Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου
Ηθική της διάθεσης των μοσχευμάτων
–
Κείμενο 1: Ηθική της διάθεσης των μοσχευμάτων
Το κείμενο του Αντώνη Αντωνιάδη έχει δημοσιευτεί στο περιοδικό «Θέματα αναισθησιολογίας και εντατικής ιατρικής».
Ουδείς θεωρεί ανήθικη τη λήψη οργάνων για μεταμόσχευση μετά θάνατον από ενήλικα άτομα, τα οποία εν ζωή δήλωσαν ότι επιθυμούν να είναι δότες οργάνων μετά τον θάνατό τους. Όταν πρόκειται περί ανηλίκου η συγκατάθεση για δωρεά εκφράζεται από τον νόμιμο κηδεμόνα του.
Υπάρχει όμως μεγάλη ασυμφωνία όσον αφορά τα άτομα που έχουν το δικαίωμα να δώσουν συγκατάθεση για τη δωρεά οργάνων του νεκρού, καθώς επίσης και για τον τρόπο με τον οποίο ένα άτομο θα εκφράσει την επιθυμία ή την άρνηση όταν ζει ακόμα να είναι δότης οργάνων μετά τον θάνατό του.
Η υιοθέτηση της άποψης της μεταθανάτιας προσωπικότητας του ανθρώπου, ως υπόλειμμα της εν ζωής προσωπικότητας, γεγονός που υποστηρίζεται και από την Ελληνική νομοθεσία, καθιστά προφανές ότι δεν είναι νοητή οποιαδήποτε διάθεση οργάνων του νεκρού ανθρώπινου σώματος, παρά μόνο με τη θέληση του νεκρού που εκφράστηκε ελεύθερα και ενσυνείδητα εν ζωή, είτε θετικά είτε με ρητή αντίρρησή του.
Όταν όμως δεν υπάρχει σύστημα όπου είναι καταγεγραμμένη η συγκατάθεση ή η αντίρρηση για τη δωρεά οργάνων του νεκρού τότε η οικογένεια του νεκρού θεωρείται ότι μπορεί να εκφράσει την άποψη που είχε ο νεκρός εν ζωή.
Δεν θα υπήρχαν ηθικά διλήμματα σχετικά με τη λήψη οργάνων εάν υπήρχε σε εθνικό επίπεδο καταγεγραμμένη η σαφής άρνηση εκείνων των πολιτών που μετά από πλήρη ενημέρωση δεν δέχονται να είναι δότες οργάνων μετά θάνατον.
Η δυνατότητα λήψης οργάνων από ένα νεκρό προφανώς εγείρει και το ερώτημα πώς ορίζεται ο θάνατος. Και ενώ η ερώτηση από τους ιατρούς θεωρείται καθαρά επιστημονική, εντούτοις εγείρονται αντιδράσεις συναισθηματικές, θρησκευτικές και φιλοσοφικές, οι οποίες περιπλέκουν το θέμα και θέτουν επιπλέον ερωτήματα. Υπάρχει συσχέτιση μεταξύ διατηρήσεως ζωντανών ορισμένων κυττάρων και της ζωής του ανθρώπου; Είμαστε ευχαριστημένοι με τον ορισμό του θανάτου ως παύση των καρδιακών παλμών, οι οποίοι όμως μπορεί να ξαναρχίσουν με καρδιακό μασάζ ή μας ικανοποιεί το μοναδικό κριτήριο της μη αναστρέψιμης βλάβης που οδηγεί αναμφίβολα στον θάνατο;
Σ’ όλες αυτές τις ερωτήσεις η Ιατρική απαντάει: η ζωή σταματάει όταν το εγκεφαλικό στέλεχος υποστεί μη αναστρέψιμη βλάβη. Ο ορισμός αυτός που ονομάζεται «εγκεφαλικός θάνατος» είναι καθοριστικός για τη λήψη βιώσιμων οργάνων, τα οποία εάν λαμβάνονταν μετά την καρδιακή παύση στην πλειονότητά τους θα ήταν ακατάλληλα για μεταμόσχευση.
Τα κριτήρια διαπίστωσης του θανάτου όταν πρόκειται περί νεκρού του οποίου τα όργανα θα χρησιμοποιηθούν για μεταμόσχευση είναι πολύ πιο αυστηρά από εκείνα που χρησιμοποιούνται για τη συμπλήρωση ενός κοινού πιστοποιητικού θανάτου.
Το πρόβλημα, πάντως, της συνεχούς αύξησης των αναγκών σε μοσχεύματα καθιστά επιτακτικότερη την ανάγκη δίκαιης διάθεσης στους ασθενείς και ο χρόνος αναμονής επιμηκύνεται.
Σε ένα Εθνικό Σύστημα Υγείας όλα τα άτομα έχουν τα ίδια δικαιώματα παροχής υπηρεσιών υγείας επομένως και η κατανομή των μοσχευμάτων πρέπει να διέπεται από αυστηρώς ιατρικά κριτήρια που συνήθως καθορίζονται από γιατρούς.
Στην περίπτωση αυτή δεν λαμβάνονται υπόψη άλλοι παράγοντες, όπως κοινωνικοοικονομικοί, ηλικία, φύλο ή άλλα ηθικοθρησκευτικά χαρακτηριστικά των υποψηφίων ληπτών. Τα κριτήρια για τη χορήγηση οργάνων για μεταμόσχευση πρέπει να είναι απόλυτα καθορισμένα, προσπελάσιμα από όλους και οι ασθενείς θα πρέπει να γνωρίζουν κατά το δυνατόν με ακρίβεια που βρίσκονται στον κατάλογο αναμονής μέχρι να έρθει η σειρά τους για μεταμόσχευση.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος στις μεταμοσχεύσεις είναι το ανθρώπινο σώμα να θεωρηθεί αντικείμενο. Ενόψει αυτού του κινδύνου εγείρονται δύο βασικές ερωτήσεις: Το ανθρώπινο σώμα έχει κάποια «τιμή»; Η αξία ενός ατόμου είναι διαφορετική από εκείνη κάποιου άλλου ατόμου;
Στις ερωτήσεις αυτές πρέπει να υπάρχουν διεθνώς αποδεκτές απαντήσεις.
Το κείμενο του Αντώνη Αντωνιάδη έχει δημοσιευτεί στο περιοδικό «Θέματα αναισθησιολογίας και εντατικής ιατρικής».
Ουδείς θεωρεί ανήθικη τη λήψη οργάνων για μεταμόσχευση μετά θάνατον από ενήλικα άτομα, τα οποία εν ζωή δήλωσαν ότι επιθυμούν να είναι δότες οργάνων μετά τον θάνατό τους. Όταν πρόκειται περί ανηλίκου η συγκατάθεση για δωρεά εκφράζεται από τον νόμιμο κηδεμόνα του.
Υπάρχει όμως μεγάλη ασυμφωνία όσον αφορά τα άτομα που έχουν το δικαίωμα να δώσουν συγκατάθεση για τη δωρεά οργάνων του νεκρού, καθώς επίσης και για τον τρόπο με τον οποίο ένα άτομο θα εκφράσει την επιθυμία ή την άρνηση όταν ζει ακόμα να είναι δότης οργάνων μετά τον θάνατό του.
Η υιοθέτηση της άποψης της μεταθανάτιας προσωπικότητας του ανθρώπου, ως υπόλειμμα της εν ζωής προσωπικότητας, γεγονός που υποστηρίζεται και από την Ελληνική νομοθεσία, καθιστά προφανές ότι δεν είναι νοητή οποιαδήποτε διάθεση οργάνων του νεκρού ανθρώπινου σώματος, παρά μόνο με τη θέληση του νεκρού που εκφράστηκε ελεύθερα και ενσυνείδητα εν ζωή, είτε θετικά είτε με ρητή αντίρρησή του.
Όταν όμως δεν υπάρχει σύστημα όπου είναι καταγεγραμμένη η συγκατάθεση ή η αντίρρηση για τη δωρεά οργάνων του νεκρού τότε η οικογένεια του νεκρού θεωρείται ότι μπορεί να εκφράσει την άποψη που είχε ο νεκρός εν ζωή.
Δεν θα υπήρχαν ηθικά διλήμματα σχετικά με τη λήψη οργάνων εάν υπήρχε σε εθνικό επίπεδο καταγεγραμμένη η σαφής άρνηση εκείνων των πολιτών που μετά από πλήρη ενημέρωση δεν δέχονται να είναι δότες οργάνων μετά θάνατον.
Η δυνατότητα λήψης οργάνων από ένα νεκρό προφανώς εγείρει και το ερώτημα πώς ορίζεται ο θάνατος. Και ενώ η ερώτηση από τους ιατρούς θεωρείται καθαρά επιστημονική, εντούτοις εγείρονται αντιδράσεις συναισθηματικές, θρησκευτικές και φιλοσοφικές, οι οποίες περιπλέκουν το θέμα και θέτουν επιπλέον ερωτήματα. Υπάρχει συσχέτιση μεταξύ διατηρήσεως ζωντανών ορισμένων κυττάρων και της ζωής του ανθρώπου; Είμαστε ευχαριστημένοι με τον ορισμό του θανάτου ως παύση των καρδιακών παλμών, οι οποίοι όμως μπορεί να ξαναρχίσουν με καρδιακό μασάζ ή μας ικανοποιεί το μοναδικό κριτήριο της μη αναστρέψιμης βλάβης που οδηγεί αναμφίβολα στον θάνατο;
Σ’ όλες αυτές τις ερωτήσεις η Ιατρική απαντάει: η ζωή σταματάει όταν το εγκεφαλικό στέλεχος υποστεί μη αναστρέψιμη βλάβη. Ο ορισμός αυτός που ονομάζεται «εγκεφαλικός θάνατος» είναι καθοριστικός για τη λήψη βιώσιμων οργάνων, τα οποία εάν λαμβάνονταν μετά την καρδιακή παύση στην πλειονότητά τους θα ήταν ακατάλληλα για μεταμόσχευση.
Τα κριτήρια διαπίστωσης του θανάτου όταν πρόκειται περί νεκρού του οποίου τα όργανα θα χρησιμοποιηθούν για μεταμόσχευση είναι πολύ πιο αυστηρά από εκείνα που χρησιμοποιούνται για τη συμπλήρωση ενός κοινού πιστοποιητικού θανάτου.
Το πρόβλημα, πάντως, της συνεχούς αύξησης των αναγκών σε μοσχεύματα καθιστά επιτακτικότερη την ανάγκη δίκαιης διάθεσης στους ασθενείς και ο χρόνος αναμονής επιμηκύνεται.
Σε ένα Εθνικό Σύστημα Υγείας όλα τα άτομα έχουν τα ίδια δικαιώματα παροχής υπηρεσιών υγείας επομένως και η κατανομή των μοσχευμάτων πρέπει να διέπεται από αυστηρώς ιατρικά κριτήρια που συνήθως καθορίζονται από γιατρούς.
Στην περίπτωση αυτή δεν λαμβάνονται υπόψη άλλοι παράγοντες, όπως κοινωνικοοικονομικοί, ηλικία, φύλο ή άλλα ηθικοθρησκευτικά χαρακτηριστικά των υποψηφίων ληπτών. Τα κριτήρια για τη χορήγηση οργάνων για μεταμόσχευση πρέπει να είναι απόλυτα καθορισμένα, προσπελάσιμα από όλους και οι ασθενείς θα πρέπει να γνωρίζουν κατά το δυνατόν με ακρίβεια που βρίσκονται στον κατάλογο αναμονής μέχρι να έρθει η σειρά τους για μεταμόσχευση.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος στις μεταμοσχεύσεις είναι το ανθρώπινο σώμα να θεωρηθεί αντικείμενο. Ενόψει αυτού του κινδύνου εγείρονται δύο βασικές ερωτήσεις: Το ανθρώπινο σώμα έχει κάποια «τιμή»; Η αξία ενός ατόμου είναι διαφορετική από εκείνη κάποιου άλλου ατόμου;
Στις ερωτήσεις αυτές πρέπει να υπάρχουν διεθνώς αποδεκτές απαντήσεις.
–
Για να δείτε ολόκληρο το κριτήριο κλικ εδώ!
Για να δείτε όλα τα κριτήρια αξιολόγησης κλικ εδώ!
–
