Το δέκατο έβδομο κιβώτιο αποτελεί ένα παιδικό βιβλίο που συνδυάζει όλα όσα περιμένει ένας αναγνώστης, προκειμένου να ξεφύγει από την ρουτίνα της καθημερινότητας. Η αγωνία, η δράση, η περιπέτεια, εμποτισμένα με θαλασσινό νερό, ήλιο καλοκαιριού και ταξιδιάρικη διάθεση, λαμβάνει χώρα σε κάποιο νησί της Ελλάδας, τα Κύθηρα. Μια αφήγηση στην οποία περιπλέκονται ιστορικά, μυθοπλαστικά στοιχεία με μεγάλη επιδεξιότητα, προσδίδοντας στο βιβλίο ένα ρεαλιστικό περιεχόμενο που δεν αφήνει κανέναν ασυγκίνητο.

Η περιγραφή είναι γλαφυρή, το ύφος οικείο, και το λεξιλόγιο ένα κράμα από λαϊκά στοιχεία, ντοπιολαλιές με ιδιωματισμούς, παιδιάστικα στοιχεία μέσω λογιοτατισμών, προφορικότητα και λογοτεχνική ποικιλία από τεχνητές λέξεις. Οι κύριοι πρωταγωνιστές είναι μια ομάδα μικρών παιδιών που επιλέγουν να περάσουν εκεί τις διακοπές τους, με σκοπό να λύσουν ένα γρίφο που επικρατεί μέχρι σήμερα, αυτός δεν είναι άλλος από την εύρεση του δέκατου έβδομου κιβωτίου, το οποίο παραμένει, εδώ και πολλά χρόνια, βυθισμένο στη θάλασσα.

Τα 17 κιβώτια αποτέλεσαν τους αποθηκευτικούς χώρους μέσα στους οποίους ο λόρδος Έλγιν είχε τοποθετήσει τα γλυπτά/μάρμαρα του Παρθενώνα, τα οποία νωρίτερα είχε αφαιρέσει με βίαιο τρόπο από το Παρθενώνα, το Ερεχθείο, το Ναό της Απτέρου Νίκης και τα Προπύλαια. Αφού τα φόρτωσε όλα στο καράβι που ονομάζεται ”Μέντορας”, μετά από ένα ναυάγιο στα Κύθηρα κινδύνεψε να τα χάσει όλα. Τελικά το μόνο κιβώτιο που δεν κατάφερε να περισώσει ήταν το δέκατο έβδομο κιβώτιο, το οποίο παρέμεινε πολλά χρόνια, στο βυθό των Κυθήρων. Τα υπόλοιπα δεκαέξι κιβώτια ο λόρδος Έλγιν μετά από δυο χρόνια ερευνών και έχοντας τη βοήθεια των ντόπιων Καλύμνιων βουτηχτάδων, οι οποίοι χάρη στις αυτοθυσίες τους και στη γενναία αμοιβή που πήραν από τον λόρδο, κατάφεραν τελικά να τα ανασύρουν από το βυθό ατόφια.

Οι μικροί ήρωες εδώ αναλαμβάνουν δράση για να ανακαλύψουν το χαμένο κιβώτιο με τους αρχαιολογικούς θησαυρούς, το οποίο δεν έχει καταφέρει κανείς να το βρει εδώ και δεκάδες χρόνια. Οι μικροί δεν είναι μόνοι τους, αλλά έχουν τη βοήθεια του Κυρ-Δημήτρη τον οποίο αποκαλούν με το όνομα επιστήμονας, καθώς και του Κυρ-Γιώργη που τον αποκαλούν και ναυτικό.

Οι ήρωες αποτελούν ένα κράμα διαφορετικών κοσμοθεωριών, έτσι βλέπουμε μέσα από την οπτική του Κυρ-Γιώργη του ναυτικού, ή του Κυρ-Δημήτρη του επιστήμονα, ο καθένας από τους οποίους βλέπει με τον δικό του προσωπικό τρόπο τα αποτελέσματα του ναυαγισμένου καραβιού με τους χαμένους αρχαιολογικούς θησαυρούς. Ακολούθως οι μαθητές, μέσα από την παιδικότητα της τρυφερής τους ηλικίας, προσπαθούν να αναζητήσουν απαντήσεις, μέσα από τα λεγόμενα των μεγαλύτερων, στα ακανθώδη ερωτήματα που τους ταλανίζουν, σχετικά με την προϊστορία του χαμένου θησαυρού.

Μια βουτιά στον άγνωστο σκοτεινό βυθό της αγωνιώδης προσπάθειάς τους να αντικρίσουν το φως, την αλήθεια του μνημειώδους ιστορικού παρελθόντος που παραμένει βυθισμένο μέσα στην άγνοιά τους και αναζητά σωτηρία.

Με άλλα λόγια προσπαθούν να βάλουν τέρμα στο υποτονικό ενδιαφέρον πολλών, σχετικά με την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα στην Ελλάδα. Σε αυτά πρέπει να τονιστεί η σημασία της μικρής Φανούλας, η οποία έχει προβλήματα όρασης, ωστόσο αυτό δεν την πτοεί να αναζητήσει το φως της αλήθειας μέσα από τα μάτια των φίλων της.

Η συνεισφορά της μέσα από τη σοφία και την καρτερικότητα που εμπνέει στους άλλους, αφήνει το μήνυμα ότι όλοι μπορούν με τον δικό τους ξεχωριστό τρόπο να προασπιστούν την εθνική τους παράδοση και να επιτύχουν το ακατόρθωτο, αρκεί να θελήσουν.

Το δέκατο έβδομο κιβώτιο αποτελεί το συνδετικό κρίκο προκειμένου οι μικροί μαθητές να συνεργαστούν μεταξύ τους σε ένα πλαίσιο αμοιβαίας αλληλοκατανόησης, σύμπνοιας και αλληλοσεβασμού που υπαγορεύει η συλλογική προσπάθεια, προς επίτευξη της αποστολής τους. Στην προσπάθειά τους αυτή ο επιστήμονας και ο ναυτικός στέκονται βοηθοί των μαθητών και τους ενθαρρύνουν συνεχώς να βρουν την άκρη του νήματος, διευκολύνοντας και εκείνοι με τη σειρά τους την επίλυση του μυστηρίου, προσδίδοντας ταυτόχρονα ένα ηθικοδιαδακτικό νόημα στις υποθαλάσσιες προσπάθειες ανεύρεσης.

Το δέκατο έβδομο κιβώτιο ουσιαστικά συμβολίζει ότι είναι άξιο στη ζωή μας να το κατακτήσουμε. Η κατάκτησή του είναι δύσκολη, αλλά δεν πρέπει να το βάζουμε κάτω, αντίθετα πρέπει να προσπαθούμε να εμμένουμε στην προσπάθειά μας, ακόμα κι αν ποτέ δεν επιτύχουμε να φτάσουμε ποτέ στην λύση του προβλήματος.

Τελικά αυτό που μετρά είναι η προσπάθεια, όπως έλεγε ο Καβάφης σημασία έχει το ταξίδι, όχι ο προορισμός. Η προσπάθεια για οποιοδήποτε ιδανικό και αδύνατο, ακόμα κι αν οι ελπίδες έχουν μειωθεί σημαντικά, είναι άξιο επαίνου. Οι ήρωες στο βιβλίο δεν καταφέρνουν να ανασύρουν το κιβώτιο μέσα από τα φύκια του βυθού, αλλά παρολ’ αυτά δεν έχουν χάσει, αντίθετα βγαίνουν νικητές από την κοπιαστική προσπάθειά τους. Θυμίζουν τον αγώνα του Ιάσωνα και του Οδυσσέα που αναμετρήθηκαν με πολλές δυσκολίες, αλλά δε δείλιασαν και τελικά τα κατάφεραν.

Τελικά κατάφεραν οι μικροί ήρωες να τα βάλουν με τα δύσκολα, με σκοπό να διασώσουν το φωτεινό παρελθόν των αρχαίων προγόνων τους. Κάτι σαν μικροί θεοί που θέλησαν να αφήσουν τη γήινη ύπαρξή τους και να θεοποιηθούν μέσα από τα κατορθώματά τους. Ο αγώνας που γίνεται για τα ιερά και όσια, τα ανεκτίμητα και μη μετρήσιμα με χρήματα αγαθά, αποτελούν στην ουσία το βαθύτερο κίνητρο που μας ωθεί όλους να αγωνιζόμαστε αδιάκοπα, χωρίς να το βάζουμε ποτέ κάτω.

Η προσπάθειά ανεύρεσης από τους μαθητές δεν σταματά εκεί, αλλά αντίθετα θα συνεχιστεί και τα επόμενα καλοκαίρια, γιατί το φως της ελπίδας δεν χάνεται ποτέ, καθώς η λάμψη του ναυαγισμένου θησαυρού, μέσα από το σκοτεινό βυθό, πάντα θα ακτινοβολεί μηνύματα αισιοδοξίας για το μέλλον.

_

γράφει ο Παντελής Λιάκας

–

Μπορείτε να βρείτε περισσότερες λεπτομέρειες για το βιβλίο στον εκδοτικό οίκο εδώ.

–