Έφη Μαχιμάρη
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-576-419-7

Στο μαρασμό των χρόνων μας η ποίηση μπορεί να λειτουργήσει ως αντίδοτο· ίσως είναι και η δική μας ανάγκη μέσα στη σκοτεινιά της εποχής να φωτιστούμε με δόσεις αισιοδοξίας. Έχουμε κουραστεί από τους απρόσωπους αριθμούς που πλαισιώνουν κάθε λογής οθόνες μέσα σε έναν τεχνοκρατικό ορθολογισμό, προσπερνώντας τελικά τον άνθρωπο και τις δικές του ψυχικές ανάγκες. Και μία τέτοια γιατρειά βρίσκουμε και στη νέα ποιητική συλλογή της Έφης Μαχιμάρη, «ακτογραφώντας» (Γαβριηλίδης 2015).

Η ποίηση της Μαχιμάρη είναι ανθρωποκεντρική· εξομολογητική και κοινωνική με πολιτικά χαρακτηριστικά μέσα σε ένα υπαρξιακό σύμπαν γεμάτο αγωνία για το αύριο. Η ποιήτρια εγκαταλείπει την κοινωνική περιγραφή της κρίσης και θέτει σε πρώτο πλάνο τον αγώνα για αλλαγή και πλαισιώνει τα όνειρα με την υπαρξιακή αγωνία και της μνήμες του παρελθόντος.

Υπαρξιακές νότες για τις ψευδαισθήσεις, την άρνηση και τη ματαιότητα της ζωής ακομπανιάρουν τις κοινωνικές συνθέσεις της συλλογής (συνέχεια, ασήμαντη ψευδαίσθηση, θλίψη, άρνηση ζωής, άδηλο παρελθόν). Αν και ο προσωπικός της απολογισμός είναι θετικός (ίσως, το πλήρωμα του χρόνου), δεν παύει να αγωνιά για το μέλλον (κληροδότημα, διάκενο, καταιγίδα). Αναζητά τα όνειρά της στις αναμνήσεις του παρελθόντος (κατήφεια της εσπέρας, αρχή της μέρας, διάρκειες, στιγμές ασύλητες, μνήμες) και την ποίηση (απλότητα, απείθαρχο συναίσθημα), ενώ την ίδια στιγμή η δύναμη και η ακτινοβολία του έρωτα φωτίζει με αισιοδοξία τη σκοτεινιά της εποχής (έρωτας, οι δικοί μας δρόμοι, νυχτερινά θροΐσματα, θαλασσινά, ραστώνη).

Η εκφραστική της Μαχιμάρη σταθμίζεται σε έναν εμπλουτισμένο προφορικό λόγο. Τα περιορισμένα -ποσοτικώς- επίθετα κατοπτρίζουν την καθημερινή χρήση με ένα απέριττο ύφος. Την ίδια όμως στιγμή η στιχουργική της ενσωματώνει τα -παρεξηγημένα στην ποίηση- επιρρήματα με την ισχύ του οικείου λόγου. Ο στιχουργικός ρυθμός καθρεφτίζει το συνολικό συναίσθημα της ποιήτριας· ο στίχος άλλοτε θρυμματίζεται εκφράζοντας την αγωνία, τον πόνο και την πικρία· άλλες φορές απλώνεται σαν ακτίνα φεγγαριού, λούζοντας με φως το χώρο.

Η πρωτοενική διατύπωση θεμελιώνει έναν χαρακτήρα εκμυστήρευσης. Το επίσης ά πληθυντικό γραμματικό πρόσωπο εκφράζει τη συλλογική συνείδηση μιας γενιάς που αγωνίστηκε στη νιότη της και οφείλει πάλι να προστρέξει στις επάλξεις (γαίμα, ερήμην, ικεσία, ακτογραφώντας, οι δικοί μας δρόμοι). Αναλόγως και το προτρεπτικό β΄ ενικό (αβεβαιότητα).

Εκφράζει την αγωνία για το αύριο της κοινωνίας και έναν διαρκή αγώνα για νέες κοινωνικές και πολιτικές κατακτήσεις, για ανατροπή του παρόντος ακόμα κι αν το αύριο είναι αβέβαιο (αβεβαιότητα). Η άνυδρη γη ποτίζεται με τον συνεχή αγώνα που μοιάζει να επαναλαμβάνεται σε νέες συνθήκες με έμπνευση από το παρελθόν (Νοέμβρης, μεταίχμιο).

Η ποιήτρια αρνείται την παραμονή στη σιγουριά του παρόντος και βλέπει την ιστορία να γράφεται ως έσχατο επίγραμμα μέσα από το ήθος του αγώνα για αλλαγή (γαίμα). Τα όνειρα και η αγωνία για το κοινωνικό μέλλον ριζώνουν στην ποιητική της (αντιφέγγισμα, ερήμην). Η ποίηση άλλωστε δεν μπορεί να μένει μακριά από μία κοινωνία που μαραζώνει δίχως όνειρα· οφείλουν οι ποιητές να πολεμήσουν των θυτών τα ψεύδη χτίζοντας ξανά το λόγο και νέες ιδέες (ικεσία). Δεν αρκούν οι επαναστάσεις της νιότης· χρειάζονται νέες για ν’ αφυπνίσουν συνειδήσεις (ακτογραφώντας) ακόμα κι αν δεν είναι σίγουρη η νίκη (οι δικοί μας δρόμοι).

Ωστόσο, θα ήταν λάθος να μείνουμε μόνο στο πολιτικό μήνυμα των συνθέσεων της συλλογής, καθώς τούτο αναρριχάται πάνω σε έναν ιδιότυπο ρομαντισμό που συνδέεται με φυσικές παραστάσεις. Η παρουσία της θάλασσας (παραλία/αμμουδιά, πλεούμενα, κύματα), του αέρα και τους φεγγαριού είναι σταθερή σε όλη σχεδόν τη συλλογή. Η γεμάτη κίνηση και φως εικαστική της όμως είναι ειρηνική ισορροπώντας έτσι με τα όνειρα ανατροπής και τον διαρκή αγώνα.

Η -λουσμένη στο σεληνιακό ή ηλιακό φως- ποίησή της αποπνέει μία αισιοδοξία (ταξίδι, στην θάλασσα). Είναι η αισιοδοξία του διαρκούς αγώνα για τη ζωή, παρά τις δυσκολίες. Ακόμα και στο βαθύ σκοτάδι -κοινωνικό ή υπαρξιακό, κυριολεκτικό ή αλληγορικό- η Μαχιμάρη εντοπίζει το φως που σχίζει εικαστικά το πλούσιο ποιητικό καναβάτσο (ωδή, τιμωρία της νεότητας, το πλήρωμα του χρόνου, ταξίδι).

Η Μαχιμάρη στην ακτογραφία της αναζητά τη λύση στην κοινωνική κι ατομική της αγωνία μέσα από τον αγώνα. Δεν ικανοποιείται από την παρουσίαση της κοινωνίας σήμερα. Θέλει να βρει μία απάντηση στο μαρασμό των ονείρων. Δεν βολεύεται στο παρόν ή τις μνήμες του παρελθόντος. Από το παρελθόν θηρεύει ό,τι έχει ανάγκη για να παλέψει για μέλλον σύμφωνο με τα όνειρά της, ακόμα κι αν αυτό είναι θολό κι αβέβαιο.