεται. Στο δικό σου κείμενο αρκούν δύο ή τρεις συνδετικές, που ενώνουν τις ιδέες σε μία συνεχή παράγραφο. Κάθε συνδετική μετράει στον αριθμό των λέξεων, και τον έλεγχο μπορείς να τον κάνεις με τον Μετρητή λέξεων για περίληψη.

15. Πώς τις αξιοποιούμε στην έκθεση

Στην έκθεση η σχέση ανάμεσα στις παραγράφους φαίνεται κυρίως στην πρώτη πρόταση καθεμιάς. Μια παράγραφος που ξεκινά με «Ωστόσο» ανακοινώνει αντίλογο, και μια που ξεκινά με «Επομένως» ανακοινώνει συμπέρασμα. Ένα παράδειγμα αντιλόγου με συνδετικές μπορείς να δεις στο άρθρο για την Τεχνητή νοημοσύνη, και περισσότερα θέματα στον κατάλογο με τα επιχειρήματα και αντεπιχειρήματα ανά θέμα.

16. Δες και

Η ιστοσελίδα τοβιβλίο.net είναι δωρεάν για όλους. Αν σας αρέσει, μπορείτε να τη στηρίξετε.

Δωρεά
GoogleΠροσθέστε το τοβιβλίο.net ως προτιμώμενη πηγήΔείτε τα άρθρα μας πιο συχνά στα αποτελέσματα και στις προτάσεις της Google.Προσθήκη

Μείνετε ενημερωμένοι

Διαλέξτε τι θέλετε να λαμβάνετε στο email σας. Χωρίς ανεπιθύμητη αλληλογραφία, με διαγραφή με ένα κλικ.

1η και 3η Παρασκευή του μήνα

Ενημερωτικό δελτίο

Οι νέες κριτικές, τα ποιήματα και τα κείμενα του τοβιβλίο.net σε μία σύνοψη.

Με κάθε νέο διαγωνισμό

Λογοτεχνικοί διαγωνισμοί

Μάθετε πρώτοι για κάθε νέο λογοτεχνικό διαγωνισμό και τις προθεσμίες του.

Κάθε Παρασκευή

Προσφορές των εφημερίδων

Όλες οι προσφορές των εφημερίδων του Σαββατοκύριακου συγκεντρωμένες.

Περισσότερα από την κατηγορία Εκπαίδευση

Όλα