–

γράφει η Λεύκη Σαραντινού

–

“Οι δικτατορίες δεν πέφτουν από τον ουρανό. Αν η 21η Απριλίου 1967 αιφνιδίασε τη διεθνή κοινή γνώμη, η εγκαθίδρυση μιας στρατιωτικής δικτατορίας, για τον ελληνικό λαό, ήταν από καιρό ένα γεγονός ευεξήγητο και μάλιστα ενδεχόμενο.”
Έτσι ξεκινά τον πρόλογο του βιβλίου του ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, καθηγητής Κοινωνιολογίας και Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, κατατοπίζοντάς μας επακριβώς σχετικά με τη θεματική του βιβλίου του: αυτό αποτελεί μία απόπειρα, όχι τόσο αφήγησης των γεγονότων που οδήγησαν στα γεγονότα της 21ης Απριλίου, αλλά ερμηνείας.
Πώς ακριβώς φτάσαμε λοιπόν στην ελληνική αυτή τραγωδία; Προκειμένου να προσφέρει στους αναγνώστες του επαρκείς επεξηγήσεις και τεκμηριωμένες ερμηνείες, ο συγγραφέας θεωρεί απαραίτητο να πιάσει το νήμα της αφήγησης ήδη από τη σύσταση του νέου ελληνικού κράτους, δηλαδή από το 1821 και την Ελληνική Επανάσταση. Κάτι απολύτως λογικό δηλαδή, αφού όταν αναζητούμε τις βαθύτερες αιτίες των γεγονότων στην Ιστορία οφείλουμε να ανατρέχουμε αρκετές δεκαετίες πιο πίσω στο παρελθόν.
Ο Κ. Τ. επομένως μας προσφέρει με το εν λόγω πόνημα μία κατά βάση πολιτική ιστορία της Ελλάδας του 19ου και του 20ου αιώνα, επιμένοντας ιδιαίτερα στην εποχή του εμφυλίου (1944-1949), στην πιο κρίσιμη δηλαδή περίοδο της νεώτερης ελληνικής ιστορίας η οποία φόρτωσε την ελληνική κοινωνία με τη βαριά και επώδυνη κληρονομιά του διχασμού, κληρονομιά που ήταν ανιχνεύσιμη σε κάθε έκφανση της κοινωνικής και πολιτικής ζωής τουλάχιστον ως τη Μεταπολίτευση.
Το βιβλίο αυτό δεν είναι τωρινό δημιούργημα του συγγραφέα, αντίθετα πρόκειται για επανέκδοση ενός έργου το οποίο είχε συγγράψει κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο Παρίσι και ενόσω οι Συνταγματάρχες κατείχαν την εξουσία στη χώρα μας. Το πως προέκυψε η ιδέα για το εν λόγω πόνημα, αλλά και την περιπέτεια της συγγραφής του, μας αφηγείται ο ίδιος ο συγγραφέας στον πρώτο πρόλογο του βιβλίου του.
Και εν τέλει, μετά από την έξοχη επεξηγηματική ανάλυση όλων των γεγονότων που σημάδεψαν την πολιτική ζωή της χώρας μας κατά τους δύο τελευταίους αιώνες, ο συγγραφέας καταλήγει σχετικά με το που και σε ποιους θα έπρεπε να αποδοθούν οι ευθύνες για την ελληνική τραγωδία της 21ης Απριλίου. Φυσικά οι υπεύθυνοι είναι πολλοί και τα αίτια πολυσύνθετα, κάτι απολύτως λογικό αφού στην Ιστορία πάντοτε οι αιτίες των ιστορικών γεγονότων είναι πολυσύνθετες και, πολλές φορές, δυσερμήνευτες.
Τις πταίει λοιπόν; Οπωσδήποτε κάποιες ευθύνες βαρύνουν τον πολιτικό κόσμο της εποχής. Έπειτα ο φόβος του κομμουνισμού και ο τέως βασιλέας Κωνσταντίνος ο Β΄ έπαιξαν και αυτοί τον ρόλο τους μαζί με τον μεγάλο αμερικανικό δάχτυλο. Τέλος, και η κρίση που δημιούργησε το κυπριακό βοήθησε κι αυτή με τον τρόπο της στην εγκαθίδρυση της στρατιωτικής δικτατορίας, η οποία ήταν το επιστέγασμα στην ανώμαλη πολιτική ζωή της χώρας μετά την Κατοχή και τον Εμφύλιο.
Συμπερασματικά, δεν πρόκειται για ένα απλό βιβλίο Ιστορίας αλλά κυρίως για ένα βιβλίο ερμηνείας των γεγονότων από έναν έξοχο αναλυτή.